Ocena brak

Augustynizm XIII n.e. i św. Bonawentura

Autor /Emil12345 Dodano /21.04.2011

CECHY NURTU:

  • system prawowierny (filozofia zgodna z dogmatami), konserwatywny (wierność tradycji – Augustyn i jego platonizm z elementami mistyki i scholastyki), ale zmieniony trochę przez pisma Arystotelesa, stoików, neoplatończyków ; rozwinięty przez „starą szkołę franciszkańską”, najznakomitszy przedstawiciel – św. Bonawentura

  • poprzednicy: św. Augustyn (platonizm), św. Anzelm (scholastyka), wiktorianie (mistyka), nowe pisma Arystotelesa, stoików, neoplatończyków

ROZWÓJ:

  • Wilhelm z Owernii (początek) biskup Paryża, przeciwny doktrynom arystotelików arabskich (wieczność materii, konieczność stworzenia, pośredniość stworzenia, brak Opatrzności), wierny tradycji scholastycznej (zasady poznania dzięki oświeceniu boskiemu, bezpośrednie poznanie duszy, pojęcia dzięki odrębnej władzy umysłu)

  • Aleksander z Hales (wprowadzenie do zakonu braci mniejszych i do uniwersytetu paryskiego) – profesor paryski, franciszkanin, pierwszy wybitny uczony tego zakonu; akceptował wiele nowych doktryn Arystotelesa, nie chcąc się wyrzekać starych (dowody na istnienie Boga metodami Augustyna i Arystotelesa; w teorii poznania rola pośrednictwa bożego, ale też doświadczenia i abstrakcji; rozum czynny interpretowany po augustyńsku jako światło udzielone od Boga; forma i materia jako składniki przedmiotów niecielesnych, pojęcie materii duchowej)

  • Robert Grosseteste (Oksford – uzupełnienie o filozofię przyrody),

  • Bonawentura (wyrażenie pełnej formuły),

  • uczniowie (rozszerzanie w dziedzinie teorii poznania i obrona przed tomizmem)

SZKOŁA:

  1. współcześni Bonawenturze - augustynizm: Jan z La Rochelle (XIII n.e.) – Francja; Adam z MarshAnglia

  2. następcy Bonawentury – analizy epistemologiczne łączone z augustyńską metafizyką, iluminizm i egzemplaryzm: Jan Peckham – Anglia (XIII n.e.), Mateusz z Aquasparta (XIII/ XIV n.e.) – Rzym, Wilhelm z la Mare – Anglia (XIII n.e.),

  3. Wilhelm z Ware, Roger z Marston, Ryszard z Middletown, Piotr Olivi – utalentowani, samodzielni myśliciele,

  4. grupa wśród franciszkanów oxfordzkich - nauki empiryczne i matematyczne: Roger Bacon

  5. modyfikacja doktryn: Duns Szkot (XIV n.e.)

BONAWENTURA (1221 – 1274 N.E., św. Jan Fidanza)

  • Bonawentura – przezwisko nadane mu przez św. Franciszka z Asyżu

  • Włoch, franciszkanin, studia w Paryżu, uczeń Aleksandra z Hales, stał na czele zakonu (biskup i kardynał), zaprzyjaźniony ze św. Tomaszek z Akwinu,

  • znawca Arystotelesa (ale nie zgadzał się z jego nauką), tradycjonalista (nie tworzył nowych poglądów, lecz chciał zachować stare), wszechstronny umysł (scholastyk i mistyk, teolog i filozof) z naciskiem na teologię

  • dzieła – scholastyczne i mistyczne (tytuły łacińskie)

FILOZOFIA

TEORIA POZNANIA – połączenie arystotelizmu z augustynizmem (abstrakcji z iluminacją, racjonalizmu z mistycyzmem)

Przebieg poznania (empiryczny) – od postrzeżeń, przez abstrakcyjne ujmowanie tego, co w postrzeżeniach zawarte, do znalezienia pojęć, ich abstrahowanie i oczyszczanie, do najogólnejszych prawd -> empiryzm

Pewność poznania – umysł posiada wrodzoną zdolność odróżniania prawdy od fałszu, posiada znajomość niezmiennych i wiecznych reguł prawdy, co pozwala na wydanie sądów o wynikach poznania empirycznego -> zdolności wrodzone. Źródło poznania – prawdy wieczne i niezmienne są w Bogu (w umyśle bożym istnieją wieczne, idealne wzory) i zna je tylko ten, kogo Bóg oświeci, to jest warunek poznania -> supranaturalizm

Poznanie Boga – wymaga łaski; przebiega na szczeblach – poznanie dzieł bożych (zmysły + rozum), obraz w duszy (prawdy wrodzone), wprost (stany mistyczne)

Stopnie poznania: umysł przyrodzony, podniesiony przez wiarę, pouczony przez Pismo, natchniony przez kontemplację, objaśniony przez proroctwa, pogrążony w zachwycie -> na najwyższych szczeblach następuje jednoczenie się z Bogiem

Drogi duszy: wyzwolenie ze zła, wewnętrzne oświecenie, zjednoczenie z Bogiem (przez poznanie – patrz wyżej)

Podsumowanie: źródłem poznania jest Bóg, pewność poznania zapewniają dane od Boga wybranym prawdy wrodzone, a materiałem do weryfikacji jest poznanie zmysłowe i racjonalne; poznanie Boga możliwe jest tylko w stanach mistycznych -> łączenie naturalizmu starożytnych z symbolizmem średniowiecza (aprioryzm i empiryzm, mistycyzm i racjonalizm)

Nauka o Bogu i o świecie -> poznanie bezpośrednie, hilemorfizm, metafizyka światła, racje zarodkowe

Boga znamy bezpośrednio – przez pojęcia, które znajdują się w naszym umyśle, jego istnienie nie wymaga dowodu (wystarczy fakt, iż mamy pojęcie Boga – podobnie twierdzili Augustyn, Anzelm) -> teoria bezpośredniego pozytywnego poznania (cechy Boga zgodne z tradycją)

Świat poznajemy dzięki Bogu, który daje nam pojęcia bytu pierwotnego, umożliwiające zrozumienie bytu ograniczonego, poznawalnego zmysłami i rozumem.

w jednej rzeczy istnieje wiele form; materia znajduje się również w duszach, inna niż w ciele -> hilemorfizm

siłą działającą powszechnie w materii, powszechną formą, jest światło; poza nim istnieją formy swoiste, decydujące o odrębności gatunku (na zasadzie analogii do światła – subtelne, bezcielesne – tłumaczono działanie rozumu czynnego, Boga) -> metafizyka światła

przyczyny rozwoju leżą w samych ciałach, każde ciało ma swój zarodek (stoicy), swoistą formę, natury nadprzyrodzonej, które zostają zaszczepione w ciałach przez Boga -> teoria „racji zarodkowych”

ISTOTA AUGUSTYNIZMU XIII n.e.: nieskończona przewaga Boga nad stworzeniem, duszy nad ciałem (Boga i duszę znamy lepiej niż świat materialny i swoje ciało), połączenie iluminizmu z genetycznym empiryzmem (bezpośrednie, intuicyjne poznanie Boga i własnej duszy, aprioryczny sposób dowodzenia istnienia Boga), powszechny hilemorfizm, materia duchowa, światło jako powszechna forma ciał, mnogość form w substancjach) -> łączenie scholastyki z mistyką

Podobne prace

Do góry