Ocena brak

Benedetto Croce (1866 - 1952) - Gnoseologia

Autor /Stiv Dodano /15.07.2011

Człowiek uzyskuje konkretne wyobrażenia dzięki intuicji, która jest zdolnością do bezpośredniego konstruowania wrażeń. Rzeczywistość i wyobrażenie o niej jest dla człowieka tym samym. Ludzie nie odróżniają wyobrażeń odtwórczych. Wyobrażenia intuicyjne są zatem zawsze subiektywne i są zabarwione uczuciami. Intuicja jest ekspresyjna; odtwarza zewnętrzną rzeczywistość, dając jednocześnie wyraz przeżyć jednostki. Poznanie intuicyjne jest podstawą twórczości, bo posługują się nią głównie artyści. A zatem jest początkiem, podstawą wszelkiego poznania, całej ludzkiej wiedzy. Dlatego Croce konstruując swój system filozoficzny, rozpoczął od poznania intuicyjnego, od piękna i estetyki, której intuicja jest osnową. Intuicja  łączy poznanie świata zewnętrznego i wewnętrznego życia człowieka. Posiada podwójną naturę.    Zajmując się estetyką, Croce uznał ją za formę wyrażania przez człowieka swojego stosunku do świata. Estetyka była dla niego „językiem”, częścią lingwistyki; była także ekspresjonizmem.      

Produktami intelektu zajmuje się logika. Intelekt operuje pojęciami w przeciwieństwie do estetyki, która przedstawia tylko rzeczy jednostkowe. Dlatego na poziomie intuicyjnym człowiek nie stosuje kryterium prawdy i fałszu. Rzeczy jednostkowe po prostu są. Intuicja dostarcza intelektowi „materiału” do uogólniania. Nie odróżniając rzeczywistości od fikcji, tworzy wyobrażenia, które dopiero poprzez intelekt są opracowywane i rozpoznawane jako fikcja lub fałsz.     

Intelekt tworzy takie pojęcia filozoficzne, jak ilość, jakość, rozwój, piękno i cel. Pojęcia te, mimo że są terminami filozoficznymi, są konkretne. Cechy tej nie posiadają pojęcia naukowe z zakresu przyrodoznawstwa i matematyki. Croce cenił pojęcia naukowe mniej, traktował je jako narzędzia woli i działania, jako konwencje działania człowieka. Wynikało z tego,  że teorie naukowe są zabiegami praktycznymi. Jedyną zatem prawdziwą wiedzą jest wiedza filozoficzna i intuicyjna.    

Trzecim stopniem poznania jest  życie praktyczne. Analogicznie jak  życie teoretyczne, wyrażane jest ono w dwóch formach: ekonomicznej i moralnej. W formie ekonomicznej człowiek poznaje rzeczy jednostkowe z punktu widzenia ich użyteczności. W formie moralnej przedstawia je ogólnie - etyka. Ekonomia dostarcza etyce materiały, na podstawie których zmierza ku wyższym celom.

Croce  rozbudowywał zatem swój system filozoficzny, rozwijając cztery działy: piękna (poznanie intuicyjne); prawdy (poznanie filozoficzne); użyteczności (poznanie świata z punktu widzenia użyteczności rzeczy jednostkowych); etyki (poznanie zasad moralności). Wszystkie należały do systemu określonego filozofią ducha.    

Podobne prace

Do góry