Ocena brak

Barcelona

Autor /Sasza Dodano /31.01.2012

Barcelona - słynące z przepięknej architektury miasto w północno-wschodniej Hiszpanii -jest jednocześnie prężnym centrum kulturalnym i gospodarczym oraz stolicą regionu Katalonia.
Barcelona jest ośrodkiem administracyjnym prowincji Barcelona i autonomicznego regionu - Katalonia. Z czterema milionami mieszkańców stanowi drugie co do wielkości - po Madrycie - miasto Hiszpanii. Katalończycy są bar­dzo dumni ze swego języka i tradycji, a Barcelona zawsze stanowiła punkt centralny ich kulturalnych i politycznych aspiracji.

Centralne dzielnice Barcelony (liczba mieszkańców około 1,7 mln) rozciągają się na zaledwie 91 km2 wąskiego odcinka lądu pomiędzy deltą rzeki Llobregat i ujściem rzeki Besós. Miasto od wscho­du otacza Morze Śródziemne, a z pozostałych stron
- masyw górski Rius. Mimo iż góry nie są wysokie
- najwyższy szczyt, Tibidabo, liczy 352 metry -to dzięki kontrastowi z taflą morza krajobraz miasta zyskuje niezwykłą malowniczość. Port w Barcelonie, będący największym w kraju, leży u podnóża samotnego wzgórza Montjuic, które wznosi się na wysokość 192 m.
Paradoksalnie położenie geograficzne Barcelo­ny - brak dużych, otwartych przestrzeni, pozwoliło na zachowanie piękna tego miasta - szukano bo­wiem takich rozwiązań urbanistycznych, by odcią­żyć niewielkie centrum. Stąd też większość fabryk, wybudowanych w czasie rewolucji przemysłowej w XIX wieku, usytuowano w pobliskich miejsco­wościach, jak Hospitalet, Badalona i Sabadell. Jednakże brak przestrzeni w centrum miasta spowo­dował, że Barcelona zaliczana jest do najbardziej zatłoczonych na świecie metropolii. Mimo że cen­trum częściowo zamknięto dla ruchu kołowego, w upalne dni nad równiną, na której leży Barcelona, unosi się smog pochodzący przede wszystkim ze spalin samochodowych.
Kiedy wiatr wieje z północy i z zachodu, przy­nosi on miastu przyjemny chłód znad morza, lecz zazwyczaj jest parno, gdyż metropolia otoczona jest górami. Średnia temperatura stycznia wynosi 16° Celsjusza, natomiast w sierpniu 24° Celsjusza. Roczne opady wynoszą około 600 milimetrów.
Dla porównania w Warszawie średnie tempera­tury powietrza wahają się między -4° Celsjusza a 19° Celsjusza, zaś opady deszczu wynoszą śred­nio 560 milimetrów w roku.
Zabytki.
W samym sercu starego miasta znajduje się Dzielnica Gotycka (Barri Gótic). W tym krętym labiryncie wąskich uliczek co krok napotkać moż­na budowlę pamiętającą zamierzchłe czasy średnio­wiecza. Najwspanialsze z tych zabytków to katedra świętej Eulalii (budowa rozpoczęta w 1298 roku na rzymskich fundamentach) i budynki rządowe, między innymi pałac Generalitat (Palau de la Generalitat), który wiele razy w historii był siedzi­bą rządu Katalonii, ratusz miejski (Casa de la Ciutat - budynki z XIV i XV wieku o barokowych i neo-klasycznych fasadach) oraz Pałac Królewski (Palau Reial Mayor - budowa zakończona w roku 1370). Z Dzielnicy Gotyckiej na północ odchodzi Via Laietana, a z południowej strony - La Rambla, no­woczesna, rozległa aleja z szerokim pasażem po­między dwoma pasami jezdni. W pasażu znajduje się wiele kiosków, kwiaciarni, straganów z róż­nościami. Południowy koniec Rambli dochodzi do starego portu w pobliżu placu Porta de la Pau, nad którym góruje wysoka statua przedstawiająca postać Krzysztofa Kolumba. Wieść o odkryciu przez niego Ameryki w roku 1492 najpierw dotar­ła właśnie tu, do Barcelony. Przy północnym końcu Rambli znajduje się plac Kataloński, od którego odchodzi wiele krzyżujących się ze sobą ulic, two­rzących swoistą siatkę. Do najdłuższych przelo­towych ulic stolicy Katalonii należą Gran Via de les Corts Catalanes oraz nieco krótsza arteria komu­nikacyjna Avinguda Diagonal przecinająca dziel­nicę L'Eixample.
Budowle Antonia Gaudiego.
Barcelona słynie z architektury tradycyjnej, lecz największe zainteresowanie wzbudzają budynki zaprojektowane przez modernistycznego architek­ta - Katalończyka Antonia Gaudiego (1852-1926). Warto wymienić m.in. pałac Giiellów (Palau Guell; 1885-89) zbudowany przy Rambli dla mecenasa architekta - Eusebia Guella i Casa Mila „La Pedrera". Secesyjny pałac Guellów odznacza się surową w formie fasadą z szarego kamienia i z górującymi nad nią kunsztownymi wieżyczkami kominów. We wnętrzu pałacu na uwagę zasługują oryginalne wykończenia z kutego żelaza. Guell finansował także projekt parku Guell (1900-1914) - położo­nego na wzgórzach obszaru zieleni miejskiej w sa­mym sercu Barcelony - dla którego Antonio Gaudi zaprojektował przypominające jaskinie pawilony i galerie, a także ławki o dziwnych wężowatych kształtach pokryte ceramiką. W założeniu miało tam powstać miasto-ogród (dzielnica mieszkanio­wa), jednak zamierzenia nie zrealizowano. Warto dodać, że w 1984 roku UNESCO wpisało park Guell na listę Światowego Dziedzictwa Kultural­nego i Przyrodniczego.
Inne wspaniałe przykłady geniuszu Gaudiego można podziwiać wzdłuż ulicy Passeig de Gnicia, na której znajdują się budynki biurowe jego projek­tu z fasadami zdobionymi motywami roślinnymi i przypominającymi skały. Jednakże największym dziełem Gaudiego jest nie ukończony kościół Świętej Rodziny (Sagrada Familia). Unikalna kon­strukcja świątyni koncentruje się wokół czterech kunsztownych wież, które wzbijają się na wyso­kość ponad 100 metrów nad fasadą wejścia. Do tej pory ukończonych zostało osiem z zaplanowanych trzynastu wież; przewiduje się, że budowa całego kościoła zostanie ukończona około roku 2020.
Historia.
Właściwie niewiele wiadomo na temat wczesnych dziejów Barcelony. Stąd powstało na ten temat wiele legend. Według jednej z nich miasto zostało założone jako osada handlowa przez Kartagińczyków w 230 roku p.n.e. i nazwane na cześć kartagińskiego wodza - Hamilcara Barca. Z kolei inna legenda głosi, że miasto otrzymało swą nazwę po dziewiątej łodzi Odyseusza {barąue nona), która rozbiła się w miejscu, gdzie teraz leży Barcelona. W 15 roku p.n.e., za panowania rzymskiego cesa­rza Augusta, utworzono tu kolonię o nazwie Colonia Iulia Augusta Paterna Faventia Barcino, która nie zdobyła większego znaczenia aż do trzeciego stulecia naszej ery, kiedy to jako Barcinona po­zostawała przez trzy stulecia w rękach Wizygotów.
W 415 r. król wizygocki, Ataulf, ogłosił miasto stolicą swojego państwa. Około 712 r. n.e. miasto zdobyli Maurowie (Arabowie). W roku 801 miasto zostało zdobyte przez Franków pod przywództwem Ludwika Pobożnego z dynastii Karolingów, syna Karola Wielkiego. Ludwik uczynił Barcelonę sto­licą marchii granicznej i ustanowił tu hrabstwo Barcelony. Wydarzenie to położyło kres dominacji Arabów w regionie. W roku 985 Barcelonę splądro­wały wojska Almanzora, głównego wodza kalifatu Kordoby. Arabowie zostali jednak wyparci z mia­sta w ciągu roku. W X wieku hrabiowie Barcelony zaczęli koncentrować władzę, aż do uzyskania przez miasto pełnej niezależności.
Po roku 1137, kiedy Katalonia na mocy unii per­sonalnej Królestwa Aragonii i Hrabstwa Barcelony weszła w skład państwa aragońskiego, Barcelona stała się jednym z wiodących w basenie Morza Śródziemnego ośrodków handlowych, rywalizując z Wenecją i Genuą pod względem bogactwa i pre­stiżu. W XIV wieku Barcelonę dotknęły liczne epi­demie i klęski głodu. Kiedy szlaki handlowe Morza Śródziemnego straciły na znaczeniu na rzecz żeglu­gi atlantyckiej, Kadyks oraz Sewilla zyskały po­zycję portów dominujących. Na mocy zawartego w 1474 roku małżeństwa króla Aragonii, Ferdynan­da, z Izabellą Kastylijską Barcelona dostała się pod bezpośrednią władzę Madrytu. Katalończycy jed­nak nie ustawali w wysiłkach w celu odzyskania suwerenności. W 1705 roku zezwolili arcyksięciu Karolowi Habsburgowi utworzyć siedzibę dworu w Barcelonie, dając wyraz swemu poparciu dla jego roszczeń do hiszpańskiej korony. Jakiś czas później miasto zostało oblężone przez oddziały Filipa V i poddało się po trzynastu miesiącach, 11 września 1714 roku. Barcelona straciła wtedy wszystkie przywileje. Potem jednak nastąpił okres spokoju i dobrobytu zbudowanego dzięki docho­dom z przemysłu bawełnianego.
W latach 1808-1813 Barcelona była okupowana przez wojska Napoleona Bonapartego. XIX wiek to także okres kształtowania się u Katalończyków poczucia odrębności. Problemy polityczne nie prze­szkodziły w uprzemysłowieniu miasta, między innymi w powstaniu fabryk włókienniczych. Warto odnotować, że w 1854 roku utworzono tu Unię Klas - pierwszą konfederację związków robotni­czych w Hiszpanii.
Gwałtowny wzrost liczby ludności we wcze­snych latach XX wieku doprowadził do konflik­tów na tle klasowym między robotnikami a burżuazją. Nasiliły się ruchy anarchistyczne i doszło do strajków generalnych w 1901 i w 1902 roku. W 1909 roku wybuchły zamieszki, które zakoń­czyły się dopiero po tygodniu, gdy ponad 70 budyn­ków legło w gruzach. Znowu podniosły się żądania niepodległościowe i w okresie 1913-1923 Katalonia cieszyła się częściową autonomią. W 1931 roku w Barcelonie proklamowano Republikę Katalońską, a podczas hiszpańskiej wojny domowej (1936-39) miasto stało się głównym ośrodkiem propagującym ideę republikanizmu. Po pokonaniu republikanów przez siły generała F. Franco Barce­lona straciła wiele praw i przywilejów, a na pewien czas zabronione było nawet posługiwanie się języ­kiem katalońskim. Po śmierci Franco w 1975 roku restaurowano monarchię. W 1979 roku zatwierdzo­ny został Statut Autonomii Katalonii.
Barcelona dziś.
Obecnie stolica Katalonii jest największym hisz­pańskim ośrodkiem przemysłowym - średnio jedna piąta produkcji i jedna czwarta eksportu całego kraju pochodzi z Barcelony i okolicznych miej­scowości. Jest to wartość tym większa, że miesz­kańcy Barcelony stanowią jedynie 15 procent całej liczby ludności kraju. Tradycyjnie dominuje tu przemysł tekstylny, szczególnie wełniany i baweł­niany; większość przędzalni znajduje się na pe­ryferiach. Ostatnio na znaczeniu zyskują gałęzie przemysłu związane z techniką, w tym przemysł samochodowy i chemiczny.
Do barcelońskiego portu przybijają statki z całe­go świata. Na jedenastu kilometrach nabrzeża znaj­dują się baseny portowe głównie do przeładunku ropy i zboża przeznaczonych na rynek krajowy i eksport. Port jest strefą wolnocłową. Znajduje się tu terminal gazu ziemnego, który następnie rozpro­wadzany jest siecią rurociągów po całym regionie.
Barcelona to również ważny ośrodek finansowy z własną, dobrze prosperującą, giełdą. Tutaj kon­centruje się też rynek wydawniczy świata hiszpańskojęzycznego. Co roku, 23 kwietnia w dzień świętego Jerzego (Sant Jordi), patrona Katalonii, odbywa się Fiesta del Libro, w czasie której męż­czyźni ofiarowują kobietom róże, a kobiety męż­czyznom - książki.
W Pałacu Narodowym (Palau Nacional) na zbo­czu Montjuic regularnie odbywa się wiele różnych konferencji, wystaw i targów. Głównym wyda­rzeniem jest coroczna, zapoczątkowana w 1929 r., Feria de Barcelona. Miasto posiada rozwiniętą sieć komunikacji miejskiej, obejmującą transport auto­busowy i kolejki naziemne. Z głównej stacji, Bar­celona Central Sants, odjeżdżają pociągi do całej Hiszpanii i miast położonych poza granicami kraju. Na Tibidabo znajduje się też kolejka linowo-torowa. Barcelońskie metro, otwarte w 1924 roku, połączone jest z systemem kolei podmiejskiej, a teraz także z międzynarodowym portem lotni­czym El Prat de Llobregat, położonym 13 kilomet­rów na południowy-zachód od centrum Barcelony.
Kultura i rozrywka.
Uniwersytet w Barcelonie - jedna z największych i najznakomitszych instytucji tego typu w Hiszpanii - został założony w roku 1451 przez Alfonsa V, króla Aragonii. Inne szkoły wyższe w Barcelonie to Universitad Autònoma de Barcelona 1968 i Universitad Politecnica de Catalunya (1971). Zajęcia na tych trzech uczelniach odbywają się w językach hiszpańskim i katalońskim.
Muzeum Sztuki Katalonii (Museu d'Art de Catalunya) posiada bogatą kolekcję malarstwa ściennego. Malowidła zostały zdjęte ze ścian za pomocą specjalnych metod i przekazane do Mu­zeum, gdzie są przechowywane w 15 przygoto­wanych w tym celu salach. W Muzeum Sztuki Katalońskiej znajduje się wiele płócien malarzy reprezentujących tzw. gotyckie malarstwo kata-lońskie, m.in. braci Serra, Luisa Borrassà i Ramona de Mura. W wieku XX światową sławę zdobyli dwaj katalońscy malarze surrealiści: Joan Miro ( 1893-1983) i Salvadore Dali. Katalończycy kocha­ją również urodzonego w Maladze Pabla Picassa (1881-1973). Muzeum poświęcone Dalemu znaj­duje się w jego rodzinnym mieście Figureas, w Barcelonie natomiast mieszczą się muzea z pra­cami P. Picassa i J. Mirò. Rzeźby z XII-XVIII wie­ku można podziwiać w Muzeum Federica Maresa, natomiast Muzeum Sztuki Nowoczesnej posiada bogaty zbiór współczesnej sztuki katalońskiej. Wiele unikalnych dzieł sztuki znajduje się w Mu­zeum Morskim, jak chociażby panorama bitwy pod Lepanto z 1571 roku.
Barcelona może poszczycić się własną orkiestrą symfoniczną. Na słynnym stadionie Sant Jordi, wybudowanym według projektu japońskiego archi­tekta - Arata Isozaki odbyły się XXV Letnie Igrzyska Olimpijskie w 1992 roku. Na Tibidabo i Montjuic znajdują się parki rozrywki, natomiast w parku Cytadeli - ogród zoologiczny. Mimo że słynny duński bajkopisarz - Hans Christian Ander­sen - nazwał Barcelonę „Paryżem Hiszpanii", porównanie to wydaje się nie na miejscu: Barcelona jest bowiem niesamowitym miastem, jedynym w swoim rodzaju!

Podobne prace

Do góry