Ocena brak

ARS NOVA

Autor /Tworzymir Dodano /29.05.2012

(łac. nowa sztuka),

° traktat teor. napisany przez Filipa z Vitry ok. 1320, będący wyrazem gruntownych przemian, jakie w tym czasie objęły wszystkie elementy dzieła muzycznego;

° w historii muzyki kolejny etap rozwoju muzyki wielogłosowej w XIV w., głównie we Francji i Włoszech oraz w Anglii. Synonimem muzyki zawodowej staje się w tym czasie muzyka wielogłosowa wokalna czy wokalno-instrumentalna.

Następuje rozwój rytmiki; obok tradycyjnego tempus perfectum wprowadzony został podział dwójkowy — tempus imper-fectum; ustala się pojęcie kontrapunktu, który dopuszcza obok konsonansów doskonałych również tercje i seksty, ogranicza stosowanie równoległych kwint, wprowadza znaki chromatyczne, czyli tzw. musica falsa lub ficta; kultywowany jest —> motet, który staje się konstrukcją izorytmiczną; wykształca się szereg nowych form.

We Francji dawne formy jednogłosowe: ballada, rondeau, virelai przeniesiono na grunt wielogłosowości (Filip z Vitry, Guillaume de Machault). We Włoszech powstaje madrygał, caccia i pescha (Giovanni da Cascia, Jacopo da Bologna, Bartolino da Padua, Francesco Landini).

W Anglii rozwija się muzyka liturg. w stylu konduktowym. Konduktus ang., bez melizmatów, utrzymany w stylu nota contra notam, pozostawał pod wpływem lud. praktyki śpiewania w równoległych tercjach (gymel, cantus gemellus). O rozwoju muzyki organowej w Anglii świadczy Robertsbridge Codex, najstarsza tabulatura organowa.

Zabytkiem muzyki świeckiej w Anglii jest 6-głosowy kanon Summer is i'cumen in. W epoce a.n. rozwija się (poza Anglią) głównie muzyka świecka, natomiast muzyka rel. w związku z trudną sytuacją Kościoła (niewola awiniońska) schodzi na drugi plan, często przejmując elementy świeckie.

Niemniej w tym okresie została wypracowana cykliczna, 5-częściowa forma mszy kultywowana nast. przez całe wieki. Główni teoretycy a.n. to: Filip z Vitry, Jan z Muris, Jan z Grocheo, Jakub z Leodium; zabytki: Le roman de Fauvel; kodeksy: Squarcialupi (Biblioteca Laurenziana, Florencja), Reina (Bibliothèque Nationale, Paryż).

Najnowsze badania (m.in. M. Perza) wykazują, że sztuka a.n. była również uprawiana w Polsce, np. w klasztorze starosądeckim.

 

H. Besseler, MGG I 702-729; J.M. Chomiński, Historia harmonii i kontrapunktu I, Kr 1958.

Podobne prace

Do góry