Ocena brak

BIBLIOTEKA

Autor /Agaton Dodano /02.03.2012

Biblioteka Aleksandryjska największa i najsłynniejsza biblioteka starożytna, zał. przez Ptolemeusza I Sotera wraz z Muzeum (zob.), zgromadziła całe niemal piśmiennictwo greckie i wiełe innych, liczyła od 400 do 700 tys. zwojów.

Składała się z 2 części: wielkiej, zw. Bruchejon, od dzielnicy miasta, i małej, zw. Serapejon, przy świątyni Serapisa. Zarządzali nią znakomici uczeni gr., m.in. Zenodot z Efezu, Eratostenes z Kyrene, Apollonios z Rodos, Arystofanes z Bizancjum i Arystarch z Samotraki. Poeta Kallimach z Kyreny opracował katalog zbiorów stanowiący pierwszy zarys historii lit. Biblioteka uległa całkowitej zagładzie w kilku pożarach, ale daty ich są sporne, od 47 pne. do V w., a nawet w jakiejś części, w poł. VII w.?

Wg legendy, kiedy kalif Omar zdobył Aleksandrię, kazał zużyć zwoje Biblioteki do opalania łaźni publicznych, wychodząc z założenia, że jeśli zawierają tę samą treść co Koran, są zbyteczne, a jeżeli inną, są szkodliwe. Biblioteka Ambrozjańska zał. w 1609 w Mediolanie jako prywatny zbiór kardynała Borromeo, 1564-1631, arcybiskupa Mediolanu, przekazana w spadku do użytku publ.; nazwa od św. Ambrożego, biskupa Mediolanu.

Biblioteka Assurbanipala, ostatniego wielkiego króla Asyrii, 669-626 pne., w której zgromadził oryginały i odpisy piśmiennictwa Sumerów, Akadów, Babilończyków i Asyryjczyków (obecnie częściowo w Muzeum Brytyjskim), odkryta w ruinach Niniwy w 1853 przez A. H. Layarda. Biblioteka Baworowskich zapoczątkowana w 1850 przez Wiktora Baworowskiego, ofiarowana krajowi i przekazana do użytku publ. we Lwowie w 1900, a po 2. wojnie świat, w znacznej części włączona do zbiorów Ossolineum.

Biblioteka Bodlejska, ang. Bodleian Library, uniwersytetu w Oxfordzie, zał. w 1455 przez księcia Humphreya, zburzona za Edwarda VI, odbudowana w pocz. XVII w., głównie staraniem Sir Thomasa Bodleya, stąd nazwa; nowy budynek w 1946.

Biblioteka Czartoryskich księgozbiór ks. Izabeli Czartoryskiej w Świątyni Sybilli w Puławach, wzbogacony następnie przez Adama Kazimierza i Adama Jerzego Czartoryskich. W 1831 zbiory skonfiskowano i wywieziono do Petersburga. Nie-wielką uratowaną część oddano do użytku publ. w Krakowie w 1876. Dziś Zbiory Czartoryskich w Muz. Nar. W Krakowie.

Biblioteka Dzieduszyckich zał. ok. 1812 w Poturzycy przez Jana Kalasantego Dzieduszyckiego, w 1857. oddana do użytku publ. we Lwowie przez Włodzimierza Dzieduszyckiego, a w 1880, wraz z Muzeum, ofiarowana społeczeństwu. Biblioteka Jagiellońska (pop. Jagiellonka) w Krakowie, zał. 1364, jedna z najstarszych i najważniejszych bibliotek polskich. W 177,5 Hugo Kołłątaj połączył biblioteki wydziałowe w jedną bibliotekę Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Biblioteka Kórnicka zał. przez Adama Tytusa Działyńskiego w 1817 w Konarzewie, od 1829 w Kórniku, w 1880 przejęta przez Zamoyskich, w 1925, wraz z Muzeum, oddana narodowi. Biblioteka Ordynacji Krasińskich zał. w Warszawie w 1844 przez gen. Wincentego Krasińskiego; w 1944, podpalona przez Niemców, spłonęła.

Biblioteka Ordynacji Zamoyskich powstała przez połączenie i przewiezienie do Warszawy w XIX w. biblioteki Jana Zamoyskiego w Zamościu (XVI w.) i księgozbioru Akademii Zamojskiej; zniszczona przez Niemców niemal doszczętnie w 1944. Biblioteka Ossolineum księgozbiór Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, zał. 1817, pomnożony w 1823 przez zbiory Lubomirskich z Przeworska, a w 1921 przez Bibliotekę Pawlikowskich z Medyki.

W 1946 większa część zbiorów przeniesiona do Wrocławia, od 1953 placówka naukowa PAN. Zob. też Ossolineum. Biblioteka Polska w Paryżu zał. w 1838 przez Adama Jerzego Czartoryskiego, Juliana Ursyna Niemcewicza i Karola Sienkiewicza, od 1853 we własnym gmachu na Wyspie św. Ludwika; najstarszy i największy ośrodek dokumentacyjny historii Polski za granicą.

Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy najstarsza i najznakomitsza biblioteka publiczna w Polsce, założona w 1893 jako czytelnia nauk. przez Samuela Dicksteina, Leopolda Kronenberga i Henryka Sienkiewicza, od 1914 we własnym gmachu przy ul. Koszykowej 26 (dar E. Kierbedziowej).

W czasie 2. wojny świat, zbiory zniszczone w 80%; obecnie znacznie rozbudowana. Biblioteka Załuskich zał. i otwarta w 1747 w Warszawie przez braci Józefo i Andrzeja Załuskich, pierwsza polska biblioteka narodowa, największa w Polsce do XIX w. Zbiory w 1795 wywiezione do Petersburga, po 1. wojnie świat, w znacznej części rewindykowane; w czasie 2. wojny świat, niemal w całości spalone.

Laurenziana biblioteka przy kościele św. Wawrzyń-ca, S. Lorenzo, we Florencji, rozpoczęta przez Michała Anioła w 1524, ukończona w 1568. Zaczątkiem jej były prywatne zbiory Cosima i Lorenza de'Medici w XV w. Po wygnaniu Medyceuszy z Florencji zbiory przeszły pod opiekę zakonników u św. Marka we Florencji. Odkupione od nich przez papieża Leona X, który je zabrał do Rzymu i wzbogacił z myślą o ich późniejszym zwrocie.

Oddał je Florencji papież Klemens VII (Giuliano de'Medici). Nutrimentum spiritus łac., pokarm dla ducha', napis na dawnej Bibliotece Królewskiej w Berlinie, zbud. w 1780; prawdop. adaptacja napisu na portalu Biblioteki Aleksandryjskiej: Psyches iatreion, 'sanatorium dla umysłu*.

Podobne prace

Do góry