Ocena brak

Bąk

Autor /Benon Dodano /26.01.2012

Wygląd: Wielkości sporej kury; długość ciała 65-70 cm, rozpiętość skrzydeł 105-110 cm; podstawowy kolor upierzenia ptaków dorosłych rdzawożółty, młodych - słomkowożółty; czarnobrązowego wąsa i czarnej czapeczki na głowie u młodych właściwie nie ma. Pióra na karku nieco dłuższe. Bąki poruszają się powoli i ostrożnie, jakby się skradały. Odpoczywając stoją skulone na jednej nodze, tak że długa szyja zupełnie niknie w piórach. Pazury środkowych palców są wyposażone w rogowe grzebienie, które służą ptakom m.in. do tego, aby oczyścić z mułu wnętrze dzioba po łowieniu ryb, pełnią zatem rolę naturalnej „szczoteczki do zębów". Dzięki miękkiemu, „sowiemu" upierzeniu bąk lata prawie bezszelestnie.

Zaniepokojony przyjmuje postawę pionową (staje słupka): wyciąga szyję i podnosi dziób do góry, na gardle i piersi widoczne stają się podłużne, ciemne pręgi, dzięki czemu ptak jest niewidoczny na tle łodyg zeszłorocznej trzciny. Bąk może w tej pozycji zastygać na całe godziny i, poruszając się niezwykle powoli, ukryć się. Podczas wspinaczki po łodygach trzcin obejmuje naraz kilka roślin i krzyżuje nogi. Dopiero w ostateczności wzlatuje pionowo w górę i po przebyciu niewielkiego dystansu ponownie opada w trzciny. Gdy nie ma możliwości ucieczki lub zostaje nagle zaskoczony, straszy pióra i wydaje się większy i groźniejszy: rozpościera skrzydła na kształt koła i otwiera dziób pokazując jasnoczerwone gardło. Następnie mocno uderza dziobem, kierując go w stronę oczu napastnika.

W ciągu dnia bąki przebywają w gęstych szuwarach i ożywiają się dopiero o zmierzchu. Wtedy można je czasem zobaczyć na skraju trzcin; o tej porze dnia - przede wszystkim jesienią - lecą nisko lub wysoko nad trzcinowiskiem i wołają głośno, jak czaple lub kruki, „krau-krau". W okresie lęgowym, w kwietniu lub maju, bardziej niż sam ptak znany jest jego głos godowy, który można usłyszeć o każdej porze dnia lub nocy, ale najczęściej późnym zmrokiem. Brzmi jak głuche ryczenie krowy lub buczenie, kilkakrotnie powtarzane, po czym następuje kilkuminutowa przerwa. Można je też opisać jako „u prumb"; nie jest zbyt głośne, ale w ciszy zmroku niesie się daleko. Długi czas ornitolodzy się spierali, czy bąk bucząc wsadza dziób w wodę. Nie czyni tego jednak, lecz w czasie wydawania głosu nadyma szyję jak balon.

Środowisko: Teren występowania bąka ciągnie się szerokim pasem przez całą Eurazję. Poza tym ptak zamieszkuje południową Afrykę. Podobne gatunki żyją w Ameryce i Australii. Bardzo licznie występuje na terenach wokół Morza Czarnego, gdzie samce w trzcinowiskach urządzają prawdziwe koncerty. W zachodniej Europie jest rzadkim ptakiem nizin i zamieszkuje duże, niezbyt gęste trzcinowiska z otwartymi wodami. Rzadko pokazuje się człowiekowi, przebywa jednak często w pobliżu przystani jachtowych i pomostów z łodziami. Łatwiej go zobaczyć jesienią i zimą. W Polsce lęgnie się nielicznie, przeważnie w pasie środkowej, nizinnej części kraju (najliczniej w Wielkopolsce). Przypuszcza się, że gnieździ się u nas 800-1000 par tych ptaków. Większość środkowoeuropejskich bąków wędruje jesienią do krajów śródziemnomorskich, a nawet do równikowej Afryki, nieliczne pozostają na zimę na północ od Alp.  

Lęgi: Gniazdo leży w środku terytorium żero-wiskowego, w głębi szuwarów, na wodzie nie głębszej niż do kolan, na połamanej zeszłorocznej trzcinie, czasem daleko od miejsca „koncertowania" samca. W zniesieniu 5-6 jaj długości ok. 53 mm, wysiadywanych przez 25-26 dni; początek lęgów od połowy kwietnia i w maju. Niektóre samce biorą udział w wysiadywaniu jaj i wychowywaniu piskląt. Młode pokryte są nastroszonym, żółtawobrązowym puchem; już po 2 tygodniach potrafią w razie niebezpieczeństwa wyskoczyć z gniazda i ukryć się.

Pożywienie: Drobne zwierzęta wodne zdobywa podczas czatowania wśród trzcin, stania w wodzie lub wspinania się po łodygach. Są to najczęściej ryby, żaby, pijawki, owady wodne, małe ptaki, myszy. Bąk podkrada się bardzo powoli i uderza dziobem z małej odległości.

Podobne prace

Do góry