Ocena brak

Błony płodowe

Autor /zuzanna Dodano /30.12.2011

Równocześnie z formowaniem się tarczy zarodkowej, a następnie z kształtowaniem się z niej ciała zarodka następuje szybki rozwój błon płodowych, których zadaniem jest stworzenie dla zarodka warunków niezbędnych do jego rozwoju. Warunkami tymi są: 1) dostarczanie zarodkowi substancji odżywczych i tlenu oraz usuwanie zbędnych produktów jego przemiany materii, ponadto 2) stworzenie mu wodnego środowiska.

W skład błon płodowych wchodzą: kosmówka (chorion), owodnia (amnion), omocznia (allantois), pęcherzyk żółtkowy (saccus vitellinus). Z rozdziałów poprzednich znamy już pierwsze stadia rozwoju tych błon.

Kosmówka (chorion) to błona otaczająca całe jajo płodowe. Powstaje ona z trofoblastu, który — w miarę jak wszczepia się w błonę śluzową macicy — rozrasta się w gruby pokład komórek i równocześnie różnicuje się na zespólnię syncytiotrofoblastu i na leżący pod nim, złożony z indywidualnych komórek cytotrofoblast. Ten ostatni wydziela z siebie komórki mezenchymy (mezodermy) pozazarodkowej wyściełającej ściany jamy jaja płodowego. W warstwie syncytialnej trofoblastu, niszczącej tkanki błony ślizowej macicy, powstają następnie szczelinowate luki, tzw. lakuny, zyskujące łączność z nadżerany-mi naczyniami krwionośnymi macicy; w lakunach tych zaczyna wtedy krążyć krew matki dopływająca do nich z naczyń macicy. W dalszym rozwoju kosmówki cytotrofoblast wnika w głąb przegród między laku-nami, tworząc w nich kolumny cytotrofoblastyczne, przekształcając przegrody w koSmki pierwotne kosmówki. W ślad za cytotrofoblastem wrasta w nie również mezenchyma z najgłębszej warstwy błony kosmówki, z kolei z mezenchymą i naczynia krwionośne kosmówki. W ten sposób cała zewnętrzna powierzchnia kosmówki zostaje pokryta kosmkami ostatecznymi. Każdy taki kosmek pokryty jest cienką powłoczką syncytialną; pod nią leży jedna warstwa komórek cytotrofoblastu (tzw. nabłonek Langhansa), w głębi zaś tkanka łączna i w niej coraz liczniejsze włosowate naczynia krwionośne, odgałęzienia tętnic pępkowych zarodka. Kosmki rozrastając się równocześnie rozgałęziają się, szczególnie silnie na tej części kosmówki, która jest zwrócona ku warstwie mięśniowej macicy, tworząc tzw. kosmówkę kosmatą (chorion frondosum); natomiast na części zwróconej ku światłu macicy kosmki wzrastają słabiej.

Równocześnie z powyższymi zmianami w budowie kosmówki zmienia się także budowa stykającej się z nią błony śluzowej macicy ciężarnej, czyli błony doczesnej (decidua). Część tej błony znajdująca się pod kosmówką, między nią a warstwą mięśniową macicy, rozrasta się mocno wraz ze swymi naczyniami krwionośnymi; nosi ona nazwę błony doczesnej podstawnej (decidua ba-salis). Błona ta zawiera kręte tętniczki i szerokie zatoki żylne macicy. Znacznie cieńsza j£st ta część błony śluzowej, która pokrywa jajo płodowe od strony światła macicy, jako doczesna pokrywowa (decidua capsularis). Cieńsza jest również leżąca pod nią kosmówka; gdy jej słabo rozwijające się kosmki później zanikają, utworzy ona ko-smówkę gładką (chorion leve).

Między rozgałęziającymi się kosmkami powstają przestrzenie mię-dzykosmkowe utworzone z dawnych lakun trofoblastu, szczególnie szerokie w sąsiedztwie doczesnej podstawnej. W przestrzeniach tych krąży krew matki doprowadzana do nich przez tętniczki kręte macicy i odpływająca przez jej zatoki żylne. Doczesna podstawna razem ze zrośniętą z nią pokrytą dużymi kosmkami kosmówką utworzy narząd noszący nazwę łożyska (placenta). W narządzie tym dokonuje się cała wymiana materii pomiędzy matką a płodem.

Podobne prace

Do góry