Ocena brak

"Balladyna"- streszczenie

Autor /janek Dodano /08.03.2011

Balladyna” została napisana po upadku powstania listopadowego w atmosferze klęski. Upadek zrywu niepodległościowego i niezgodności myśli wśród polskiej emigracji i skłoniły twórców do nastrojów pesymizmu. W tej sytuacji pisarze w swoich dziełach stawiali pytania o sens dziejów historycznych. Juliusz Słowacki podobnie jak inni wielcy romantycy, poszukiwał w swoich utworach rozwiązania tych kwestii. Pierwsze pomysły dramatu pochodzą prawdopodobnie z 1833 roku. Utwór napisany w grudniu 1834 roku drukiem wydany został dopiero w lipcu 1839. Prawdopodobnie istniały dwie wersje dramatu, pierwsza z 1834 i druga z lat 1838-1839.

Streszczenie

AKT I - SCENA 3

Akcja dramatu rozgrywa się w chacie wdowy, która mieszka wraz ze swymi dwiema córkami, Aliną i Balladyną. Rozmawiają o pracy, matka chce oszczędzić Balladynę sugerując jej, aby odpoczęła przez jeden dzień. Oburzona Alina nie zgadza się z tym, aby Balladyna nie pracowała i twierdzi że to matce należy się odpoczynek. W trakcie rozmowy daje się słychać z podwórza turkot karety. Do chaty wchodzi książę Kirkor prosząc o gościnę, gdyż zepsuła się jego kareta. Duszek Skierka zaczarowuje księcia tak, że zakochuje się on w obydwu córkach naraz. Młodzieniec zdradza matce dziewcząt prawdziwy cel swojej wizyty. To co go tu przyprowadziło, to chęć pojęcia za żonę pięknej i skromnej niewiasty. Kirkor próbuje rozpoznać zmysły swego serca, chce jak najszybciej wiedzieć, dla której ono bije. Balladyna okazuje się zarozumiała i od początku widać, że za wszelką cenę chce mieć księcia za męża.

Alina natomiast jest szczera i skromna, nie myśli tylko o sobie, ale o siostrze i matce. Chciałaby zabrać do zamku Balladynę i matkę, gdy zostanie jego żoną. Kirkor jest wzruszony zachowaniem Aliny. Po chwili Balladyna oznajmia, że ona również nie mogłaby żyć bez matki i siostry, ale w jej ustach brzmi to obłudnie. Nagle w chacie pojawia się sługa mówiąc, iż koło karety zostało naprawione. Kirkor nakazuje wyprząc konie, gdyż postanawia zostać na noc w chacie wdowy. Skierka podpowiada wdowie, aby spytała księcia, czy wyraża zgodę na konkurs zbierania malin, polegający na tym: która z dziewczyn zbierze więcej - zostanie żoną Kirkora. Kirkor wyraża zgodę, rankiem Alina i Balladyna mają wyruszyć do lasu.

AKT II - SCENA 1

Balladyna nosi się z zamiarem zabicia Aliny, aby pozbyć się rywalki. Zamiast zbierać maliny idzie na spotkanie ze swoim byłym ukochanym - Grabcem. Idąc widzi wszędzie krew i śmierć. W lesie spotyka Alinę, która ma cały dzban malin. Alina zaczyna bać się Balladyny, gdyż jej zachowanie wydaje się dziwne i nienaturalne. Dziewczyna mówi siostrze, że gdyby ta poprosiła ją o dzban pełen malin to podarowała by go jej. Jeśli zostałaby żoną Kirkora poszukałaby dla niej męża- rycerza. Balladyna bez słowa wyciąga nóż i zabija swoją siostrę. Balaldyna zostaje żona Kirkora, którego wkrótce zabija. Pozbywa się także jedynego świadka zbrodni i to daje jej drogę do tronu - koronuje się na królową. Nie ma szacunku dla swojej matki, wyrzuca ją z zamku.

AKT V - SCENA 4

Rozpoczyna się rozprawa sądowa. Jako świadek występuje Filon przedstawiając dowody rzeczowe mające związek z zabójstwem Aliny. Balladyna nie chce wysłuchać świadka do końca, ale kanclerz pozwala mu kontynuować. Każde wypowiedziane przez Filona słowo oskarża zabójczynię siostry i rani ją jak ostry miecz. Królowa ma wydać sprawiedliwy wyrok. Żąda ona śmierci za śmierć, ale przez przypadek wypowiada słowa, które wskazują na to, że mordercą jest kobieta. Następnym świadkiem jest matka Balladyny, która przywołuje z pamięci jej wygnanie z zamku i zaparcia się córki. Za to przemówienia także karą jest śmierć, tak stanowi prawo od dawna. Matka nie chce ujawnić, kto jest jej wyrodną córką, ale ona milczy. Nad zamkiem gromadzą się czarne chmury. Balladyna, zmuszona przez kanclerza do wydania wyroku, orzeka: „Winna jest śmierci” , uderza piorun i zabija złą królową. W ten sposób Bóg dokonał wyroku na sprawiedliwie osądzonej zbrodniarce.

Problematyka

Słowacki napisał "Balladynę" w 1834r. (wydana została pięć lat później). W liście do matki tak wyjaśnia tytuł: "Sztuka cała podobna do starej ballady, ułożona tak, jakby ją gmin układał, przeciwna zupełnie prawdzie historycznej, czasem przeciwna podobieństwu prawdy". Akcja utworu rozgrywa się w czasach prasłowiańskich, w których żył legendarny król Popiel, na terenach wokół jeziora Gopło: w chacie Wdowy, w lesie, na zamku Kirkora, w Gnieźnie. W utworze zawarta jest (choć ukryta pod "płaszczem ironii") problematyka etyczna i psychologiczna związana ze zbrodnią i władzą. Wątki dramatu:

polityczny:

w dramacie ukazana jest krwawa historia związana z walką o koronę Popiela i tron królewski;

jest to baśń o władzy, baśń pełna okrucieństwa i refleksji moralnych, które odsłaniają prawdy o naturze ludzkiej, o fascynującej sile zła, o magii władzy i mechanizmach nią rządzących.

baśniowy:

wskutek działań Goplany świat fantastyczny i ziemski został zmieszany i przed Balladyną otwierają się wielkie możliwości ujawnienia własnej natury. Wiąże się to z awansem społecznym, lecz droga do niego wiedzie przez zbrodnie, przede wszystkim przez zbrodnie.

Skierka i Chochlik, poddani Goplany pomagają lub szkodzą człowiekowi; to oni kierują krokami Kirkora i doprowadzają do jego małżeństwa z Balladyną.

baśniowe też są dzieje Balladyny: dzięki czarom poślubia księcia, widzi ducha Aliny, po zabójstwie siostry nosi skazę na czole, umiera od pioruna zesłanego na siebie.

Bohaterowie

W "Balladynie" występują dla typy postaci:

bohaterowie prawdopodobni:

Balladyna

- córka ubogiej wieśniaczki, wdowy; piękna, czarnooka i ciemnowłosa dziewczyna;

- jest arogancką i nieposłuszną córką, która bez litości wypędza swą matkę z zamku;

- nieuczciwa, przebiegła, niewierna: ma romans z Grabcem, lecz gdy pojawia się nadzieja na poślubienie księcia, wyznaje mu miłość;

- bezwzględna, okrutna, bezduszna: gnana pragnieniem wspaniałego małżeństwa popełnia pierwszą zbrodnię - zabija siostrę; w celu osiągnięcia władzy świadomie popełnia kolejne morderstwa; czyni to bez wyrzutów sumienia, bez lęków moralnych; stanowczo, bez liczenia ofiar padających po drodze prowadzi walkę o władzę;

- wydaje na siebie wyrok - uzyskuje świadomość etyczną oraz zdolność oceniania czynów;

Alina

- młodsza siostra Balladyny, równie piękna dziewczyna; ma jasne włosy i fiołkowe oczy;

- nie tylko uroda odróżnia ją od siostry, ale i charakter oraz sposób postępowania w stosunku do matki; jest życzliwa, troskliwa, chętna do pracy;

- byłaby zdolna pokochać Kirkora, a po zdobyciu lepszej pozycji społecznej nie zapomniałaby o swych najbliższych;

Wdowa

- dobra i pracowita kobieta w podeszłym wieku; gorąco kocha swe córki, pragnie dla nich lepszego losu;

- kiedy zostaje odtrącona przez Balladynę, woli umrzeć niż zdradzić jej imię i narazić na karę;

Kirkor

- książę, który pragnie, aby na tronie zasiadł prawowity król; ruszył do walki z Popielem IV - władcą, który podstępem zasiadł na tronie; gdy odniósł zwycięstwo, nie wykorzystał go dla siebie, nie pragnie władzy;

- dostrzega krzywdę narodu;

- szlachetny rycerz poświęcający osobiste szczęście dla ojczyzny, po ślubie opuszcza małżonkę, by wyruszyć na wojnę;

- marzy o spokojnym życiu u boku prostej dziewczyny;

bohaterowie fantastyczni:

Goplana

- królowa jeziora Gopło, nimfa wodna;

- zakochuje się w człowieku, w Grabcu;

- jest uosobieniem nadnaturalnej siły wywołującej zamieszanie w świecie ludzkim; miesza ludzkie losy;

- widząc, jakie skutki wywołały jej działania, opuszcza nadgoplańską krainę, pozostawiając po sobie ciemną chmurę, z której padnie piorun zabijający Balladynę.

Podobne prace

Do góry