Ocena brak

BiBLIOTEKA ZAŁUSKICH, Biblioteka Rzeczypospolitej Załuskich zwana

Autor /jotek Dodano /11.02.2012

BiBLIOTEKA ZAŁUSKICH, Biblioteka Rzeczypospolitej Załuskich
zwana, pierwsza polska i jedna z najwcześniejszych na
świecie biblioteka publ., utworzona z połączonych zbiorów
braci Andrzeja Stanisława (1695-1758) i Józefa Andrzeja Załuskich.
Pierwszy z nich, kanclerz kor., następnie biskup krak.,
był inicjatorem fundacji, której zapewnił podstawy material-
ne. drugi gromadził - w kraju i za granicą - i spisywał zbiory.
W 1794 B.Z. liczyła ok. 400 tys. książek (m. in. księgozbiór
żółkiewski Sobieskich) i 20 tys. rkpsów (m. in. zabytki piśmiennictwa
średniow., kilka autografów J. Kochanowskiego,
spuścizna W. Potockiego). Otwarta 1747 w warsz. pałacu
Daniłowiczowskim, stała się warsztatem prac nauk. i wydaw.,
gł. z historii i prawa pol.; korzystali z niego m. in. F.
Bohomolec, J.D.A. Janocki, S. Konarski, J.E. Minasowicz, W.
Mitzler de Kolof ( > „Warschauer Bibliothek"), K. Niesiecki,
J.A. Załuski, a także M.A. Trotz i O. Kopczyński (bibliotekarz
od 1787). W koncepcji braci Załuskich miała też być B.Z.
ośrodkiem życia umysłowego; m. in. organizowano konkursy
oraz popisy lit. (tzw. akademiki). Obok J.A. Załuskiego ogromną
pracę w uporządkowanie księgozbioru włożył Janocki,
pierwszy prefekt B.Z. (od 1751), wydawca katalogów cymeliów
i rkpsów. B.Z. przeszła 1762 pod zarząd jezuitów, a po ich
kasacie -1774 KEN; zbiory, wywiezione 1795 do Petersburga,
zwrócone częśc. (od 1921), włączone 1928 do Bibl. Nar., uległy
całkowitemu niemal zniszczeniu 1944, podpalone przez wojska
niemieckie.


J. KOZŁOWSKA-STUDNICKA Katalog rękopisów polskich Wywiezionych
niegdyś do Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu,
Kr. 1929; P. BAŃKOWSKI B. Publiczna Z. i jej twórcy, W. 1959; M.
ŁODYŃSKI B. Rzeczypospolitej Z. zwana, w: Z dziejów książki
i bibliotek w Warszawie (zbiór.), W. 1961.
Bogumił Stanisław Kupść

Podobne prace

Do góry