Ocena brak

APOSTOLAT ZAKONÓW

Autor /Florek Dodano /25.05.2012

Uczestnictwo w posłannictwie zbawczym Chrystusa przez realizację zobowiązań przyjętych w ślubach zakonnych.

A. W NAUCE i PRAKTYCE KOŚCIOŁA — W V w., gdy podjęto próby odnowy życia chrzęść, upatrując odrodzenie chrześcijaństwa w dosłownym realizowaniu ewangelii, zaczęto uważać, że tylko mnisi mogą być podmiotem a. Przyjął się wówczas zwyczaj wybierania bpów spośród mnichów (Izydor z Sewilli).

Od VI w. w chrześcijaństwie celt. opaci spełniali często funkcje biskupie, a nawet byli przełożonymi bpów. Zakony zyskały w Kościele przywileje i prawa równe prawom hierarchii.

W XIII w. Kościół powierzył zakonom funkcję nauczania, należącą dotąd z urzędu do bpów, odnosząc do nich określenie Ordo Praedicatorum (nie tylko do dominikanów). Na ogół jednak zakonnicy, podobnie jak świeccy, uważani byli za apostołów pomocniczych, działających na mocy mandatu hierarchii. Sobór Wat. II ukazał ich miejsce w Kościele i określił specyfikę ich a. (KK 43. 47).

B. FUNKCJE — Funkcja kapłańska zostaje szczegółowiej ukierunkowana przez ślub czystości będący wielkoduszną ofiarą z „głębszych skłonności natury ludzkiej"; ślub ten jako znak dóbr niebieskich oraz „źródło duchowej płodności w świecie" (KK 42) ułatwia ochocze poświęcenie się służbie Bożej i dziełom apostolstwa (DZ 12).

Funkcję prorocką ukierunkowuje ślub posłuszeństwa, który skłania do ulegania „z wiarą przełożonym, zastępującym Boga" w celu „wykonywania poleceń i spełnienia powierzonych zadań zmierzających do budowania Ciała Chrystusowego wg planu Bożego" (DZ 14).

Funkcję królewską ukierunkowuje ślub ubóstwa, będący znakiem pełnego naśladowania ubogiego Chrystusa, ku pełnemu zakorzenieniu wspólnot zak. podległych powsz. prawu pracy, w sytuację ludzi ubogich dla zbiorowego świadczenia o ubóstwie i chętnego udzielania z własnego majątku na potrzeby Kościoła i na utrzymanie ubogich (DZ 13).

Podstawowym zadaniem a. zakonnego jest naśladowanie i „uprzytamnianie w Kościele formy życia, jaką obrał Syn Boży przyszedłszy na świat" (KK 44). Nadto członkowie zakonów dają świadectwo życiu wiecznemu i dzięki temu są widomym znakiem nadprzyr. wartości eschatologicznych.

Oddanie się całkowite Bogu ukazuje światu, że Bóg jest wartością najwyższą i ponadczasową. Do zadań a. zakonnego należy także rozwijanie, poprzez rozdawnictwo dóbr i pełnienie uczynków miłosierdzia (por. Rz 12, 5-8), różnorodnych charyzmatów: posługiwania, nauczania, napominania, karcenia i in. darów, których udziela Duch Święty (por. 1 Kor 12,4; DZ 8).

C. FORMY — A. zakonników realizuje się w dawaniu przykładu, przepowiadaniu (misje, rekolekcje, kazania, katecheza) oraz w działalności wychowawczej, kulturalnej i charytatywnej ; formy te występują w każdej epoce ; w zależności od potrzeb i sytuacji, w jakiej znajdował się Kościół, niektóre z nich były bardziej podkreślane.

1. A.przykładu — dominował w życiu wspólnot mona-styczno-kanonickich (III-XII w.). W związku z ruchem monastycznym zapoczątkowanym na Pustyni Tebaidzkiej i rozwiniętym w klasztorach benedyktyńskich i monasterach kanonic-kich, do którego ideałów nawiązali w XI-XII w. kameduli, kartuzi i cystersi, mając na celu życie wg ideałów ewangelicznych i osobistą doskonałość, głoszono wyzbywanie się własności, porzucanie świata, a poświęcenie się ascezie i kontemplacji (ora et labora) ;

toteż prawie wszyscy ojcowie Kościoła praktykowali życie mnisze (Hieronim, Augustyn, Bazyli Wielki, Grzegorz z Nysy, Grzegorz z Nazjanzu), a wielu innych, pod wpływem przykładu życia pustelniczego, nawracało się na chrześcijaństwo (np. Augustyn pod wpływem życia Antoniego Pustelnika); ideały życia chrzęść, upowszechniały żywoty pustelników (Antoniego, Pawła z Teb, Pachomiusza).

Członkowie wspólnot ka-nonickich natomiast rozwijali osobistą doskonałość przede wszystkim przez liturgię. Dzięki autorytetowi mor. mnisi mieli wpływ na życie społ., gosp., polit., np. w państwie frankońskim.

Jednocześnie od VII w. na Zachodzie mnisi prowadzili ożywioną działalność mis., głównie w Irlandii, Anglii i Niemczech, a w XI-XII w. wędrowni kapłani pustelnicy (np. św. Norbert) działalność kaznodziejską. Klasztory inspirowały ówczesną kulturę (syr., egip., bizant., frankońską) ideałami ewangelicznymi (np. grupy mnichów skupione wokół św. Hieronima w Betlejem i Ambrożego pod Mediolanem; klasztor w Vivario w pd. Italii zał. przez Kasjodora; monaster w Poitiers utworzony przez św. Radegunde; klasztor benedyktynów na Monte Cassino; opactwo Świętego Wiktora pod Paryżem).

Podejmowano również akcje dobroczynne i wychowawcze (np. osiedle przy rezydencji biskupiej Bazylego Wielkiego, tzw. Bazyliada z gospodą, szpitalem, domem dla ubogich oraz z warsztatami pracy dla bezrobotnych; klasztor w-> Cluny; schroniska, hospicja przy katedrach i kolegiatach zakładane przez kanoników).

2. A. słowa — gdy dostrzeżono potrzebę ewangelizacji całego społeczeństwa powstał w XIII w. nowy typ życia zakonnego. Zakony żebrzące (mendykanckie), zw. także kaznodziejskimi, koncentrujące swoją działalność wokół ośrodków miejskich, wysunęły na pierwsze miejsce przepowiadanie słowa Bożego; w celu wszechstronnego przygotowania kaznodziejów związały się z uniwersytetami (Paryż, Bolonia, Oksford, Tuluza) oraz tworzyły własne szkoły, np. w Kolonii; dokonywano tam konfrontacji nauki chrzęść, z myślą staroż., judaizmem i islamem, by ewangelia trafić mogła do wszystkich ludzi; przyczyniło się to do powstania kultury scholast., w której naczelną pozycję zajęła teologia.

W miejsce mało skutecznych i przeciwnych zasadom ewangelizacji wypraw krzyżowych, mendykanci podjęli wśród pogan i muzułmanów misje (Syria, Maroko, Tunezja, Egipt, Persja, Chiny). Nieodłączną formą oddziaływania i formowania postawy chrzęść, była praktyka spowiedzi oraz nowe formy modlitwy i pobożności paraliturg. propagowane głównie przez franciszkanów.

3. A. działania — od czasów reformacji wśród form a. zakonnego na pierwsze miejsce wysunęła się działalność wychowawcza, kulturalna i charytatywna. Wiąże się ona z kolejnym powstaniem nowego typu zakonów, tzw. kleryków regularnych (clerici regulares), spośród których decydującą rolę w XVI-XVIII w. odegrali jezuici; do nowej formy a. przystosowały się także zakony dawne (mnisze, kanonickie, mendykanckie).

Zakładano szkofy i internaty w celu wychowania młodzieży i przygotowania elity kat.; przez działalność nauk. i pisarską stworzono nowy model duchowości czynu, której istotę wyrażało jez. -> ad maiorem Dei gloriara; prowadzono misje w Ameryce, Afryce, Azji organizując tam życie społ., gosp. i polit, oparte na zasadach ewangelii (np. -> redukcje paragwajskie).

W XVII-XVIII w. zajęto się przede wszystkim systematycznym głoszeniem rekolekcji i misji w krajach chrzęść, co przyczyniło się do ugruntowania chrześcijaństwa w Europie; forma ta pozostała jedną z podstawowych metod duszpasterskich.

Rola apost. zakonów męskich umniejszona po rewolucji franc. (1789) zaczęła wzrastać w poł. XIX w., kiedy dostosowywano je do aktualnych potrzeb społ., zwracając uwagę na wychowanie i kształcenie młodzieży rzemieślniczej i chłopskiej oraz obecność w środowisku pracy (—^apostolat pracy); powstały również liczne żeńskie zgromadzenia zak., które apostołowały wśród chorych i najuboższych zakładając sierocińce, ochronki, szkoły, przytułki, szpitale oraz zajęły się młodzieżą nieprzystosowaną społecznie.

4. Poszukiwanie nowych form a. dokonuje się w związku z procesem adaptacji zakonów do współcz. warunków. Zgodnie ze swoim charakterem zakony podejmują nauczanie i wychowanie dzieci i młodzieży, katechizację, pracę charytatywną, pielęgniarską, różne formy pracy par., prowadzą poradnictwo rodzinne, pracę wydawniczą, działalność duszpast., mis., kulturalną, nauk., pisarską; zakonnicy kapłani pełnią swój a. w ramach uprawnień i zobowiązań wynikających ze święceń (DZ 9).

 

L'apostolat (Problèmes de la religieuse d'aujourd'hui), P
1957; L.J. Suenens, Promotion apostolique de la religieuse, Bg 1962; J. Kloczowski, Współnoty chrześcijańskie, Kr 1964; H. Proesmans, Zakonnicy w pracy duszpasterskiej diecezjalnej i parafialnej, Conc 2-3(1966-67) 487-492; G. Huyghe, Vie religieuse et a. L'unité de vie chez l'apôtre, P 1967; S. Miecznikowski, Apostolstwo — istotna cecha życia zakonnego, AK 70(1967) 305-314; J.R. Fillard, Religieux aujourd'hui. Bru 1969; G. Geffré, Przyszłość życia zakonnego w dobie zeświecczenia, Conc 5(1969) z. 2, 215-222; Leur aggiornamento. Bénédictins, cisterciens, trapistes, franciscains, dominicains, jésuites, eudistes, frères des écoles chrétiennes, missionnaires OMJ, pères blancs, petits frères de Jésus, Ly 1970; Per una presenza viva dei religiosi nella Chiesa e nel mondo, To 1970 (bibliogr. 889930); A. Kraus, Die Berufung der Ordensleute zum A., Laur 13 (1972) 168-197.

Podobne prace

Do góry