Ocena brak

Badanie neurologiczne u dzieci

Autor /milka Dodano /27.01.2014

Niedojrzałość o.u.n. i związane z tym odrębności w rozwoju neurofizjologicznym małego dziecka sprawiają, że klasyczne metody badania neurologicznego mają w odniesieniu do niego ograniczone zastosowanie. Wcześniaki, noworodki i niemowlęta powinny być oceniane według szczególnych kryteriów. W badaniu neurofizjologicznym dziecka zawierają się ocena rozwoju psychoruchowego i badanie neurologiczne.

W badaniu neurologicznym stosuje się dwa pojęcia: odruch i objaw.

Odruch - to mimowolna reakcja ruchowa na działający bodziec. Receptorami odruchów są zakończenia czuciowe skóry, stawów, kości, a także narząd wzroku

i błędnik.

Objaw - to przejaw zaburzeń neurologicznych wykrywanych za pomocą badania.

Wszystkie odruchy i reakcje należy oceniać według schematu:

- obecność lub brak odruchu bądź. właściwej reakcji neurologicznej,

przebieg reakcji odruchowej (symeiryczność, osłabienie, wzmożenie).

Odruchy dzieli się na fizjologiczne i patologiczne. Te ostatnie wskazują na organiczne uszkodzenie o.u.n.

Duża część czynności niemowląt pozostaje pod kontrolą odruchów podkopowych, stąd wywoływanie niektórych odruchów dostarcza istotnej informacji o stanie układu nerwowego. U dzieci zdrowych czas wystąpienia lub znikania tych odruchów może indywidualnie odbiegać od przyjętej normy, a właściwe odruchy mogą występować w postaci niecałkowitej. Jednakże trwała niemożność ich wywołania, wyraźna asymetria łub utrzymywanie się odruchów jeszcze długo po upływie zwykłego okresu ich „zanikania” powinny obudzić czujność lekarza ze względu na możliwość występowania zaburzeń układu nerwowego.

Odruchy fizjologiczne

Wśród odruchów najstarszych filogenetycznie znajduje się następująca icli grupa:

Odruch płaczu (krzyku) - wyraża jakąś potrzebę, w mniejszym stopniu (do 6 mies.) jesl wyrazem stanu emocjonalnego.

Odruch ssania - powodowany przez drażnienie okolicy ust, warg, języka; wywołuje ruchy łączące w sobie ssanie, połykanie i oddychanie; zanika w I r.ż. (zastępuje go odruch otwierania usl).

Odruch szukania pokarmu (ryjkowy) - zwrot twarzy dziecka w kierunku bodźca dotykowego, z wysuwaniem języka i skurczem warg.

 Odruch chwytndolny - uciśnięcie nasady palców stopy wywołuje lonic/.ne ich zgięcie; wygasa przed 10 mies. ż., warunkując naukę stania i chodzenia; mowania Moro - stanowi reakcję zaskoczenia w odpowiedzi na bodziee nagły, np. na ostry hałas lub wstrząśnięcie podłoża. Polega na obustronnym odwiedzeniu i wyprostowaniu kończyn górnych z rozwarciem palców (l faza) oraz następowym, po upływie paru sVkund, przywiedzeniu i zgięciu kończyn - jak w obejmowaniu (U faza). Na twarzy dziecka obserwuje się. zaskoczenie, przestrach. Odruch ten można wywołać u dziecka od chwili urodzenia mniej więcej do 5 mies. /..; powinien zaniknąć po 6 mies. ż. Jednostronny brak odruchu nasuwa myśl o zajęciu splotu ramiennego lub innych obwodowych neuronów ruchowych; utrzymywanie się odruchu po upływie 6 mies. ż. sugeruje istnienie choroby o.u.n., a po upływie 9 mies. ją potwierdza.

Odruch skręcania tułowia (Gałanta) wywołuje się drażniąc skórę niemowlęcia w bocznej części tułowia (przykręgowo między 12 żebrem i grzebieniem biodrowym); następuje skurcz mięśni po tej stronie z wygięciem kręgosłupa w stronę przeciwną, a miednicy w stronę drażnienia; utrzymuje się do 6 mies, ż.; jednostronny brak odruchu świadczy o niedowładzie połowiczym, obustronny z niedowładem kończyn dolnych - o zespole poprzecznego zajęcia rdzenia kręgowego.

Odruchy ułożenia

Odruchy lonic/.ne szyjne powstają na skutek zmiany pozycji głowy w stosunku do szyi (podrażnienie receptorów tej okolicy działa na napięcie mięśniowe głównie kończyn);

Odruchy lonic/.ne błędnikowe wyzwalają się. na skutek zmiany ułożenia głowy w przestrzeni.

Odruchy tonicznc szyjne oraz błędnikowe wywołuje się przez skręcanie głowy

dziecka w jedną stronę. Wówczas następuje wyprostowanie kończyn znajdujących

się po stronie, ku której zwrócony jest podbródek, z jednoczesnym zgięciem kończyn przeciwległych. Odruchy te są obecne zaraz po urodzeniu i znikają w ciągu 3-6 mies. Jeśli występują po upływie 6 mies. ż., przemawiają za chorobą o.u.n.

Odruch podparcia (stąpania - chodu)

Niemowlę podtrzymywane pod pachami podpiera się o podłoże i wykonuje naprzemienne ruchy przypominające chodzenie. Występuje do 4 mies. ż.

Reakcje równowagi nie zależą od wzroku, są reakcjami błędnikowymi:

u dziecka ułożonego w podwieszeniu poziomym (horyzon

talnym), zwróconego twarzą w dól, następuje odruchowe wyprostne ustawienie głowy, tułowia i czasem kończyn; tułów jest wygięty do dołu swoją wypukłością.

Reakcja spadochronowa - gdy ciału dziecka trzymanemu jak. przy odruchu Landami nada się pewne przyspieszenie, opuszczając je w kierunku podłoża, to począwszy od 8 mies. ż. będzie ono ustawiało swoje kończyny i głowę na sposób skoczka spadochronowego.

Objawy szczególne

przy podrażnieniu podeszwy zginanie palucha ku górze,

a reszty palców, rozsuniętych wachlar/owato - ku dołowi; do 2 r.ż. może występować fizjologicznie, poza tym wiekiem jest dowodem uszkodzenia dróg piramido-wyeh.

Objawy tężyczkowe - świadczą o nadmiernej pobudliwości nerwowo-mięśnio-wej (mechanicznej); są dowodem tężyczki utajonej.

Objaw Chrostka - uderzenie młotkiem neurologicznym'w okolice pnia nerwu twarzowego (przed małżowiną uszną lub w okolice wyrostka jarzmowego) ujawnia się. skurczem mięśni mimicznych twarzy (warga górna, skrzydełka nosa, powieki lub czoło).

, W badaniu przedmiotowym ocenia się główne, objawy:

■ opór i ból przy biernym pochylaniu głowy ku przodowi; stopień sztywności ocenia się liczbą palców ułożonych pomiędzy bródką a mostkiem;

-    obiaw Kerniga - odruchowe zginanie kończyn dolnych w stawach biodrowych

i kolanowych przy biernym pochylaniu tułowia ku przodowi;

-    obiaw Brudzińskiego górny - przy badaniu sztywności karku następuje zgięcie kończyn dolnych w stawach biodrowych i kolanowych;

-    obiaw Brudzińskiego dolny - przy próbie wyprostowania kończyn dolnych zgiętych w stawie biodrowym i kolanowym pod kątem 90° występują: opór mięśni i reakcja bólowa.

Urazy okołoporodowe - porażenie splotu barkowego

Niedowład Erba dotyczy korzonków C5 i C(). Ramię zwisa bezładnie wzdłuż tułowia w rotacji wewnętrznej i pronacji, brak zginania w stawie łokciowym, odruch chwytny zachowany. Rzadko zajęty jest korzeń C,| (nerw przeponowy) co objawia się wdechowym ustawieniem klatki piersiowej, niesymetrycznymi ruchami oddechowymi, przyspieszeniem oddechów, bezdechami;

Niedowład Klumpke dotyczy korzonków od C-; do Th| - brak odruchu chwytnego. Przy zajęciu gałęzi łączącej układu współczulnego dodatkowo obecny zespól Homera (wąska źrenica, wąska szpara powiekowa, zapadnięta gałka oczna, inne zabarwienie tęczówki).

 

Podobne prace

Do góry