Ocena brak

Bariery wejścia

Autor /kaskader Dodano /22.03.2011

W literaturze tematu wymieniana jest szeroka lista tychże barier. Są to: ekono­mika skali, zróżnicowanie wyrobów, potrzeby kapitałowe, dostęp do kanałów dystry­bucji, sytuacja kosztowa niezależna od skali, polityka państwa (przepisy, bariery celne)1. H. Kreikebaum rozszerza ten temat przytaczając jako kolejne bariery: tożsa­mość produktu i wytwórcy, koszty przestawienia produkcji, krzywą doświadczenia wewnątrz przedsiębiorstwa, oczekiwane środki odwetowe ze strony firm zasiedziałych w branży2.

Ekonomika skali oznacza obniżanie kosztu jednostkowego wytwarzanego wy­robu, lub też kosztu operacji będącego etapem procesu wytwórczego, w miarę wzrostu wielkości produkcji w jednostce czasu. Powstaje więc bezwzględna wielkość - koszt, jaki musi ponieść nowo wchodzący inwestor, aby zapewnić sobie minimalną, acz ko­rzystną pozycję konkurencyjną i wytwarzać po koszcie niższym od ceny sprzedawanego wyrobu. Należy zaznaczyć, iż zjawisko to dotyczy większości płaszczyzn działalności przedsiębiorstwa - produkcji, zaopatrzenia, prac badawczych i rozwojowych, marke­tingu, dystrybucji.

Zróżnicowanie wyrobów oznacza tożsamość produktu i wytwórcy. Istniejące w branży firmy mają wyrobioną markę i wiernych klientów. Olbrzymiego znaczenia na­biera w tym przypadku tzw. „goodwill” przedsiębiorstwa, który został wypracowany przez lata żmudnej walki o udział w rynku. Firma wchodząca w dany sektor musi z kolei ponieść ogromne nakłady związane z wykreowaniem świadomości marki. Tego typu inwestycje są dosyć ryzykowne, gdyż nigdy nie ma pewności, czy zostanie ona za­akceptowana i odniesie sukces na rynku.

Potrzeby kapitałowe oznaczają konieczność zainwestowania znacznych zaso­bów finansowych w celu podjęcia walki konkurencyjnej. Nakłady kapitałowe muszą być skierowane nie tylko na uruchomienie produkcji, ale również na kosztowną i ryzy­kowną działalność reklamową i badawczo - rozwojową. Nawet w przypadku uzyskania pożyczek na rozwój działalności w nowej dziedzinie, firma musi spłacać wyższe od­setki będące odzwierciedleniem wyższego ryzyka.

Koszty zmiany dostawcy stanowią istotną barierę wejścia do sektora. W przy­padku zmiany dostawcy pojawia się szereg kluczowych problemów, które muszą zostać pokonane. Istnieje konieczność przeszkolenia pracowników, dostosowania systemów informacyjnych, zmiany wzoru wyrobu. Koszt stanowi także czas potrzebny na utrwa­lenie pozytywnych stosunków z dostawcą.

Brak dostępu do właściwych kanałów dystrybucji oznacza kolejne koszty. Ist­nie­jący na rynku producenci, pragnąc sobie zapewnić najkorzystniejszą pozycję kon­kurencyjną, utrudniają dostęp także w tym przypadku zachęcając do współpracy ko­rzystny­mi rabatami i promocjami, na które nowo wchodzące przedsiębiorstwo nie ma wystarczających zasobów.

Przedsiębiorstwo wchodzące w dany sektor - dziedzinę działalności - zazwyczaj startuje z gorszej pozycji kosztowej od już istniejącej konkurencji. Wynika to nie tylko z przyczyn wymienionych powyżej. Jest to powodowane także: posiadaniem przez za­siedziałych konkurentów know-how, technologii i patentów na kluczowe w danej branży konstrukcje; ich korzystnym dostępem do surowców, dającą przewagę lokaliza­cją; otrzymywanymi od rządu subsydiami. Firmy działające w danym sektorze korzy­stają także ze stopniowej obniżki kosztów jednostkowych w miarę rozwoju ich działal­ności, a wynikającej z klasycznej krzywej „uczenia się”.

1 M. Porter, Strategie konkurencji, jw.,

2 H. Kreikebaum, Strategiczne planowanie w przedsiębiorstwie, jw.,

 

Omawiając bariery wejścia nie sposób pominąć bardzo istotnego i wspominanego już elementu, jakim jest polityka państwa. Jest to zagadnienie szero­kie, obejmujące szereg barier formalnych. Przepisy te są tworzone w celu ochrony życia i zdrowia obywateli, środowiska naturalnego czy utrzymania porządku publicznego. Mają one jednak główny cel ekonomiczny - ochronę gospodarki danego państwa, zwłaszcza danego sektora. Do instrumentów tworzących bariery formalne należą: normy sanitarne, jakościowe, obowiązek uzyskania licencji, patentów, atestów. Ściśle skorelowane z ochronną polityką państwa są bariery celne. Ustanawiane są one dosyć często przez rząd pod presją lobby określonego sektora w celu podwyższenia lub utrzymania zysków firm już w nim działających bez konieczności prowadzenia walki konkurencyjnej zwłaszcza w zakresie kosztów.

Atrakcyjność sektora jest także oceniana w wymiarze oczekiwanych działań odwetowych konkurentów. Możliwość pojawienia się ich jest prognozowana na pod­stawie podobnych sytuacji z przeszłości jak również

 

znacznych zasobów (w tym także łatwego dostępu do kredytów) firm istniejących, które pozwalają im na podjęcie walki.

Ważkim elementem, zwłaszcza z punktu widzenia potencjalnych inwestorów, są także bariery wyjścia z sektora. M. Porter twierdzi, iż mają one „charakter czynników ekonomicznych, strategicznych i emocjonalnych”1. Do głównych ich źródeł należą:

  • wyspecjalizowane zasoby charakterystyczne dla danej działalności i lokalizacji, któ­rych wartość drastycznie spada po likwidacji lub powodują wysokie koszty przenie­sienia,

  • stałe koszty wyjścia wynikające z układów zbiorowych z pracownikami, koszty przeniesienia lub przekwalifikowania pracowników, utrzymania produkcji, przesta­wienia się na inną technologię,

  • utrata korzyści płynących ze zdobytego prestiżu, dostępu do rynków kapitałowych, kontaktów z dostawcami i klientami,

  • bariery emocjonalne i społeczne występujące zarówno po stronie pracowników jak i kierownictwa,

  • restrykcje państwowe obejmujące zakazy rządowe zniechęcające do wyjścia z sek­tora a mające na celu zachować miejsca pracy i nie dopuścić do zwiększenia bezro­bocia w danym regionie.

Od wysokości zarówno barier wejścia jak i wyjścia zależy sytuacja i rentowność sektora jako całości.

 

1 M. Porter, Strategia konkurencji, jw.,

Podobne prace

Do góry