Ocena brak

ANTYTETYCZNY UKŁAD

Autor /Florek Dodano /24.05.2012

Termin wyrażający symetryczny w stosunku do osi kompozycji układ ornamentacyjny lub figuralny; usytuowanie symetryczne postaci lub rzeczy do przedmiotu lub osoby adorowanej.

U.a. stosowano w starożytności, szczególnie w sztuce Mezopotamii; na reliefie asyr. z British Museum 2 figury bóstw z ptasimi głowami adorują święte drzewo; w Egipcie występował rzadko; w sztuce egejskiej m.in. na bramie w Mykenach.

Wraz z chrześcijaństwem u.a. przyjął się w eur. sztuce sakr.; w dekoracji katakumb został jednak osłabiony przez realizm wyobrażonych osób lub przedmiotów; na Wschodzie występował w dekoracji pers. epoki Sasanidów, szczególnie na tkaninach.

W formie wykształconej u.a. pojawił się w dekoracji rzeźbiarskiej, np. na sarkofagach raweńskich; przedmiotem adoracji są tu połączone litery X i P w kole, będące monogramem Chrystusa, krzyż, fontanna, rzadziej figura (np. Chrystusa); adorują je ptaki, jelenie, baranki lub przedmioty nieożywione (liście, palmy, księżyc i słońce).

W sztuce wczesnośredniow. Europy Zach. interesujące przykłady u.a. występują w epoce Merowin-gów, przede wszystkim na terenie Włoch (płyta nagrobna Teo-daty w Muzeum w Pawii; płyty ogrodzenia chrzcielnicy w katedrze w Cividale; oparcie tronu biskupiego; płyty kratek katedry w Torcello i in.).

W epoce rom. następuje zanik stylizowanego u.a. na rzecz realistycznego przedstawienia figur w tymże układzie (np. w tympanonach — Madonna z aniołami).

Podobne prace

Do góry