Ocena brak

BADANIA DODATKOWE W OCENIE ZABURZEŃ STATYKI CIAŁA

Autor /mieczyslaw Dodano /23.01.2014

W niektórych przypadkach stwierdzonych na podstawie badania fizykalnego zaburzeń statyki ciała, konieczne jest jeszcze wykonanie indywidualnie dobranych badań dodatkowych. Badania te służą zwykle określaniu podłoża zaistniałych zaburzeń, oraz rodzaju i stopnia zaawansowania zmian. Niejednokrotnie pozwalają one też na śledzenie dynamiki rozwijającej bądź cofającej się dysfunkcji. Nie są to jednak badania rutynowe (tj. wykonywane u wszystkich osób z zaburzeniami statyki) i w wiciu przypadkach, zwłaszcza lżejszych, są one raczej zbędne.

Badania radiologiczne (rentgenowskie) należą do najczęstszych badań pomocniczych, stosowanych w diagnostyce dysfunkcji narządu ruchu. Obow-iązuje tu jednak ochrona przed szkodliwym (zbędnym) napromieniowaniem. Oznacza to więc ograniczenie tego typu badań do naprawdę koniecznych oraz unikanie zbyt częstego ich powtarzania. Dotyczy to zwłaszcza dzieci i młodzieży, wobcc czego decyzja odnośnie konieczności wykonania badania rentgenowskiego, jego rodzaju i częstości powtarzania, musi należeć do lekarza - najlepiej specjalisty. Jednocześnie, obecna technika rentgenowska stwarza już określone warunki do obniżenia szkodliwości takiego badania (wydajne aparaty, folie wzmacniające, elektronowe wzmacniacze obrazu, komputeryzacja badań ), a nowoczesna technika medyczna przynosi wciąż nowe możliwości zastępowania części badań radiologicznych innymi.

Najogólniej mówiąc, badanie radiologiczne może udzielić nam dodatkowych informacji, m.in. na temat makroskopowej budowy układu kostno-stawowego, ustawień interesujących nas odcinków tego układu oraz występujących w jego obrębie zmian chorobowych o różnym charakterze. W przypadku zaburzeń statyki ciała, ujawnia ono więc ewentualne deformacje (zniekształcenia) i inne zmiany, przede wszystkim jednak informuje nas o tym, jakie zmiany strukturalne zaistniały już w układzie kostno-stawowym, co może mieć spore znaczenie rokownicze i wpływać na taktykę postępowania leczniczego. Przykładowo można tu podać, że takie zmiany jak sklinowacenie kręgu, ni co si o wy zrost kości po jej złamaniu (dający skrócenie i obniżenie wartości podporowej kończyny) czy też zaawansowane zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze (dające zesztywnienie stawu w jakiejś pozycji), nie są już podatne dla zwykłego postępowania korekcyjnego, a korygowanie ich "na siłę" jest nawet wręcz przeciwwskazane.

W całokształcie postępowania korekcyjnego najczęściej spotykamy się 7 badaniami radiologicznymi kręgosłupa, a niekiedy tylko z dotyczącymi innych odcinków narządu ruchu. Badania radiologiczne kręgosłupa wykonywane są przeważnie w przypadku niektórych wad wrodzonych np. kręczu szyi lub wrodzonej skoliozy czy krótkiej szyi (zespół Klippela i Feila = brevicollis congenitus). Bardzo często omawiane badania dotyczą nabytych skolioz oraz niektórych osób z hiperkifozą (podejrzanych o chorobę Scheuermanna). Wspomniane wyżej wady wrodzone, dotyczące szyjnego odcinka kręgosłupa, mogą uwidocznić się na przedni o-tylnym jego zdjęciu (w projekcji a-p), np. w postaci kręgu klinowego (osteogenny kręcz szyi) lub zmian liczby i kształtu kręgów tego odcinka (kręgi klinowe, półkręgi, bloki kostne i odcinkowe rozszczepy), występujących w przypadku wrodzonej krótkiej szyi.

W obrębie piersiowego odcinka kręgosłupa, na podstawie badania rentgenowskiego dowiadujemy się nie tylko o lokalizacji, ale i o rodzaju zmian występujących w niektórych przypadkach hiperkifozy, co pozwala na rozpoznanie choroby Scheuermanna. Poza klinowatym zniekształceniem kręgów na szczycie kifozy, w obrazie radiologicznym występują również zmiany informujące nas dokładniej o tym, co dzieje się w obrębie kręgów zmienionego chorobowo odcinka kręgosłupa, a także o stopniu zaawansowania choroby i zaistniałych nieodwracalnych już zmian strukturalnych.

Badanie elektromiograficzne (EMG) może informować nas dodatkowo o stanie wybranych mięśni. Badanie takie może jednak nie tylko ujawniać wprost zaistniałą dysfunkcję mięśniową, ale w wielu przypadkach również i jej przyczynę. Mówiąc inaczej., na podstawie takiego badania możemy wnioskować o rodzaju i stopniu zaniku czy niedowładu różnych mięśni, o dynamice zmian zachodzących w mięśniach (np. odnośnie cofania się niedowładu), a także o współdziałaniu poszczególnych mięśni podczas wykonywania rozmaitych zadań ruchowych. Ten rodzaj badania ma szczególną wartość tam, gdzie zaobserwowane zaburzenia statyki spowodowane są np. chorobą samych mięśni lub ich dysfunkcją wynikającą z uszkodzenia układu nerwowego. Ten rodzaj badania ułatwia więc sprecyzowanie rozpoznania oraz dobór najodpowiedniejszych środków, a w wielu przypadkach stanowi także cenny wskaźnik (miernik) postępów usprawniania.

Badanie spirograficzne nie stanowi natomiast rutynowego rodzaju badania stosowanego w diagnostyce zaburzeń statyki ciała, gdyż nie wnosi ono żadnych istotnych danych informujących nas wprost o zaistniałej dysfunkcji narządu ruchu. Badanie to informuje jednak o niektórych wtórnych skutkach ogólnych zaburzeń statyki (wad postawy), wobec czego stanowi ono często cenny wskaźnik wpływu takiej dysfunkcji na czynność tak ważnego narządu, jakim są phica oraz miernik skuteczności ogólnego usprawniania osoby z nieprawidłową postawą ciała. Jeśli chodzi o osoby z ogólnymi zaburzeniami statyki ciała, to właściwie w badaniu tym należy interesować się "jedynie11 cechami ewentualnych zaburzeń oddychania o charakterze zaburzeń restrykcyjnych, gdyż tylko takie mogą wynikać z nieprawidłowego ukształtowania kręgosłupa i związanego z tym często upośledzenia ruchów oddechowych ściany klatki piersiowej. Może się jednak zdarzyć sytuacja odwrotna. Nierzadko, wada postawy rozwija się jako wtórny skutek istniejącego wcześniej obturacyjnego schorzenia układu oddechowego, co oczywiście znajduje swój wyraz w wynikach omawianego badania (zaawansowana choroba i towarzysząca jej wada postawy dają tzw. mieszany typ zaburzeń oddychania). Posługując się wynikami tego badania, jako jednym z wskaźników skuteczności postępowania korekcyjnego, trzeba koniecznie uwzględnić normy ocenianych wskaźników i posługiwać się tylko wynikami względnymi, gdyż wartości bezwzględne (uzyskane podczas pomiarów) są nieporównywalne.

Ocena ogólnej sprawności osób poddawanych postępowaniu korekcyjnemu stanowi kolejny miernik skuteczności tego postępowania. Dotychczas nie wypracowano jednak żadnych, powszechnie przyjętych testów, przeznaczonych specjalnie do oceny ogólnej sprawności osób z zaburzeniami statyki ciała. Nie oznacza to bynajmniej, że testy takie są niepotrzebne, lecz wskazuje, że ich opracowanie wcale nie jest łatwe. Uzasadnieniem celowości stosowania powyższych testów jest fakt, że jakość postawy i poziom sprawności ogólnej pozostają w dość ścisłym związku, a ewentualne ich zaburzenia (upośledzenia) funkcjonują często na zasadzie "błędnego koła". W wielu bowiem przypadkach obniżenie sprawności ogólnej jest czynnikiem sprzyjającym rozwojowi wady postawy, zaś rozwinięta wada wpływa ograniczająco na sprawność. Na spostrzeżeniach tych bazuje zresztą profilaktyczna wartość wychowania fizycznego oraz stałe miejsce ćwiczeń ogólnie usprawniających w programie postępowania korekcyjnego.

Wobec braku specjalnych testów, często wykorzystywane są rozmaite testy sprawności fizycznej używane powszechniej w wychowaniu fizycznym - niekiedy nieznacznie zmodyfikowane. Wiele z nich pozwala bowiem na wyodrębnienie i ocenienie tych cech motoryczności (zdolności ruchowych), które mogą mieć istotne znaczenie dla całokształtu statyki ciała i służyć jako wskaźnik wytrenowania w zakresie przydatnej tu "sprawności specjalnej". Nie wymieniając tych testów można powiedzieć, że najistotniejsze dla. tych przypadków są próby pozwalające na ocenę siły i wytrzymałości (p. też poprzedni rozdział) oraz oceniające zdolności koordynacyjne - ze względu na ich związek z nawykiem postawy ciała,

 

Podobne prace

Do góry