Ocena brak

BIEGUNI

Autor /Cieszygor Dodano /07.06.2012

(ros. biegať uciekać), Zw. też wędrowcy (ros.
stranniki), sekta rei. założona w środowisku nietowszczyny (-» bezpopowcy I) w końcu XVIII w. przez bliżej nie znanego
Eufimiusza, odznaczająca się skrajną negacją świata.

Rozwinęła się tajnie w pocz. XIX w., ale została wykryta
przez władze carskie i za panowania ces. Mikołaja I wskutek
prześladowań jej zwolennicy rozproszyli się po całej Rosji (najliczniejsza
grupa działała w guberni tomskiej); ośrodek dyspozycyjny
znajdował się we wsi Sopiełki k. Jarosławia; po rewolucji
październikowej przyjęli nazwę Istinno Prawoslawnyje
Christianie (Prawdziwie Prawosławni Chrześcijanie); podczas
II wojny świat, rozpowszechniali ulotki o nadejściu antychrysta
(II) i o konieczności ucieczki w lasy; w wyniku szybko
postępujących w ZSRR przeobrażeń stopniowo zanikają.

Doktryna b. nawiązywała do panujących wśród inteligencji
ros. XVIII i XIX w. nastrojów katastroficznych; zebrana i usystematyzowana
przez Eufimiusza w dziełku Cwietnik, odznacza
się anarchistyczną negacją świata, podległego władzy szatana, na
którego usługach są wszelkie instytucje, zarówno duchowne,
jak i świeckie; otwarta walka z szatanem jest niemożliwa, toteż
należy przed nim uciekać i ukrywać się;

b. zrywali wszelkie
więzy ze społeczeństwem, zachowywali celibat, unikali świadczeń
na rzecz państwa itp. ; część b. (biezdienieżniki) pod wpływem
nauki Iwana Fiodorowa wyrzekła się nawet posiadania
pieniędzy ze względu na wybity na nich herb państwowy.

Z biegiem czasu ukształtował się typ b. doskonałych, tj. wciąż
wędrujących, oraz b. mniej doskonałych, prowadzących osiadły
tryb życia; istnienie b. mniej doskonałych, przeważnie zamożnych
członków sekty, którzy w swych domach, zw. przystaniami,
ukrywali i utrzymywali b. wędrujących, umożliwiało spełnianie
warunku ciągłej ucieczki; przed śmiercią b. mniej doskonali
byli przenoszeni do jednej z kryjówek (tajniki) wewnątrz
domu, rozpoczynając w ten sposób symboliczną wędrówkę.

B., finansowani przez bogatych kupców, byli ściśle zakonspirowani;
ich potrzeby duchowe zaspokajali przewodnicy i przewodniczki,
którzy szerzyli naukę sekty, wyjaśniali Pismo Św.,
odprawiali nabożeństwa, udzielali chrztu i godzili powaśnionych.

W wyniku rozłamów część b. (stranniki ijerarchisty, statiejniki)
zorganizowała się na wzór kośc. hierarchii, w skład
której wchodzili b. osiadli, wędrujący i przewodnicy duchowni ; uznano również za dozwolone małżeństwo, potępiane dotąd,
jako wiążące ze światem; w okolicach Permu i na Syberii powstała
z b. sekta Poszukujących Chrystusa; wierzyli oni, że
Chrystus, którego objawienia się oczekiwali, zstąpił już z nieba do
walki z antychrystem; odrzucali sakramentalne kapłaństwo
i Kościół jako instytucję.

 

W.I. Kielsijew, Sbornik prawitielstwiennych swiedienij o raskolnikach I-IV, Lo 1860-62; tenże, Sobranijc prawitielstwiennych postanowieni] o raskolnikach I-II, Lo 1863; P.I. Ledniew, Kratkija izwiestija o suszczestwujuszczich w raskole sieklach, Ptb 1889; J. Hering, Raskot i siekty russkoj Cerkwi, Ptb 1903; A. Prugawin, Staroobriadczestwo wo wtoroj polowinle XIX wieka, Mwa 1905; W. Andierson, Staroobriadczestwo i siektantstwo, Ptb 1908; K. Dębiński, Raskol i sekty prawosławnej Cerkwi rosyjskiej, Wwa 1910, 59-62; P. Hauptmann, Altrussischer Glaube, Gö 1963; W.F. Milowidow, Staroobriadczestwo w proszlom i nustojaszczem, Mwa 1969; W. Jakubowski, Wstęp, w: Żywot protopopa Awwakuma przez niego samego nakreślony i wybór innych pism, Wr 1972, 9-124.

Podobne prace

Do góry