Ocena brak

APOTEOZA

Autor /Florek Dodano /25.05.2012

(gr. apotheosis ubóstwienie), Uznanie (urzędowym dekretem lub wolą ludu) istoty ludzkiej za boską, przeważnie panującego, np. cesarza, króla, wodza itp. (—s-antro-polatria).

Apoteozowano głównie hellenist. władców na Bliskim Wschodzie z dynastii Seleucydów (312-64 prz. Chr.), Ptolemeuszów (323-30 prz. Chr.), a także rzym. cesarzy.

Najpełniej rozwinęła się a. w Rzymie, gdzie przyjęła nazwę consecratio; uchwalał ją senat po śmierci panującego; ceremonia polegała na uroczystym spaleniu zwłok (od ces. Trajana, 98-117, woskowej figury konsekrowanego), wypuszczeniu znad płonącego stosu orła symbolizującego ulatującą w zaświaty boską duszę zmarłego, oraz nadaniu konsekrowanemu przydomku divus. Symbolami apoteozowanego cesarza były: orzeł, paw, wieniec oraz 2- lub 4-kołowy zaprzęg z końmi lub wielbłądami, obrazujący odchodzenie duszy w boskie zaświaty;

ubóstwionym cesarzom wznoszono świątynie, stawiano posągi, organizowano kolegia kapł. oraz wybijano okolicznościową monetę z symbolami konsekracji, na której od Trajana dodawano napis „consecratio". Pierwszym apoteozowanym władcą rzym. był Juliusz Cezar (44 prz. Chr.), którego posąg wzniósł w świątyni Venus Genitrix na Forum Juliům jego adoptowany syn Oktawian;

corocznie organizowano uroczyste zabawy ku czci bogini Wenus i Cezara. Odtąd przyjął się zwyczaj apoteozowania cesarzy rzymskich. A. i kult były wyrazem przekonania o boskości cesarza oraz aktem lojalności wobec niego. Przeciwko a. występowali żydzi i chrześcijanie.

 

E. Bickermann, Die römische Kaiserapotheose, ARW 27(1929) 1-31; S. Lösch, Deilas Jesu und antike A., Rt 1933; S. Eitrem, Zur A., SyO 10 (1932) 31-36, 11 (1933) 11-34, 15-16 (1936) 111-137; H.P. l'Orange, A. in Ancient Portraiture, Os 1947; F. Cumont, Lux perpetua, P 1949; A. Alföldi, Die Geburt der kaiserlichen Bildsymbolik, Museen Helvetien 7 (1950) 1-3, 8 (1951) 190-215, 9 (1952) 204-243, 10 (1953) 103-124; W. Ensslin, Der Kaiser in der Spälantike, HZ 177(1954) 449-468; L. Koep, RAC III 284-294.

Podobne prace

Do góry