Ocena brak

Badanie palpacyjne jamy brzusznej u dzieci

Autor /milka Dodano /27.01.2014

Badanie palpacyjne dzieli się na powierzchowne i głębokie. Badanie to ma udzielić odpowiedzi na następujące pytania:

czy struktura powłok i zawartość jamy brzusznej są prawidłowe?

czy stwierdza się powiększenie narządów wewnętrznych?

czy stwierdza się nieprawidłowe opory (badanie powierzchowne i głębokie)

oraz obecność płynu w jamie brzusznej?

Obmacywanie powierzchowne polega na delikatnym przesuwaniu przez badającego ręki po powierzchni powłok od lewego dołu biodrowego w górę do śródbrzu-sza i nadbrzusza i schodzeniu nią w dól przez okolicę okołopępkową i nadlonową do dołu biodrowego prawego.

Układając poziomo przedramię i dłoń na powierzchni brzucha, przemieszcza się rękę po powłokach. Opuszkami palców i dłonią wyczuwa się ewentualne opory w powłokach i pod powłokami brzusznymi.

Badaniem powierzchownym ocenia się przede wszystkim napięcie powłok, ich ueieplcnie i inne zmiany patologiczne, dotyczące skóry i tkanki podskórnej (blizny, rozstępy, wykwity). Badanie powierzchniowe jest wykorzystywane również w ocenie objawów otrzewnowych, np. w zapaleniu wyrostka robaczkowego oraz innych schorzeń, np. układu moczowo-płciowego (kamica, zapalenie jajnika itp.).

Niekiedy bolesność uciskowa może być punktowa - daje się wówczas zlokalizować opuszką palca (np. we wrzodzie dwunastnicy).

Objawy otrzewnowe. W badaniu powierzchownym przejawiają ,się jako wzmożone napięcie mięśniowe z towarzyszącą rozlaną lub ograniczoną bolesnością.

Obiaw Blumberga - w razie bolesności uciskowej nagle oderwanie ręki silnie uciskającej powłoki brzuszne wywołuje nasilenie ostrego bólu brzucha; dowodzi on stanu zapalnego otrzewnej.

Objawy zapalne wyrostka robaczkowego

Bolesność uciskowa w punkcie McBurneya. Do palpacyjnego wykazania zapalenia wyrostka służy bolesność uciskowa w punkcie McBurneya (1/3 odległości od górnego przedniego kolca biodrowego do pępka - na linii kolcowo-pępkowej). W zapaleniu wyrostka robaczkowego objaw Blumberga może być ograniczony ściśle do jego rzutu na powłoki brzuszne.

Obiaw Jaworskiego to bolesność w rzucie wyrostka robaczkowego przy zwiększonym napięciu powłok brzusznych i ciśnieniu w jamie brzusznej (wywołuje się przez powolne opuszczanie wcześniej uniesionej i wyprostowanej w kolanie kończyny dolnej prawej.

Obiaw Rowsinga to bolesność w rzucie wyrostka przy ucisku esicy (od lewego dołu biodrowego do góry), a następnie okrężnicy zstępującej (rozdęcie przeciwpe-ryslaltycznc).

Pęcherzyk żółciowy

Obiaw Chełmońskiego to ból przy uderzeniu pięścią w okolicę pęcherzyka żółciowego na wydechu (Ij. na przecięciu prawej krawędzi mięśnia prostego brzucha z lukiem żebrowym).

Bolesność można potwierdzić także przez ueiśnięcie pęcherzyka żółciowego w tym punkcie, gdy pacjent wykonał głęboki wdech i zatrzymał oddech.

Obmacywanie głębokie. Po zakończeniu badania palpacyjnego powierzchownego przystępuje się do badania dotykiem głębiej położonych narządów, (zn. penetruje się głębsze partie jamy brzusznej. Badanie to przeprowadza się albo jedną ręką, mocno uciskając powłoki, albo oburącz - nakładając obie ręce na siebie. Górna ręka wykonuje ucisk, dolna zaś służy do wymacania narządów (rzewnych, guzów luli oporów. Należy jednak pamiętać, że nadmierne użycie, opuszek palców może

spowodować opór mięśni brzusznych. Badanie należy rozpocząć od okolic niebolc-snych, a jeśli pacjcnl nic zgłasza dolegliwości, lo rozpoczyna się od największego narządu, Ij. wątroby, i przechodzi kolejno do obmacywania śledziony, trzustki, jelit, nerek oraz pęcherza moczowego.

Głębokie, oddychanie przez otwarte usta oraz ugięcie kończyn dolnych w stawach biodrowych zmniejszają lub obniżają napięcie powłok brzusznych. Badań wątroby, śledziony i nerek dokonuje się podczas głębokiego wdechu; wówczas obniżenie przepony spycha te narządy w dól i ułatwia badanie palpacyjne. ,

W razie wymacania guza trzeba się starać, ustalić, czy jest on umiejscowiony powierzchownie, czy głęboko, a także ocenić jego wielkość, powierzchnię i ruchomość oddechową. Stwierdzony badaniem palpacyjnym twór należy schematycznie zaznaczyć w historii choroby.

Badanie wątroby. Narząd ten jest wyczuwalny palpacyjnie prawie u wszystkich zdrowych niemowląt i małych dzieci do lat 3. Wątroba może wystawać spod prawego luku żebrowego na l-l ,5 cm, a jej brzeg jest wówczas miękki, gładki i nic-bolesny. Bolesność palpacyjna tego narządu występuje w stanach zapalnych oraz przekrwieniu biernym (hepatomegalia - anatomiczne powiększenie wątroby).

Badanie wątroby rozpoczyna się od obmacywania podbrzusza, starając się zbliżyć do niej w chwili wdechu. Ręka układa się płasko, palcami zwróconymi ku górze. Palce wskazujący i środkowy znajdują się z boku mięśnia prostego brzucha. Uciska się silnie powłoki brzuszne ręką, przesuwając ją w stronę brzegu narządu, i zatrzymuje się w bezruchu, czekając aż narząd sam dotknie opuszka palców. Podaje się charakterystykę brzegu - ostry, twardy, nieregularny, bolesny przy ucisku - oraz powierzchni wątroby (le same cechy), przesuwając dłoń w poprzek brzucha. U dzieci starszych stosuje się metodę dwuręczną (ręka na ręce lub ręce obok siebie).

Badanie śledziony. U małego dziecka wykonuje się je na prawym boku lub na plecach, określając wielkość, spoistość i bolesność narządu. Śledziona znajduje się w lewym górnym kwadrancic bocznym, a jej przednia krawędź sięga od IX do XI żebra w linii środkowo-pachowej. Podczas badania jedną ręką (prawą) podtrzymu je się okolicę żeber od tyłu, a drugą (lewą) układa się na powłokach brzusznych tak, aby palce leżały pod kątem ostrym w stosunku do krawędzi żeber. Wówczas powłoki uciska się w głąb i ku górze, czekając na głęboki wdech. Ruchomość oddechowa narządu powoduje, że uderza on o czubki palców wskazującego i środkowego ręki badającej na szczycie wdechu. Powiększenie śledziony określa się terminem „splc-nomegałia”.

Klasyfikacja splenomegalii według WHO: l” - pod lukiem żebrowym,

II" - poniżej lewego luku żebrowego,

III” - sięga do wysokości pępka,

IV"- narząd położony w połowie odległości między pępkiem a dołem biodrowym, lewym,

V° - narząd wypełnia lewy dól biodrowy.

Badanie trzustki - metodą Grotla. Choremu, który leży na plecach, podkłada się wałek pod kręgosłup lędźwiowy (w celu zwiększenia lordozy). Bolesność uciskową narządu bada się oburącz - lewą ręką uciskając prawą. Palce ręki badającej, lekko zagięte, uciskają powłoki poniżej lewego podżebrza, a powyżej linii pępkowej, odsuwając mięsień prosty brzucha. Ruchem świdrującym dociera się do bocznej części

kręgosłupa, pozwalając tym sposobem ueisnąć trzon trzustki. Głowę trzustki bada się na prawo i do góry w ten sam sposób, przyciskając ją do prawej strony kręgosłupa.

Badanie jełil. Wymaeuje się je przy nieco głębszej palpacji. Zaczyna się zwykle od obmacywania esicy i okrężnicy zstępującej, następnie obmacuje się kątnicę

i okrężnieę wstępującą, dolny odcinek jelita cienkiego (biodrowego) i wyrostek robaczkowy. Jeżeli pętla jelita grubego daje się wyraźnie wymacać, przemawia to za skurczem lub przewlekłą postacią stanu zapalnego.

Badanie płynu w jarnie otrzewnej. Lewą dłoń umieszcza się w dolnej części brzucha, a palcami prawej ręki uderza się w powłoki po stronie przeciwnej. Wywołana w ten sposób fala płynu przemieszcza się i uderza w przyłożoną rękę.

lindanie nerek. U dzieci niedożywionych z obniżeniem napięcia powłok brzusznych może być wyczuwalny palpacyjnie dolny brzeg nerki. Nerki bada się z wykorzystaniem techniki oburęcznej. Obmacywanie prawej nerki przeprowadza się w ułożeniu badanego na wznak, podkładając lewą rękę pod prawą okolicę lędźwiową i unosząc ją do góry, a prawą dłoń układa się na powłokach brzusznych z opuszkami palców skierowanymi w lewo. Obmacywanie lewej nerki przeprowadza się podobnie, zamieniając ręce.

Powiększenie nerki może być obustronne lub jednostronne, jeśli dotyczy jednej nerki - należy brać pod uwagę guz zarodkowy Wilmsa, wodonercze lub stan zakrzepowy żyły nerkowej. Powiększenie obustronne może przemawiać za torbielowato-ścią lub uropatią zaporową.

Badanie pęcherza moczowego. Jeśli jest dostatecznie wypełniony, może być wyczuwalny badaniem palpaeyjnym w linii pośrodkowej ciała, ponad spojeniem łonowym.

lindanie narządów płciowych. U dziewczynek badanie sprowadza się ewentualnie do oględzin ujścia przedsionka pochwy. U chłopców palpacyjnie sprawdza się obecność lub brak jąder w worku mosznowym, ewentualne ich usytuowanie w kanale pachwinowym, ich wielkość stosowną do wieku oraz inne nieprawidłowości, np. wodniak, jednostronne powiększenie jąder. Narządy moczowe, szczególnie ino-szna, mogą być miejscem obrzęku, np. w zespole nerczyeowym.

 

Podobne prace

Do góry