Ocena brak

BARBARA RADZIWIŁŁÓWNA Tragedia w 5 aktach

Autor /macio Dodano /10.02.2012


BARBARA RADZIWIŁŁÓWNA Tragedia w 5 aktach, tragedia
A. Felińskiego, powst. w Wojutynie 1809-11, cyzelowana
w wyniku dyskusji nad krążącymi odpisami, prowadzonej
w korespondencji i w warsz. salonach, gdzie była deklamowana
(m.in. przez T. Mostowskiego); wyst. w Warszawie 27 II
1817 (zaskakująca informacja F. Mickiewicza o szkolnym
przedstawieniu w Nowogródku 1812 z A. Mickiewiczem w roli
tyt. dotyczy raczej tragedii F. Wężyka); wyd. w Krakowie 1820
(fragmenty w „Tyg. Pol. i Zagr." 1818-19), w odmiennej red.
w t. 2 Pism, Warszawa 1821. Jest trzecim (jeśli nie liczyć nie
wyst. i nie wyd. utworu P. Czajkowskiego, znanego jedynie
z notatki K. Estreichera), po J. Wybickim (Zygmunt August
1779) i Wężyku (1811), opracowaniem dram. wątku, opartym
na żywocie P. Kmity (S. Górskiego?) i Kronikach S. Orzechowskiego;
koncentruje akcję wokół sporu króla z sejmem o uznanie
małżeństwa oraz śmierci Barbary, traktując swobodnie
fakty hist. (dzieje związku Zygmunta i Barbary, rzekome
otrucie królowej przez Bonę), a zwł. chronologię (skupienie
razem wydarzeń odległych w czasie) - w dążeniu do uzyskania
zwartości intrygi oraz zachowania jedności miejsca i czasu.
Zgodna w tym z wzorcem tragedii klasycyst., którego jest
najdoskonalszą w literaturze pol. realizacją, zawdzięcza mu
ponadto koturnowość bohaterów (szczególnie wyidealizowanej
Barbary, przypominającej heroiny P. Corneille'a, i hetmana
Tarnowskiego), deklamacyjność, dominującą rolę słowa,
retoryczność stylu.
O ogromnym powodzeniu i wysokiej (mimo pewnych zastrzeżeń
krytyki) współcz. ocenie tragedii (tłum. prozą na
franc. 1823 i wierszem na niem. 1831) zadecydowała, obok
doskonałości języka i wiersza, nar. tendencja: ukazanie dawnej
potęgi Rzplitej, także moralnej (nacisk na poszanowanie
prawa przez monarchę i jego odwoływanie się do zdania sejmu
współgrały z postulatami liberalnej opozycji w Królestwie),
patriot. racja stanu jako najwyższe dobro, wreszcie wyrazista
analogia tragicznej śmierci królowej, niewinnej ofiary losu
i cudzoziemskich knowań, do rozbiorów Polski; 1821 władze
Królestwa zakazały wystawiania utworu. Krytykowana i lekceważona
przez romantyków, którzy narzucili swój sąd potomności,
tragedia potwierdziła swoje walory w inscenizacji
łódz. K. Dejmka 1958 (powtórzonej w Warszawie 1962).


Wyd. i wstęp M. Szyjkowski, wyd. 6 Wr. 1950 BN 19.
M. SZYJKOWSKI Dzieje nowożytnej tragedii polskiej. Typ pseudoklasyczny,
Kr. 1920; Z. LIBERA„B.R.", w: Literatura,komparatystyka,
folklor (zbiór.), W. 1968; R. FIEGUTH Patos klasycystyczny przytłumiający,
tł. K. Krzemieniowa, „Pam. Lit." 1973 z. 2; zob. też wiersz
sylabiczny.
Zofia Lewinówna

Podobne prace

Do góry