Ocena brak

BIEL, Byel, Byhel GABRIEL

Autor /Cieszygor Dodano /07.06.2012

ur. ok. 1410 w Spirze (Nadrenia-
Palatynat), zm. 7 XII 1495 w Einsiedel k. Tybingi, Niem.
filozof i teolog, przedstawiciel -> nominalizmu.

Studiował w Heidelbergu, gdzie 1441 otrzymał tytuł magistra
artium, a nast. w Erfurcie; 1453 odbywał studia teol. w Kolonii,
gdzie zapoznał się z filoz.-teol. myślą Alberta Wielkiego
i Tomasza z Akwinu; 1462 został kaznodzieją katedralnym
w Moguncji; 1468 w Marienthal wstąpił do wspólnoty -> braci
wspólnego życia; 1470 został przełożonym domów zak.; 1484
objął katedrę teologii na uniw. w Tybindze, gdzie reprezentował
nowy kierunek, zw. via moderna;

1489 był rektorem.
Główne zasady swojej doktryny — w oparciu o komentarz
W. Ockhama do Sentencji Piotra Lombarda — wyłożył w dziele
Epitome et collectorium ex Occamo super „Quattuor libros
sententiarum" (T 1495), uważanym za klasyczny podręcznik
teologii nominalistycznej ; dzieło to wywarło duży wpływ szczególnie
na teol. myśl niem. XV i XVI w. (m.in. na M. Lutra);

w Hiszpanii i Portugalii erygowano specjalne katedry do komentowania
tego dzieła; powoływali się na nie również ojcowie
Soboru Trydenckiego. B. opowiadał się za dowartościowaniem
intuicji w procesie ludzkiego poznania, akcentował prostotę,
wszechmoc i wolność Boga, wskazywał na niezłożoność aktu
wiary (-> analiza wiary II B 2);

nie wykluczał możliwości stwarzania
z nicości przez byty przygodne po otrzymaniu takiej
władzy od Stwórcy; człowiek mógłby nawet sam jako przyczyna
główna „stwarzać" łaskę; uczył o możliwości naturalnej
dyspozycji do łaski, co wpłynęło na teol. poglądy L. Lessinsa
i L. de Moliny; utrzymywał, że czyn nadprzyr. polega na większej
intensywności w naturalnym działaniu;

wraz z teologami
franciszkańskimi głosił, że zadośćuczynienie Chrystusa jest
współmierne do obrazy Boga przez grzech i przeobfite nie ze
względu na samą swą wartość, lecz z racji przyjęcia przez Boga,
gdyż czyny ludzkie Chrystusa mają wartość skończoną, a osoba
Syna Bożego nic w nich nie zmienia.

W kompendium wiedzy teol. dla duszpasterzy (Canonis missae
expositio, Reutlingen 1488, Bas 15154) B. uważał, że msza jest
ofiarą całego Kościoła, a jej istotą czynność ofiarnicza dokonująca
się w konsekracji chleba i wina (uobecnienie ofiary krzyżowej
Chrystusa); kaptan ma w konsekracji udział sakramentalny,
a wierni duchowy; teksty i obrzędy liturg. wyjaśniał alegorycznie
nie wnikając w ich genezę i rozwój uwarunkowany historią.
B. jest też autorem Sermones in festis (I-IV, T 1499) oraz
Senno historialis passionis dominicae (T 1489).

Natomiast w dziele De potcstate et Militate monetarmi (Ph
1930) potępił fałszowanie pieniędzy, piętnował arbitralne nakładanie
przez panujących ciężarów na poddanych, domagał
się słusznej płacy za pracę i bronił mor. godziwości handlu;
zjednało mu to sławę jednego z pierwszych niem. ekonomistów.

 

C. Feckes, Die Rechtfertigungslehre des Gabriel B. und ihre Stellung innerhalb der nominalislisclien Schule, Mr 1925; tenże, Gabrielis B., der ersle grosse Dogmatikcr der Universität Tübingen in seiner wissenschaftlichen Bedeutung, ThQ 108 (1927) 50-76; E. Bonke, Doctrina nominalistica de fundamento ordinis moralis apud Gulielmum de Ockham et Gabrielem B., CF 14 (1944) 57-83; L. Grane, Gabriel B. Lehre von der Allmacht Gottes, ZThK 53 (1956) 53-74; tenże. Contra Gabrielem. Luthers Auseinandersetzung mit Gabriel B. in „Disputatio contra scholasticam theologium 1517", Gyldendal 1962; J.A. Oberman, The Harvest of Medieval Theology. Gabriel B. and Lale Medieval Nominalism, C 1963; R. Damerau, Das Herrengebet nach einem Kommentar des Gabriel B., Gie 1965; F. Cleve, Luthers natlvardslära. Mot bagrunden av Gabriel B. uppfatlning av nattvard och sakrament, Abo 1968; M. Elze, Zur Überlieferung des ..Sermo historialis passionis dominicae" von Gabriel B., ZKG 81 (1970) 362-374; H. Volz, Luthers Randbemerkungen zu zwei Schriften Gabriel B., ZKG 81 (1970) 207-219; P.R. Cren, Der 'Offenbarungsbegriff im Denken von Wilhelm von Ockham und Gabriel B., w: Die Offenbarung von der Schrift bis zum Ausgang der Scholastik, HDG I la. Fr 1971, 144-152; W. Ernst, Gott und Mensch am Vorabend der Reformation. Eine Untersuchung zur Moralphilosophie und -theologie bei Gabriel B., L 1972; B.J. Bäumer, Gabriel B. als Liturgiker, ZKTh 96 (1974) 263-276.

Podobne prace

Do góry