Ocena brak

ARS ANTIQUA

Autor /Tworzymir Dodano /29.05.2012

(łac. dawna sztuka), W historii muzyki — okres od ok. 1160 do 1290; termin wprowadzony przez teoretyków z pocz. XIV w. dla podkreślenia różnicy między pierwotną wielogłosowością a osiągnięciami epoki -» ars nova.

Najważniejszymi ośrodkami a.a. byly: opactwo St. Martial w Limoges (XII w.) i Szkoła Notre Dame w Paryżu (XII/XIII w.), gdzie działali najwybitniejsi kompozytorzy Leonin — XII w. i Perotin zw. Magnus — XII-XIII w., ponadto liczni anonimowi twórcy. W a.a. nastąpił dalszy rozwój muzyki rel. oraz stopniowe wyodrębnienie i rozkwit muzyki świeckiej. W muzyce rel. zarysowały się dwa nurty:

° reprezentowany przez muzykę jednogłosową przeznaczoną dla przeciętnego słuchacza, którą pod postacią zwrotkowych sekwencji, hymnów, laud, cantig i in. pieśni, propagowały nowo powstające zakony, głównie franciszkanie;

° nurt muzyki wielogłosowej przeznaczonej do uświetniania obrzędów liturg. : —> organum, klauzula —> motet, konduktus, rondeau.

W muzyce świeckiej pojawiały się samodzielne formy wokalno-instrumentalne, wśród których na czoło wysuwa się liryka trubadurów i truwerów, później minnesingerów. Pod koniec a.a. do wielogłosowych utworów muzyki rel. przenikały coraz bardziej elementy świeckie, co doprowadziło do powstania samodzielnych, świeckich form wielogłosowych.

Czołowi teoretycy działający w XIII w. (Jan z Garlandii, Franko z Kolonii, Jan z Grocheo, Piotr od Krzyża) zajmowali się problemami metryczno-rytmicznymi, wypracowując 6 tzw. modi opartych na podziale trójkowym (tempus perfectum), przesunęli granicę konsonansu, obejmując tym pojęciem również tercję i sekstę, zwrócili uwagę na większą samodzielność melodyczno-rytmiczną głosów, co w następstwie zadecydowało o dalszym, właściwym rozwoju polifonii.

Najważniejsze zabytki a.a.: Magnus liber organi i kodeksy z Montpellier, bamberski, z Huelgas, z Turynu.

W Polsce a.a. mogła być znana i praktycznie wykonywana już w 2. poł. XIII w.; w klasztorze klarysek w Starym Sączu zachowały się utwory w stylu szkoły Notre Dame: konduktus Omnia beneficia, fragmenty motetów oraz urywek organum (M. Perz).

 

H. Besseler, MGG I, 679-697.

Podobne prace

Do góry