Ocena brak

Ateizm naukowy

Autor /BolekII Dodano /30.04.2013

W XX wieku ateizm nie był zjawiskiem nowym, natomiast bardzo się rozpowszechnił, nawet w społeczeństwachtradycyjnie katolickich, ulegając dużemu zróżnicowaniu. Wyraźnie zaznaczała się różnicamiędzy ateizmem jako systemem myślowym (filozoficzny) i ateizmem jako sposobem postępowania(praktyczny). Typologia ateizmu stosuje wiele określeń i podziałów, z których za najważniejszy uważasię: ateizm teoretyczny i praktyczny, absolutny i względny, epistemologiczny i ontologiczny, przyrodniczyi antropologiczny, intelektualny i wolitywny, emocjonalny i pragmatyczny, integralny i cząstkowy.W potocznym rozumieniu ateizmu niesłusznie utożsamiano go niekiedy z innymi kierunkami myślowymi,jak panteizm, pozytywizm, sensualizm, laicyzm, a nawet z deizmem i antyklerykalizmem.

Nowością był ateizm zorganizowany. Wprawdzie już w XIX wieku istniały takie organizacje, jak Związek Wolnomyślicieli, ale w XX wieku .powstało wiele stowarzyszeń ateistycznych, przede wszystkimzaś „organizowaniem” ateizmu zajęły się państwa komunistyczne i partie komunistyczne (ateizm urzędowy).Utożsamiały one swój zorganizowany ateizm z materializmem dialektycznym, nadając jednemu i drugiemu przymiotnik naukowy. Nie cofały się wszakże przed narzucaniem ateizmu siłą, co wystąpiłowyraźnie w Związku Radzieckim, a w złagodzonej formie było stosowane w krajach demokracji ludowej.

Od ateistów trudno oddzielić wolnomyślicieli i bezwyznaniowców. Statystyki w niektórych tylko państwachuwzględniały rubryki dotyczące religii i wyznania, znając określenie bezwyznaniowy, natomiastnie podając, kto uważał się za ateistę. Za bezwyznaniowców nie można uznać wszystkich występującychz Kościoła katolickiego czy też z Kościołów protestanckich, co odnotowują statystyki niemieckie (w1956 roku ponad 20 tysięcy osób wystąpiło w Niemczech Zachodnich z Kościoła katolickiego), gdyż tewystąpienia urzędowo zgłaszane łączą się ze sprawą płacenia podatku kościelnego. Państwa komunistycznenie umieszczały pytań o religię w oficjalnych statystykach, jeżeli zaś podawano globalnie ateistów,to zwykle zawyżano liczbę, z reguły do nich zaliczając wszystkich członków partii.

Kościół katolicki wypowiadał się o ateizmie, zwłaszcza o ateizmie materialistycznym, w kilku encyklikachPiusa XI, jak Miserentissimus Redemptor (1928), Quadragesimo anno (1931) i Divini Redemptoris(1937). Powstała też obszerna naukowa literatura katolicka na temat ateizmu, zarówno co do jego źródełi kierunków, jak i skutków. Wybitny teolog szwajcarski, H. Urs von Balthasar dał wnikliwą analizęateizmu w dziele Die Gottesfrage des heutigen Menschen, zajmującym się zagadnieniem Boga w poglądachi życiu współczesnego człowieka. Francuski teolog, Henri de Lubac, napisał (1945) książkę podwymownym tytułem Le drame de l’Humanisme athée, ukazującą tragiczny obraz ateistycznego humanizmu.Niemiecki uczony G. Siegmund zajął się (1956) historią ateizmu w swej publikacji Der Kampf umGott, rozpatrując go jako jedną z form walki człowieka o Boga. W katolickich rozprawach uwzględnianoteż problem materializmu dialektycznego, czasem pisząc o nim osobne dzieła. Włoski uczony, R. Lombardi,zajął się nim (1956) w pracy La dottrina marxista, omawiającej zagadnienie całej nauki marksistowskiej.

Ateistycznego chrześcijaństwa dopatrzyli się marksiści w teologii protestanckiej, uznając za twórcę tegonurtu - jak pisali - teologa luterańskiego, Dietricha Bonhoeffera (zm. 1945), bo postulował bezreligijną(etyczną) interpretację tradycyjnych pojęć biblijnych i całej dogmatyki, wysuwał też propozycję, bychrześcijańskie życie było życiem dla innych, a nie dla Boga. W rzeczywistości Bonhoeffer, któregotwórczość teologiczna bardzo się łączyła z praktyczną działalnością (w ruchu ekumenicznym i ruchu oporuprzeciw nazistom), uznawał transcendencję i łaskę, lecz starał się ukazać je w wymiarach doczesności,widząc nieodłączność etyki od wiary.

Podobne prace

Do góry