Ocena brak

BARTŁOMIEJA ŚWIĘTEGO NOC

Autor /Radzim Dodano /01.06.2012

(zw. też krwawym
weselem paryskim, a przez analogię do nieszporów -> sycylijskich
jutrznią paryską), Noc z 23 na 24 VIII 1572, w czasie
której wszczęto w Paryżu rzeź -» hugenotów, najkrwawszy epizod
wojen rei. we Francji w XVI w.

Po pokoju w Saint-Germain-en-Laye (1570), który zakończył
trwającą od 1568 III wojnę rei. we Francji i przyznał wolność
wyznaniom protest., nastąpiło zbliżenie franc, dworu król. do
hugenotów. Polityka dynastyczna -> Katarzyny Medycejskiej
zmierzała do zapewnienia hegemonii Francji w Europie, a polityka
wewn. do utrwalenia pokoju w kraju nękanym wojnami
religijnymi.

Tym celom miało służyć małżeństwo Małgorzaty
de Valois, córki Katarzyny, z królem Nawarry Henrykiem III
Bourbon, przywódcą hugenotów francuskich. Jednakże wpływ,
jaki wywierał admirał G. de -> Cołigny, jeden z przywódców
protest., na Karola IX, syna Katarzyny, i systematyczne odsuwanie
Katarzyny od władzy wywołały jej nienawiść do admirała.

Obawa przed utratą wpływu na Karola IX i przed przystąpieniem
króla do wojny z kat. Hiszpanią skłoniła Katarzynę do
zorganizowania przy pomocy Henryka Andegaweńskiego (-» Henryk III Walezy) i księcia Henryka Gwizjusza zamachu na
admirała.

Wobec niepowodzenia zamachu i niebezpieczeństwa
ujawnienia inspiratorskiej roli Katarzyny oskarżyła ona hugenotów
o spisek na życie króla i domagała się skazania przywódców
hugenockich.

Ogłoszenie dekretów skazujących zbiegło
się z uroczystościami zaślubin Henryka i Małgorzaty (18 VIH
1572), na które zjechało do Paryża kilka tysięcy hugenotów,
i zapoczątkowało masowe ich mordy. W rzezi, która trwała
w Paryżu do 17 IX, zginęło ich ok. 3000 (ocaleli tylko ci, którzy
przeszli na katolicyzm), o wiele więcej na prowincji, gdzie przeciągnęła się ona do października.

Na szczególnie krwawy przebieg
tych wydarzeń wpłynęły żywe antagonizmy rei. we Francji,
ośmieszanie kultu katolickiego, a szczególnie próba porwania
25 IX 1567 króla i królowej pod Meaux przez Ludwika I Kondeusza
oraz rzeź katolików dokonana przez hugenotów w Nîmes
(30 IX 1567).

Pap. Grzegorz XIII, któremu n.ś.B. przedstawiono
jako udaremniony zamach na króla i królową, odprawił
dziękczynne nabożeństwo w bazylice św. Marka w Rzymie.
N.ś.B. wywarła wielkie wrażenie w Polsce, gdzie po pierwszym
bezkrólewiu miał wstąpić na tron jeden z przywódców
katolików franc, Henryk Andegaweński.

Wpłynęła ona na
uchwalenie przez zaniepokojoną tym faktem innowierczą szlachtę
w styczniu 1573 -> konfederacji warszawskiej, gwarantującej
szlachcie wolność rei., której potwierdzenia żądano odtąd od
kandydata na tron polski.

 

A. Elkan, Die Publizistik der Bartholomäusnacht, Hei 1905; W. Sobieski, Polska a hugenoct po nocy św. Bartłomieja, Kr 1910; L. Romier, Les origines politiques des guerres de religion I-II, P 1913-14; tenże, Catholiques et huguenots à la cour de Charles IX, P 1924; Pastor VIII 383, IX 352-408; SX. England, The Massacre of Saint Bartholomew, Lo 1938; P. Champion, Charles IX. La France et le contrôle de l'Espagne I-II, P 1939; Lecler HT I 395-399, II 81-89; J.W. Thompson, The Wars of Religion in France 1559-1576, NY 1958; Ph. Erlanger, Le massacre de Saint-Barthèlemy, P 1960; P. Hurtubise, Comment Rome apprit la nouvelle du massacre de la Salnt-Barthélemy, AHPont 10(1972) 187-209; D. Kelly, Martyrs, Myths and the Massacre. The Background of St. Bartholomew, The American Historical Review 72(1972) 1323-1342; La nuit de la Saint-Barthèlemy. Assemblée de Désert du 3 septembre 1972 sous la présidence de M. André Chamson, Bulletin de la Société de l'Histoire du Protestantisme Français 118(1972) 467-482; I. Mieck, Die Bartholomäusnacht als Forschungsproblem. Kritische Bestandsaufnahme und neue Aspekte, HZ 216(1973) 73-110; La Saint-Barthélémy dans la littérature française. Revue d'histoire littéraire de la France 73 (1973) 771-881; The Massacre of Saint Bartholomew. Reappraisals and Documents, Hg 1974; J. Tazbir, Polskieecha n.ś.B., ORP 20 (1975) 21-45.

Podobne prace

Do góry