Ocena brak

BEKTASZI

Autor /Alpinian Dodano /05.06.2012

(arab. derwisze tańczący), Bractwo rei. lub
rodzaj wspólnoty -> derwiszów w państwie Turków Osmańskich, zał. wg niepewnych źródeł w XIII w. przez Hadżi Bektasza Weli,
prawdopodobnie zaś w XIV w. przez Balin Baba.

B. stanowili odgałęzienie najstarszego bractwa tur. o charakterze
mist., zw. jesewija; ostatecznie wyodrębnili się w końcu
XV w.; osiedlali się przy miejscach pielgrzymkowych;

na
czele każdego klasztoru-domu (tekke) stał przełożony (baba),
którego urząd był najczęściej dziedziczny; przełożony wszystkich
domów rezydował w klasztorze Hadżi Bektasz k. Kirsehir;
większość zobowiązywała się do życia w -> celibacie (II);

powiązani
z osmańskimi janczarami, przejawiali także aktywność
polit, i mieli w państwie tur. duże znaczenie, które od 1826 stopniowo
tracili; 1925 Mustafa Kemal Pasza (późniejszy Atatürk)
rozwiązał ich wspólnoty w Turcji; obecnie istnieją w Albanii.

Doktryna b. zawiera elementy sufickie, takie jak: dążność do
przywrócenia pierwotnej równości rei., odrzucenie zewn. form
kultu (m.in. -> sałat) oraz elementy pokrewne chrześcijańskim,
jak: wiara w triadę (Allah, Mahomet, Ali), wyznawanie win
przełożonym, zwyczaj dzielenia chleba, wina i sera, brak nakazu
noszenia zasłon przez kobiety (wskutek czego niekiedy byli
uważani za chrześcijan nawróconych na -> islam);

nadto b.
przejęli niektóre zwyczaje pogańskie i idee gnostyckie; wierzyli
w wędrówkę dusz, a od XV w. rozwinęli kult liczby 4; mimo
zewn. powiązań z Sunnitami przejawiali silne tendencje szyickie ( -> szyici).

 

G. Jacob, Beiträge zur Kenntnis des Derwisch-Ordens der B., B 1908;
J.K. Birge, The B. Order of Derwishes, Lo 1937; A. Bausani, ECat II 1152-1153.

Podobne prace

Do góry