Ocena brak

ANTYK W LITERATURZE POLSKIEJ. Badania polskie antyku grecko-rzymskiego.

Autor /DyskotekaGra Dodano /09.02.2012

Badania polskie antyku grecko-rzymskiego.
Początki pol. filologii klas. przypadają na w. XVI; w 2 poł. tego stulecia i na
pocz. następnego osiągnęła ona poziom eur. w pracach A. .
Nideckiego nad fragmentami Cycerona oraz A. Burskiego
o logice stoików. Uczony spór J. Górskiego z B. Herbestem
o istotę okresu krasomówczego miał tylko lokalne znaczenie.
Stulecia XVII i XVIII to u nas okres upadku filologii klas.,
z którego podniosła się ona dopiero na początku XIX w., zwł.
dzięki działalności G.E. Groddecka na Uniw. Wil., ważnej nie
tyle z uwagi na jej czysto naukowe wyniki, ile przez wpływ,
jaki wywarła na Lelewela i Mickiewicza. Ale jeszcze w poło-
wie tego stulecia w Europie nic nie wiedziano o pol. filologii
klas.: nieliczne jej płody były albo dyletanckie, albo publikowane
poza krajem, uchodziły za część dorobku obcego. Prawdziwe
odrodzenie nastąpiło dopiero w ostatniej ćwierci XIX w.
za sprawą Wielkopolan działających na galie. Uniwersytetach:
L. Ćwiklińskiego we Lwowie i K. Morawskiego w Krakowie.
Zwłaszcza Morawski wychował liczne grono wybitnych
uczniów, którzy z czasem zajęli katedry nie tylko na obu już
wspominanych uniwersytetach, ale po 1918 także w Warszawie
i Poznaniu. Prace ich ukazywały się przeważnie w Rozprawach
AU, która 1912 utworzyła też osobną Komisję Filol.
z własnymi publikacjami. W 1893 powstało Pol. Tow. Filologiczne
(z gł. siedzibą we Lwowie, od 1945 W Warszawie); 1894
zaczął ukazywać się jego organ nauk. „Eos". Morawski
(wspomniany już jako tłumacz Sofoklesa) był też autorem
znakomitej 7-tomowej Historii literatury rzymskie7(1908-21),
w krótszym ujęciu pt. Zaiys literatury rzymskiej (1922).
Nieprzeciętne zalety myśli i pióra cechują również jego
drobniejsze studia (Rzym. Portrety i szkice 1921, Rzym i narody
1923). Zwyczaj łączenia studiów nad antykiem ze śledzeniem
jego wpływów w kulturze i literaturze pol. przekazał Morawski
swoim uczniom, a zwł. najwybitniejszemu spośród nich, T.
Since, który poza ogromną, eurydycyjną Literaturą grecką (t.
1-3 1931-53) i jej skrótem pt. Zarys historii literatury greckiej
(Ł. 1-2 1959) pozostawił wiele prac dot. wpływu antyku na
literaturę pol., jak również zarys Poezja nowołacińska w Polsce
(w Dziejach literatury pięknej, PAU 1935). Przeważnie na
obczyźnie, w Petersburgu, a dopiero w późnym okresie życia
w Warszawie działał najznakomitszy z pol. badaczy antyku, T.
Zieliński, autor wielu prac, ogłaszanych częściowo w językach
obcych, a dotyczących różnych dziedzin literatury i kultury
staroż., powszechnie znanych w nauce świat., jak np. Cicero
im Wandel der Jahrhunderte (1897, kilka wznowień), gdzie
przedstawił wpływ wielkiego mówcy rzym. na cywilizację
europejską. Nadal znajdują czytelników prace popularnonauk.
Zielińskiego, jak cykl Świat antyczny (t. 1-4 1930-38,
wznów. t. 1-3 1957-58) albo Irezjona. Klechdy attyckie (t. 1-2
1922), niezwykle sugestywnie wprowadzające w świat mitów
i dziejów starożytnych. Syntezę dziejów kultury antycznej dał
K. Kumaniecki: Historia kultury starożytnej Grecji i Rzymu
(1955, kilka wydań). Kultura a zwł. filozofia gr. była gł.
przedmiotem badań A.Krokiewicza (Od Talesa do Platona
1971). Polscy filologowie klas. naszego stulecia chętnie parali
się też tłumaczeniami (częściowo wspomnianymi wyżej), np.
Hammer, G. Przychocki, Srebrny, Kumaniecki, W. Steffen, J.
Łanowski, M. Brożek, W. Madyda i in. W ostatnich dwu
dziesiątkach lat bujniej niż poprzednio rozwinęło się piśmiennictwo
popularnonauk. dotyczące antyku gr.-rzym., wychodzące
spod piór fachowych i na doskonałym poziomie nauk.
(A. Świderkówna, A. Krawczuk) - zjawisko niewątpliwie równoległe
do wzrostu liczby tłumaczeń z literatur starożytnych.
Nowe opracowania syntet. zamieszczone zostały w Dziejach
literatur europejskich (t. 1 1977), literaturę starogr. oprać. J.
Łanowski, rzym. - L. Rychlewska. Od 1946 ukazuje się „Meander"
- miesięcznik pośw. kulturze świata staroż., pod red..
Kumanieckiego, a nast. L. Winniczuk, która prowadziła też
w piśmie bibliografię „Antyk w Polsce" (do 1980).

T. SINKO Antyk Wyspiańskiego, W. 1922; tenże Echa klasyczne
w literaturze polskiej, Kr. 1923; tenże Hellenizm Słowackiego, W. 1925;
G. PRZYCHOCKI Literatura augustowska w Polsce, „Przegl.
Współcz." 1938 (t. 67); T. SINKO Mickiewicz i antyk, Wr. 1957; Z.
KLEMENSIEWICZ Historia języka polskiego, cz. 2 W, 1965; Ś.
HAMMER Historia filologii klasycznej w Polsce, Kr. 1948; M. PLEZIA
Dzieje filologii klasycznej w Polsce od początku XVII do początku
XX w., Studia i Mat. z Dziejów Nauki Pol. S. A, z. 9 (1966); tenże
Tyciąclecie kultury antycznej w Polsce, „Eos" 1966 z. 2; T. BIEŃKOWSKI,
A. w literaturze i kulturze staropolskiej (1450-1750). Główne
problemy i kierunki recepcji, Wr. 1976; M. BROŻEK Histońa literatury
łacińskiej w starożytności wyd. 2, Wr. 1976; S. STABRYŁA Antyk
we współczesnej literaturze polskiej, Kr. 1980. Marian Plezia

Podobne prace

Do góry