Ocena brak

BEETHOVEN LUDWIG van

Autor /Alpinian Dodano /05.06.2012

ur. 17 XII 1770 w Bonn, zm. 26 III 1827 w Wiedniu, Kompozytor niemiecki.

Studia muz. rozpoczął 1779 u CG. Neefego, kapelmistrza
i organisty nadwornego w Bonn, kontynuował je od 1792
w Wiedniu u J. Haydna, J. Schenka, J.G. Albrechtsbergera
i A. Salierego.

W stosunkach z ludźmi, nie wyłączając możnych
mecenasów, cechowało go duże poczucie osobistej godności
i niezależności. Wychowany w duchu kat. oświecenia, pozostawał
jednocześnie pod wpływem idealizmu niemieckiego.

Tragedia
osobista — zanikanie słuchu — oddaliła go od ludzi.
W dziełach powstałych po 1803 dawał już wyłącznie wyraz
głębokim przeżyciom wewn.: uwielbieniu natury objawiającej
mu Boga, radości, jaką daje zwycięskie zmaganie z losem,
wierze w powsz. braterstwo ludzkości.

Twórczość B. stoi na pograniczu klasycyzmu i romantyzmu ;
wytyczając nowe kierunki rozwoju muzyki XIX w., obejmuje
niemal wszystkie rodzaje i formy muzyczne. Wśród dzieł fortepianowych należy wymienić: 32 sonaty, szereg cyklów wariacji,
miniatury, 5 koncertów z towarzyszeniem orkiestry; B. rozwinął
w nich formę sonatową i wariacyjną oraz fakturę fortepianową.

Muzykę kameralną reprezentują: 10 sonat skrzypcowych,
5 sonat wiolonczelowych z fortepianem, tria fortepianowe
i skrzypcowe oraz dzieła na większy skład wykonawczy.
Szczególnym osiągnięciem kameralistyki B. jest 16 kwartetów
smyczkowych.

Na uwagę zasługuje jego Koncert skrzypcowy
D-dur opus 61, zw. słusznie koncertem symfonicznym. Szczytowe
osiągnięcie B. stanowią jego symfonie, z których ostatnia,
Symfonia IX, stanowi nowy typ symfonii wokalno-instrumentalnej.
Kompozytor użył w niej tekstu Ody do radości F. Schillera.

Nowy rodzaj formy zapoczątkował B. w swoich uwerturach
koncertowych (np. Coriolan, Egmont), do których nawiążą poematy
symfoniczne w okresie neoromantyzmu. Spośród utworów
wokalnych i scenicznych na wzmiankę zasługują przede
wszystkim 60 pieśni, aria koncertowa A perfido i opera Fidelio,
gloryfikująca ideę wolności.

Muzyka rei. zajmuje w twórczości B. ważne miejsce. Pochodzące
z 1803 oratoriu.m Chrystus na Górze Oliwnej (krytycznie
ocenione przez B.) utrzymane jest w późnym stylu neapolitańskim;
niemniej zarówno wstęp instrumentalny, jak chór aniołów
czy marsz siepaczy zasługują na wyróżnienie.

We Mszy
C-dur opus 86 na 4-głosowy chór mieszany, kwartet solistów
i orkiestrę (1807) B. nawiązał do kompozycji mszalnych Haydna.

Subiektywny sposób interpretowania tekstu liturg. wnosi element
romantyzmu do twórczości mszalnej B.; Missa solemnis
opus 123, pisana 1818-22 na intronizację arcyksięcia Rudolfa
na abpa w Ołomuńcu, uważana była przez B. za największe
dzieło życia.

Cechuje ją niezgodny z tradycją sposób traktowania
tekstu liturg., a w jeszcze wyższym stopniu jego subiektywna
interpretacja. Kompozycja ta stanowi nowy typ mszy symfonicznej,
eliminujący typ mszy kantatowej ; o jej walorach artyst.
decyduje mistrzowskie użycie środków techn., współdziałanie
orkiestry z zespołami wokalnymi, ekspresja i swoiste uduchowienie
techniki kontrapunktycznej.

Osobiste zaangażowanie w to
dzieło B. jako człowieka wierzącego podkreślają adnotacje przed
Kyrie (Z serca niechby szło do serca) czy nad ostatnimi słowami Agnus Dei (Proszę o wewnętrzny i zewnętrzny pokój).

Rozmiary
Misja solemnis nie pozwalają na wprowadzenie jej do
liturgii. Od pierwszego wykonania w całości 1824 w Filharmonii
petersburskiej jest wykonywana w salach koncertowych.

 

P. Bekker, Beethoven, B 1911,193o4 0 ; R. Rolland, Beethoven. Les grandes époques créatrices, P 1928;E. Bücken, Ludwig van B., Potsdam 1934; D.T. Tovey, Beethoven, Ox 1944; S. Łobaczewska, Beethoven, Kr 1955; W. Hess, Beethoven, Wie 1957;R. Bory, B. Leben und Werk in Bildern, Z 1960; J. Schmid-Görg, Beethoven, Mn 1964; E. Buchet, B. Légendes et vérités, P 1966; A. Hohenzollern, Gedanken zu B. „Missa solemnis" und zu Adornos Aufsatz „Verfremdetes Hauptwerk", MusSacr 90(1970) 263-270; W. Kirkendale, New Roads to Old Ideas in B. „Missa solemnis". The Musical Quarterly 56(1970) 665-701; Z. Lissa, Polonica Bethovenowskte, Kr 1970; A. Tyson, 77ie 1803 Version o/B. „Christus am Oelberge, The Musical Quarterly 56 (1970) 551-584; N. Fischmann, Zur Geschichte der Uraufführung von B. „Missa solemnis" in Petersburg, Sowjetwissenschaft, Kunst und Literatur 19 (1971) 209-217; I. Poniatowska, Faktura fortepianowa B., Wwa 1972.

Podobne prace

Do góry