Ocena brak

BOLIWIA, República de Bolivia

Autor /Radowit Dodano /26.06.2012

Republika w Ameryce
Pd., zajmuje 1 099 000 km2 i liczy ok. 4,6 min mieszk., w tym
ok. 4 min katolików; ludność dzieli się pod względem etn. na
Indian (52,9 %), Metysów (32 %), białych (14,8 %), innych (0,3 %).
Chrystianizacja terytorium dzisiejszej B. ściśle wiąże się
z hiszp. kolonizacją, rozpoczętą po 1535.

Akcję mis. pierwsi
podjęli franciszkanie, którzy przybyli tu z Peru ok. 1540 i założyli
klasztory w Charcas (1540), Potosi (1547), La Paz (1549),
Cochabamba, Misque, Oruro, Tarija i Pocona. Już 1565 utworzono
prow, franciszkanów w Charcas, która na przełomie
XVI i XVII w. prowadziła 17 misji wśród Indian boliwijskich.

Po 1551 do akcji mis. włączyli się augustianie (Santa Cruz)
oraz dominikanie z (utworzonej 1539) prow, peruwiańskiej,
a w końcu XVI w. mercedariusze (Santa Cruz) i jezuici (Potosi),
którzy w XVn w. prowadzili na wielką skalę akcję mis. wśród
Indian szczepu Chiriguanos (1632), Moksów (1668), Chiquitos
(1691), połączoną z zakładaniem redukcji paragwajskich (ok. 1750 — 30 redukcji i ok. 50 000 chrześcijan); naśladowali ich
również franciszkanie (ok. 1767 — 22 redukcje i 16 000 chrześcijan).
Po wygnaniu jezuitów (1767) akcję tę kontynuowali
duchowni diec.; oni też podjęli misje wśród Indian szczepu
Yuracare.

Tereny dzisiejszej B. należały od 1537 do diec. Cuzco (Peru).
Papież Juliusz III utworzył 27 VI 1551 diec. w Charcas (dziś
Sucre), którą pap. Paweł V wyniósł do godności metropolii
(4 VII 1605), poddając jej nowo utworzone diec. w La Paz
i Santa Cruz. Na terenie diec. zakładano kapituły katedralne,
klasztory oraz liczne parafie, które często łączono z redukcjami.
Poważną rolę w chrystianizacji kraju odegrało sanktuarium
maryjne w Copacabana nad jeziorem Titicaca.

Proklamacja niepodległości B. nastąpiła 6 VIII 1825. Konstytucja
uznała religię kat. za oficjalną i jednocześnie przyznała
rządowi prawa patronackie. Sytuacja Kościoła w nowej republice
układała się dość dobrze. W 1847 utworzono 4. diecezję
w Cochabamba, a 28 V 1851 zawarto konkordat ze Stolicą
Apost., który nie wszedł w życie na skutek niechętnych Kościołowi
dyktatorskich rządów prezydenta M.I. Belzń (1850-58).
Po jego usunięciu nastąpił w kraju 20-letni okres zaburzeń
wewn., w czasie których ucierpiało życie kościelne.

W 1880 ogłoszono
nową konstytucję, a będący u steru konserwatyści (1880-
-98) przywrócili Kościołowi liczne przywileje; nie powiodły się
jednak starania o nowy konkordat (1884). W okresie rządów
liberalnych (1898-1920) upaństwowiono szkolnictwo, odebrano
katolicyzmowi przywilej religii państw, i ogłoszono tolerancję
rei. wobec innych wyznań (1906).

Kiedy 1920 rządy przejęła
partia republikańska, sytuacja Kościoła zmieniła się na lepsze;
m.in. prezydent B. Saavedra dokonał 25 V 1925 uroczystego
poświęcenia narodu i państwa Sercu Jezusowemu, a 1928 przywrócono
nauczanie religii w szkole. Zwołany z inicjatywy kół
kat. pierwszy kongres spol. w Cochabamba zajął się problemami
społecznymi kraju.

W 1938 wprowadzono Akcję Kat. dla
młodzieży, a w roku nast. dla wszystkich stanów; 1939 odbył się
pierwszy narodowy Kongres Eucharyst. w La Paz; 1946 otwarto
w Cochabamba szkołę katechet. dla nauczycieli religii.
Zwolennicy Nar. Ruchu Rewolucyjnego objęli rządy 1943,
a 1945 uchwalili nową konstytucję, w której wprowadzono
małżeństwa cywilne; do zerwania współpracy z Kościołem
jednak nie doszło.

Za rządów prezydenta H. Silesa Suazo
(1956-60) na wniosek episkopatu boliwijskiego wprowadzono
zmiany do Konstytucji B., na skutek czego Kościół otrzymał
szerokie możliwości działania apost., poważny głos w sprawach
rodziny i małżeństwa oraz odzyskał skonfiskowane uprzednio
dobra; 1961 państwo zrzekło się praw patronackich, dzięki
czemu papież uzyskał pełną swobodę nominacji biskupów.

W ramach rozbudowy organizacji kośc. erygowano 1924 trzy
nowe diecezje: Oruro, Potosi i Tarija, 1943 drugą metropolię w
La Paz, nadto 3 prałatury niezależne — Corocoro (1949), Coroico
(1958) i Aiquile (1961). Dla uaktywnienia misji we wsch. części B.
wśród Indian ustanowiono 6 wikariatów apost. : w El Beni (1917),
Chaco (1919, od' 1951 jako Cuevo), Chiquitos (1930), Pando
(1942), Reyes (1942) i Nuflo de Chávez (1951); 1966 powstała
Konferencja Episkopatu B., pod przewodnictwem abpa J.C.
Maurera, mianowanego 1967 kardynałem (pierwszy kard. Boliwijczyk).

Wraz z rozbudową organizacji kośc. podjęto liczne próby
ożywienia życia rei.; szczególne znaczenie ma od 1938 Akcja
Kat. oraz Legion Maryi; formacją intelektualną nauczycieli religii
dla szkół wyznaniowych (ponad 30%) zajmuje się Centro
Catequético Boliviano, z siedzibą w Cochabamba; badaniami
z zakresu socjologii religii — Centro de Investigación Socio-
-Religiosa w La Paz, propagowaniem kat. nauki społ. — Secretaría
Económico-Social w La Paz, zaś koordynacją działalności
charytatywnej — Caritas Boliviana; do spraw wychowania
chrzęść, powołano Dirección Nacional de Educación Católica,
rozbudowy szkolnictwa wiejskiego — Escuelas de Cristo. Katolicy
boliwijscy mają własny dziennik „La Presencia", o nakładzie
17 000 egzemplarzy.

Rozwój życia kat., popieranego przez bardzo
żywotną Akcję Kat., utrudnia m.in. niedostateczna sieć par. (przeciętnie i parafia na 4600 km2), brak księży, różnorodność
dialektów indiańskich, analfabetyzm (1960 — 68% mieszk.),
alkoholizm, rozpowszechnione małżeństwa cywilne.

Począwszy
od 1950 (strajk powsz., powstanie partii komunistycznej) wielu
księży i katolików świeckich, a od 1959 część hierarchii (Konferencja
Episkopatu Latyno-Amerykańskiego w Fomeque) zaangażowały
się w ruch mający na celu przeprowadzenie reform społ.
(1968 dochód nar. na 1 mieszk. — 172 dolary — należy do najniższych
w Ameryce Ł a c ; rolnictwo B., w którym pracuje 71 %
ludności zawodowo czynnej, uważane jest za najbardziej zacofane
i najmniej wydajne w Ameryce Łac ; większość kopalni,
dostarczających ok. 90% wartości eksportu B., leży na wysokości
4000-5400 m n.p.m., a warunki życia i pracy górników B. uważane
są za jedne z najcięższych na świecie).

Działalność społ.
duchownych często naraża ich na konflikty z władzą państw.,
zwł. od 1970, kiedy do rządów w B. doszła skrajna prawica;
mnożą się aresztowania księży — działaczy społ., 1971 wstrzymano
wydawanie dziennika „La Presencia".

W związku z penetracją kapitału pn.amer. zaczęły się rozwijać
w B. wspólnoty protest.: 1898 przybyli baptyści, 1901 —
metodyści, a 1933 — adwentyści; 1961 protestanci posiadali
łącznie 444 placówki duszpast., 46 663 wyznawców i 1063 pastorów,
z czego 637 pochodzenia autochtonicznego ( -> Ameryka
Łacińska IV B 2).

W 1911 B. liczyła 1 metropolię, 4 diec, 289 parafii, 769 kościołów
i kaplic, 570 księży diec. i 71 zak., 50 alumnów, 79 zakonników,
298 sióstr oraz 1,7 min mieszk. katolików.

W 1951 —
2 metropolie, 7 diec, 1 prałaturę niezależną, 6 wikariatów apost.,
239 księży diec. i 296 zak., 59 alumnów, 812 sióstr i 3 min mieszk.,
w tym 2,8 min katolików. W 1966 — 2 metropolie, 7 diec, 3 prałatury
niezależne, 6 wikariatów apost., 398 parafii, 257 księży
diec. i 527 zak., 51 alumnów, 570 zakonników, 1390 sióstr,
4 min mieszk., w tym 3,8 katolików.

W 1973 B. pod względem
administracji kośc. dzieliła się na metropolię La Paz z sufr.:
Cochabamba, Oruro, Corocoro (prałatura), Coroico (prelatura)
oraz metropolię Sucre z sufr.: Potosi, Santa Cruz de la
Sierra, Tarija, Aiquile (prałatura) i 6 wikariatów apost.: Chiquitos,
Cuevo, El Beni, Ñuflo de Chávez, Pando, Reyes; miała
404 parafie, 2 wyższe i 4 niższe seminaria duch., 235 księży diec.
i 504 zak., 41 alumnów, 757 zakonników, 1228 sióstr, 161 zakładów
dobroczynnych, 315 szkół katolickich.

 

J. Cardus, Las misiones franciscanas entre los infieles de B., Ba 1886; C'. Streit, Atlas hierarchicus, Pa 1913, 1 !K ; L. Lemmens, Geschichte der Franziskanermissionen, Mn 1929, 316-325; C'. Bayle, La expansión misional de España, Ba 1936; L.A. Veit, DHGE IX 616-617; G. Furlong, La Santa Sede y la emancipación americana, BA 1945; G. Arcila Robledo, La orden franciscana en la América Meridional, R 1948; H. Osborne, B. A Land Divided, Lo 1954; H.M. Beiley, A.P. Nasatir, Latin America. The Development of Its Civilization, EC 1961, 19662 (Dzieje Ameryki Łacińskiej, Wwa 1969); L. Torno, Historia de la iglesia en America Latina III. La Iglesia en la crisis de Independencia. Bogota 1962; BdM II 152-156; SEC 1491-1496; M. Monter, The Expulsion of the Jesuits from Latin America, NY 1965; A. de Egaña, Historia de la iglesia en la America Española, Ma 1966; AtHier 45,62; AnPont 1973; R.A. Simmons, Palca und Pucará. A Study of the Effects of Revolution on Two Bolivian Haciendas, University of California. Publications in Anthropology 9(1974) 1-212.

Podobne prace

Do góry