Ocena brak

BANDTKIE JERZY SAMUEL

Autor /macio Dodano /10.02.2012

BANDTKIE JERZY SAMUEL, ur. 24 XI1768 w Lublinie, zm.
11 VI 1835 w Krakowie, filolog, pierwszy poł. księgoznawca
i badacz Śląska. Po 3-letnich studiach w Halle i Jenie był
1791-98 guwernerem synów P, Ożarowskiego, od 1798 -
nauczycielem języka pol. i łac. we wrocł. gimn. Św. Elżbiety
(do którego uczęszczał 1779-87)1_od 1804 rektorem gimn. Św.
Ducha i bibliotekarzem przy kościele Św. Bernardyna. Od
1806 czł. TPN, powołany na prof. bibliografii i dyr. biblioteki
UJ, przeniósł się 1811 do Krakowa, nie zrywając związków ze
Śląskiem, m. in. z firmą wydawn. Kornów. Uporządkował
i wzbogacił uniw. zbiory oraz wydał Historię biblioteki Uniwersytetu
Jagiellońskiego (1821); traktując szeroko przedmiot
nauczania, wykształcił grono uczniów takich, jak J. Muczkowski,
A.Z. Helcel. Brał też udział w życiu nauk. jako red. m. in.
pism nauk.-lit. „Rozmaitości Nauk." (1828-31) i „Pamiętnik
Krak. Nauk i Sztuk Pięknych'' (1830). Z dziedziny księgoznawstwa,
obok fundamentalnych prac: Historia drukarń krakowskich
(1815) i Historia drukarń w Królestwie Polskim i Wielkim
Księstwie Litewskim (t. 1-3 1826), do dziś niezastąpionych,
ogłaszał rozprawy o zabytkach (m. in. podał pierwszą wiadomość
o Psałterzu floriańskim 1827) oraz ich edycje (m. in.
prwdr. traktatu Jakuba Parkoszowica o ortografii 1830).
W polemice z uczonymi niem. (rozprawy zebr. w tomie
Historisch-kritische Analecten zur Erlauterung der Geschichte
des Ostens von Europę 1802, Mieszkańce w górach szląskich
nie są szczątkami starożytnych Germanów, „Pam. Warsz."
1809, Wiadomości o języku polskim w Szląsku i o polskich
Szlązakach, „Mrówka Pozn." 1821), w której stosował metody
nowoczesnego językoznawstwa, wykazywał przynależność
gwary śl. do polszczyzny, a autochtonicznych Ślązaków do
plemion słowiańskich. Ogłosił ponadto popularne dzieje Polski
(t. 1-2 1810, wyd. 3 zmień. 1835) oraz wydawał pomoce do
nauki języka pol., jak słownik pol.-niem. (1806), Gramatykę
polską dla Niemców (1808) i in.


Wiadomości o języku polskim... wyd. B. Olszewicz i W. Taszycki, Wr.
1952.
PSB 1 (A. Birkenmajer); SPKP (Z. Ciechanowska); S. ROSPOND
Dzieje polszczyzny śląskiej, Wr. 1959; „Biul. BJ" 1970 z. 1/2 (pośw. B.);
B. ZAKRZEWSKI J.S.B. jako zbieracz pieśni ludowych, w: Między
dawnymi a nowymi laty (zbiór.), Wr. 1971; T. GONDECKA Prace
językoznawcze J.S.B., Studia Śl. 26 (1974);D. TRAWIŃSKA-SŁABĘCKA
Wkład J.S.B. do nauki o książce, Roczn. Bibl. 18 (1974) z. 3/4.
Zofia Lewinówna

Podobne prace

Do góry