Ocena brak

Artur Schopenhauer (1788 - 1860) - Gnoseologia

Autor /BenTen Dodano /14.07.2011

 Człowiek poznaje tylko zjawiska. Umysł ludzki nie kopiuje rzeczy, ale nadaje im sens, posługując się takimi kategoriami, jak przyczynowość, przestrzeń i czas. Zjawiska są zewnętrzną stroną  świata, jego złudą, przez którą człowiek nie może się przebić. Ludziom nigdy nie uda się pokonać bariery zjawiskowości  świata. Świat noumenalny nie zostanie nigdy poznany.     

W historii filozofii, kolejni uczeni rozpatrywali człowieka jako istotę wyłączoną ze świata. W analizie dominowała relacja: człowiek -  świat; podmiot - przedmiot. Kartezjusz relację tę rozdzielił, dwa stanowiące ją elementy przekształcił w niezależne byty. Kant dokonał przewrotu kopernikańskiego, podmiot zaczął tworzyć przedmiot. W przekonaniu Fichtego podmiot tworzył przedmiot, ale w pewnych granicach. Granice te wyznaczał przedmiot, który w ten sposób ograniczał podmiot. U Hegla przedmiot był narzędziem w samorozwoju podmiotu - podmiot poprzez przedmiot mógł się samorealizować.  

Schopenhauer  usiłował „przekroczyć’ to rozdwojenie i ustanowienie relacji. Twierdził,  że człowiek jest podmiotem, ale również przedmiotem dla samego siebie. Człowiek jest również  światem. Człowiek należy do świata fenomenów; jest ciałem, i świata noumenów; jest bytem niezróżnicowanym. Człowiek jest więc podmiotem poznającym i przedmiotem poznania. Jest  ponadto niepoznawalnym noumenem. I chociaż człowiek nie może poznać siebie jako przedmiot poznania, czyli dotrzeć do siebie z zewnątrz, to może odkryć swą przedmiotowość od wewnątrz. Poznając siebie od wewnątrz, od strony swojego ja, dostrzega siebie jako samowiedzę. Samowiedza ta poucza go,  że jest on wolą. Wola będąca noumenem człowieka jest kluczem do wyjaśnienia istoty rzeczy we wszystkich innych jego działaniach. Są to - jak mówił Schopenhauer - wrota do prawdy. Wola jest również osnową przyrody, a więc poznając ją, poznajemy naturę.

Podobne prace

Do góry