Ocena brak

Biebrzański Park Narodowy - Rzeźba terenu i budowa geologiczna

Autor /Szczepan Dodano /23.09.2011

Biebrzański Park Narodowy obejmuje znaczną część Kotliny Biebrzańskiej (położonej na wysokościach 102 - 112 m n.p.m.) i leżącej na styku obszarów staro i młodo glacjalnych. Kotlina ma długość ponad 100 km. i powstała w okresie zlodowaceń: środkowopolskiego i bałtyckiego. Wypełnia ją kilkumetrowa warstwa torfu. Jest to największy i najbardziej naturalny w Europie Środkowej kompleks torfowisk o powierzchni około 90 tyś. ha. Dolina Biebrzy jest otoczona ze wschodu, południa i zachodu przez wysoczyzny morenowe - Białostocką, Kolneńską i Wysokomazowiecką - utworzone podczas zlodowacenia środkowopolskiego. Na północy granicę wyznacza wysoczyzna morenowa uformowana podczas ostatniego zlodowacenia (bałtyckiego). W okolicach Augustowa dolina jest otoczona strefa głębokich jezior i kotlin polodowcowych. W Kotlinie Biebrzańskiej wyróżnia się trzy odrębne części zwane basenami: północny - obejmuje dolinę na wschód od Sztabina, środkowy - od Sztabina do Osowca i południowy od Osowca do ujścia Biebrzy do Narwi.

Basen Północny zwany też basenem górnym Biebrzy, zajmuje 40 kilometrowy odcinek doliny o szerokości 1 - 3 km. Złoża torfu mają tu miąższość 3 - 6 m , a miejscami nawet 8 m. Cechą charakterystyczną rzeźby terenu Górnego Basenu Biebrzy są wzgórza morenowe.

Basen Środkowy ma kształt zbliżony do trapezu o wymiarach 20 na 40 km. Jest to kompleks torfowisk o powierzchni około 45 tyś. ha. i miąższości torfu 1 - 3 m.

W północnej części pod złożami torfu zalega piasek i żwir, a w południowej osady wodne i glina. Basen Środkowy wyróżniają rozległe piaszczyste pasma, w wielu miejscach przekształcone przez procesy eolityczne w wydmy częściowo zanurzone w torfie. Kanał Augustowski, Woźniejewski i Rudzki (wybudowane w pierwszej połowie XIX w.) zmieniły układ hydrologiczny tej części doliny, powodując trwałe obniżenie poziomu wód gruntowych i przesuszenie torfowisk.

Basen Południowy, zwany tez Basenem Dolnym Biebrzy, ma kształt rynny o długości o długości 30 km. i szerokości 12 - 15 km. Złoża torfu o miąższości około 2 m, podścielone są utworami żwirowo - piaskowymi, miejscowo pokrytymi iłami i osadami wodnymi. Małe wydmy rozrzucone wyspowo, zanurzone są w torfie zalegającym otaczające płaskie tereny zalewowe. Wzdłuż tej strefy o szerokości 1 - 2 km. występują liczne łukowate zakola. Basen ten uznawany jest za najbardziej naturalny w dolinie Biebrzy.

Podobne prace

Do góry