Ocena brak

Bagno zwyczajne

Autor /Leonid Dodano /14.02.2012

 

Wygląd: Zawsze zielony, prosto wzniesiony lub podnoszący sie, silnie rozgałęziony i gęsto ulistniony krzew do 1,5 m wysokości, o silnie aromatycznym, prawie odurzającym zapachu. Młode pędy rdzawoczerwono kutnerowato owłosione.

Liście w zimie odgięte w dół, skrę-toległe i krótkoogonkowe, skórzaste, rów-nowąskie do podługowato-eliptycznych, do 5 cm długości i 12 mm szerokości, pod spodem rdzawoczerwono kutnerowate, z wierzchu ciemnozielone, zwykle z wyraźnie widocznym nerwem środkowym, całobrzegie o podwiniętym brzegu.

Małe, białe lub różowe kwiaty są zebrane w szczytowe, prosto wzniesione, wielokwiatowe baldaszki, tworzące razem bal-dachowiechę. Szypułki, do 25 mm długości, są istotnie dłuższe od kwiatów, brodawkowa-to-gruczołowate, początkowo często również rdzawoczerwono kutnerowate, prosto wzniesione, a na owocu odgięte ku dołowi; błoniaste przysadki pozostają jako czerwonobrunatne okrywy pączków, podkwiatków brak. Działek kielicha 5; są małe, szerokojajowate, tępe, gruczołowato lepkie i prawie na całej długości zrośnięte.

Płatków korony 5; są wolne, do 8 mm długości, odwrotnie jajowate, tępe, rozpostarte gwiazdkowato. Pręcików 10, dłuższych od płatków korony (wewnętrzne nieco krótsze) u nasady owłosionych; pylniki nie mają wyrostków i otwierają się na szczycie dwoma otworkami.

Zalążnia górna, 5-komorowa, brodawkowato-gruczołowata, szyjka pojedyncza, trwała ze zgrubiałym 5-łatkowym znamieniem. Owocem jest wisząca, podłużna, brodawkowato-gruczołowata torebka do 6 mm długości, pękająca od dołu wzdłuż ścian dzielących komory (przegrodowo). Bardzo liczne, małe, wrzecionowate nasiona mają luźną łupinę.

Siedlisko: Występuje gromadnie i często masowo na torfowiskach wysokich i przejściowych, w szczególnych formacjach krzewin-kowych oraz w sosnowych borach bagiennych (w północnej Skandynawii również w świeżych borach sosnowych na glebie mineralnej). Na niżu i rzadziej w górach.

Rozmieszczenie: Północna i centralna Europa, ku południowi coraz rzadziej, dochodzi do południowych Niemiec, północno-wschodniej Austrii, Czech i północnej Ukrainy; dalej na południe obecnie wymarłe (znane są jednak stanowiska w Serbii).

Okres kwitnienia: Od maja do czerwca.

Uwagi ogólne: Pod względem systematycznym wyróżnia się dwa podgatunki: Ledum palustre ssp. palustre, które odpowiada powyższemu opisowi, oraz Ledum palustre ssp. groenlandicum, które różni się od poprzedniego nieco szerszymi liśćmi, których nerw środkowy jest pokryty od spodu gęstym wełnistym owłosieniem.

Ten pod-gatunek występuje dziko w arktycznej części Ameryki Północnej i w zachodniej Grenlandii, a jest zadomowiony w niektórych miejscach w Anglii i w Niemczech. W Ameryce Północnej z liści tej rośliny robi się herbatę, tzw. Labra-dor-James- albo Country-tea. W liściach i młodych gałązkach zawarta jest substancja narkotyczna o gorzkim smaku, olej bagnowy, nadająca charakterystyczny zapach tej roślinie.

W Norwegii i w Rosji stosowano ją jako namiastkę chmielu do wyrobu piwa, częściowo po to by uczynić piwo bardziej odurzającym; musiało to być jednak bardzo niezdrowe. Bagno zwyczajne jest gatunkiem, którego osobniki nie miewają więcej niż 30 lat. Liczne małe nasiona są rozprzestrzeniane przez wiatr, ale część ich pozostaje przez zimę w torebkach. Kiełkują tylko na świetle, liścienie zazieleniają się jeszcze w łupinie nasienia.

Szczególne cechy w budowie liścia, a mianowicie na górnej stronie zgrubiałe ściany komórek, na dolnej różnorodne owłosienie i tylko tam umieszczone aparaty szparkowe, a także wielkie przestwory międzykomórkowe oraz położenie liści w zimie zapewniają w wysokim stopniu ochronę przed parowaniem. Wymieranie bagna, zwłaszcza na południu i na zachodzie obszaru jego występowania, jest następstwem wybierania torfu i sztucznego osuszania torfowisk.

Podobne prace

Do góry