Ocena brak

ARON, Aaron bp.

Autor /Tworzymir Dodano /29.05.2012

zm. prawdopodobnie 1059 w Krakowie, Bp krak. 1048-59 (?), abp dla Polski (?). Nieliczne wiadomości o A. pochodzą ze źródeł późniejszych niż 1100 i zawierają wiele błędnych informacji; wg aktualnego stanu badań A. pochodził z Kolonii; niepewna wydaje się być, przyjmowana dotąd w historiografii, przynależność A. do środowiska monastycznego leodyjsko-kolońskiego (A. Gieysztor wysunął przypuszczenie, że A. wywodził się z kręgu kanoników kolońskich).

Najprawdopodobniej sakrę biskupią uzyskał w Kolonii przed swym przyjazdem do Polski na stolicę biskupią krak., otrzymaną dzięki staraniom Kazimierza Odnowiciela i Ezonidów, rodziny Rychezy, matki księcia.

Błędna okazała się próba identyfikowania A. z osobą pierwszego opata tynieckiego, gdyż metryka fundacji tynieckiej jest późniejsza od daty śmierci A. Rola, jaką odegrał przy boku Kazimierza Odnowiciela w reorganizacji Kościoła pol., czyni prawdopodobną tezę O. Balzera i P. Davida o posiadaniu przezeń tytułu abpa.

Mniej wiarygodne zdają się być przypuszczenia o przysługującym mu przywileju używania paliusza (co uszczuplałoby prawa metropolii gnieźn.), zwł. że opierają się one na informacjach późniejszych, narastających w miarę intensyfikacji roszczeń Krakowa do uprawnień metropol, (wg Balzera paliusz miał A. otrzymać 1049 w Kolonii, wg S. Kętrzyńskiego 1049 lub 1056). W swej działalności reformatorskiej realizował A. program reform lotaryńsko--niemieckich, a nie, jak przypuszczano dawniej, reformy klu-niackiej.

W zakresie liturgii wprowadził w katedrze krak., a na jej wzór być może i w całej diec, obowiązek modlitw kan., tzw. gradus vivorum. Reforma przyczyniła się także do kulturalnego ożywienia środowiska krak., o czym świadczy m.in. działalność związanego z A. Suły —> Lamberta, pierwszego redaktora pol. roczników. Zaangażowany politycznie po stronie Kazimierza Odnowiciela, był A. jego pomocnikiem w odbudowie i umocnieniu monarchii wczesnofeudalnej.

W XV-XVI w. zaczął się szerzyć w Tyńcu kult A.; w XVII w. występował z tytułem błogosławionego i był czczony 9 X (przyjętym jako dzień jego śmierci).

 

Łętowski I 20-26; W. Kętrzyński, Czy A. byt arcybiskupem krakowskim?, PNL 5(1877) 282-288; W. Abraham, Początek biskupstwa i kapituly katedralnej w Krakowie, RK 4 (1900) 187-190; S. Kętrzyński, O paliuszu biskupów polskich w XI w., RWHFPAU 43(1903) 200-251; O. Balzer, Stolice Polski, Lw 1916, 38-47; F. Pohorecki, Kilka słów o A., pierwszym opacie tynieckim, KH 36(1922) 1-10; R. Gródecki, PSB I 165-166; P. David, Les bénédictins etVordre de Cluny dans la Pologne médiévale, P 1939, 17-36; T. Wojciechowski, Szkice historyczne XI w., Wwa 1950, 19702, 87-90; A. Czudowska, SSS I 49; J. Szymański (R. Gustaw, bibliogr.), HP I 49-55.

Podobne prace

Do góry