Ocena brak

BOJANA

Autor /Leonidas Dodano /21.06.2012

Wieś k. Sofii, u stóp góry Witoszy, miejsce
najcenniejszych zabytków sztuki sakr. z okresu średniowiecza
(-» Bułgaria III).

Zespół zabytkowy składa się z 2 cerkiewek stanowiących
zwartą całość; część wsch., starsza, pochodzi z XI w., część
zach. wg inskrypcji została zbudowana i ozdobiona malowidłami
ufundowanymi 1259 przez cara Bułgarii Kałojana i pierwotnie
złączona z zamkiem.

W części wsch. pod warstwą malowideł
późniejszych zachowały się nadto resztki malowideł z XI w.
(Ukrzyżowanie, głowa NMP ze sceny Zaśnięcia, postacie świętych),
odznaczające się jasnym kolorytem, prostym układem
draperii, z napisami gr., zbliżone do malarstwa bizant. XI-XIII w.
(zwł. do malowideł w Hosios Lukas w Focydzie).

Malowidła
z 1259 wykonano w ciemnej tonacji i o delikatnym rysunku,
techniką fresku suchego z napisami w języku słow.; na ścianach
narteksu występują liczne postacie świętych oraz portrety fundatorów
(wyróżniają się żywą charakterystyką postaci i stanowią
wyjątek w sztuce tego okresu), na sklepieniu i w lunecie ściany
zach. umieszczono 18 scen z życia św. Mikołaja; wśród wielu
kompozycji, będących typowym przykładem malarstwa bizant.
XIII w., zaznaczają się również cechy rodzime, a nawet związki
ze sztuką got. (cykl legend o św. Mikołaju); na uwagę zasługują
obrazy Chrystus nauczający w świątyni, Chrystus Euergetes (kopia
ikony konstantynopolskiej) oraz Przemienienie na górze Tabor.

Dzieła sztuki malarskiej w B. świadczą o promieniowaniu
sztuki Konstantynopola na Płw. Bałkański w okresie potęgi
i znaczenia słowiańskiej Bułgarii.

 

A. Grabar, Monuments de l'art en Bulgarie I. Bojanska eyrkwa, L'église dc Boiana, Sofia 1924; D. Ajnalow, Bojanskata rospls 1259 goda, Izwestija na Bylgarskija Archeologiczeski Institut 4(1926-27) 121-134; A. Grabar, ¿o peinture religieuse en Bulgarie, P 1928;W. Mole, SSS I 139-141; tenże, Sztuka Słowian południowych, Wr 1962 (passim).

Podobne prace

Do góry