Ocena brak

BEM ANTONI GUSTAW, pseud. Adam Niemir

Autor /kaszanka Dodano /11.02.2012




BEM ANTONI GUSTAW, pseud. Adam Niemir i in.,ur.4 VI
1848 w Lipsku (Kieleckie), zm. 15 IV 1902 w Warszawie,
historyk literatury, krytyk. W 1866-69 studiował na wydz.
filol.-hist. Szkoły Gł., 1870 na ros. UW. Współpracownik pism
pozytywist.: „Opiekuna Domowego", „Przeglądu Tyg.", nast.
„Kraju" i „Prawdy". Od 1873 był nauczycielem, początkowo
w zakładach prywatnych, 1879-88 w gimn. w Kielcach. Nauczyciel
S. Żeromskiego, wspominany w Dziennikach, pierwowzór
prof. Sztettera w Syzyfowych pracach. Od 1888 przebywał
w Warszawie. Jako czł. tajnego Tow. Literackiego ogłaszał
1892-94 w „Dzienniku Pozn." pod pseud. Tadeusz Racławicki
korespondencje Spod zaboru rosyjskiego (także odb.: S. I—111
Poz. 1892-94); informowały one o sytuacji Polaków w Królestwie,
piętnowały system polit; caratu. Dorobek literacki B.
obejmuje studia z literatury staropol., oświecenia, romantyzmu,
recenzje współcz. utworów lit., prac historyków (M. Bobrzyńskiego,
W. Kalinki, W. Smoleńskiego) i historyków literatury
(H. Biegeleisena, P. Chmielowskiego, W. Spasowicza, S.
Tarnowskiego), rozprawy z zakresu językoznawstwa, filologii,
teorii literatury. Opracował podręczniki: Zarys wykładu mowy
polskiej (1883), Jak mćfwić po polsku (1889), Teoria poezji
polskiej (1899). B. był wyznawcą pozytywizmu i pozytywist
koncepcji literatury utylitarnej. Przyczynił się do wypracowania
modelu powieści tendencyjnej, a nast. stał się entuzjastą
literatury realistycznej. W sporach o tradycje występował jako
surowy krytyk szlach. sarmatyzmu, obrońca idei demokr.,
antyklerykalnych, racjonalistycznych. Do romantyzmu odnosił
się niejednoznacznie: potępiając romant. ideologię za spowodowanie
„prób krwawych i wstrząśnień wielkich", z patriot.
pietyzmem traktował dzieła wieszczów. Jako teoretyk
literatury ulegał w pewnym stopniu idealist. estetyce romantyków
(J. Kremer, K. Libelt). Dążył do systematyzacji gatunków
i wypracował dość rygorystyczne kanony dramatu, liryki i prozy.
Przełożył wraz z S. Czarnowskim z ros. Dzieje literatury
polskiej Spasowicza (1882, wyd. 2 popr. 1885).


Studia i szkice literackie, wstęp I. Chrzanowski, W. 1904; Pisma
krytyczne (wybór), oprac. Z. Żabicki, W. 1963.
PSB 1(1. Chrzanowski); OLP IV 3 (Z. Żabicki).
Alina Nofer-Ładyka

Podobne prace

Do góry