Ocena brak

ANTROPOLOGIA

Autor /Jan_W Dodano /24.10.2012

 

ANTROPOLOGIA (gr. anthropológos = mówiący o ludziach, od dnthropos = czło­wiek + logos = słowo, nauka) ang. anthropology; fr. anthropologie; nm. Anthropologie

1. Antropologia przyrodnicza — natika badająca człowieka jako biologicz­ne podłoże zjawisk społecznych (J. Czekanowski). Antropologia fizyczna (biologia porównawcza człowieka) — ana­lizuje zoologiczną osobliwość gatunku Człowiek i jego wewnątrzgatunkowe zróżnicowanie (bada zmienność cech fizycz­nych człowieka w czasie i przestrzeni, zwłaszcza zróżnicowanie rasowe, zmien­ność i rozwój osobniczy oraz rozwój ga­tunkowy).

2. Antropologia kulturowa (spo­łeczna) — analizuje sposoby zachowania człowieka oraz wytwory jego działalności; jest nauką o kulturach różnych ludów, dą­żącą do wyjaśnienia różnorodności kultu­rowej poprzez porównawczą analizę oby­czajów, norm, instytucji i uwarunkowań życia społeczności (zwłaszcza ludów pier­wotnych, choć współcześnie odchodzi się od tego zawężenia). W USA antropologią kulturową, a w Wielkiej Brytanii antropo­logią społeczną nazywano naukę, której obiegowym odpowiednikiem na starym kontynencie była etnologia. Do bardziej znanych kierunków antropologii kulturo­wej należą: ewolucjonizm kulturowy (L. H. Morgan w Ameryce, E. B. Tylor w Anglii, L. Krzywicki w Polsce), -> funkcjonalizm (5) (B. Malinowski, A. R. Radcliffe-Brown), kierunek historyczno-dyfuzjonistyczny (F. Boas, C. Wissler) ze szkołą etnopsyctiolo-giczną (R. Linton, A. Kardiner, R. F. Bene-dict). Współcześnie, wraz z koncepcją an­tropologii strukturalnej C. Lćvi-Straussa, zarysowuje się tendencja do nazywania antropologią nauki, która poprzez bada­nie kultury, zwłaszcza ludów pierwot­nych, dąży do określenia podstaw życia społecznego.

3. Antropologia filozoficzna (filozofia człowieka) — dociekaiua dotyczą­ce istoty i natury człowieka, jego roli i po-wołarua, sensu jego istnienia i działania, sto­sunku do wytworów własnych działań, do społeczeństwa, do dziejów. W szerokim uję­ciu antropologia filozoficzna obejmuje rów­nież teorię wartości i całą filozofię kultury. W zależności od tego, co stanowi punkt wyjścia danej orientacji antropologicznej, rozróżnia się dwa zasadnicze typy antro­pologii filozoficznej; są to:

a) antropologia empiryczna^—opiera się na rezultatach badawczych szcze­gółowych nauk przyrodniczych (m. in. A. Gehlen, K. z. Lorenz, J. Monod, H. Plessner, A. Portmann, P. Teilhard de Chardin);

b) antropologia metafizyczna — opiera się na określonym systemie filo­zoficznym (np. A. Dempf, M. Heidegger, H.-E. Hengstenberg, K. Jaspers, G. Marcel, H. Marcuse, J.-P. Sartre).

W zależności od odpowiedzi udzielonej na pytanie: „Kim jest człowiek?" rozróż­nia się dwa zasadrucze stanowiska w tej kwestii:

A.) antropologiczny pozytywizm, który neguje istnienie niezmiermej natury człowieka, jego istoty (W. Dilthey);

B.) antropologiczny obiekty­wizm, który na gruncie określonych poglądów filozoficznych formułuje kon­cepcję człowieka (chrześcijańską, egzystencjalistyczną, idealistyczną itp.) i usiłuje zdefiniować istotę człowieka (Ary­stoteles: animal rationale, A. Schopenhauer: animal metaphysicum, B. Franklin: toolmaking animal, E. Cassirer: animal symbolicum, itp.)

W nawiązaniu do filozofii klasycznej rozwijana jest antropologia ukonstytuo­wana jako odrębna dyscyplina filozofi­czna, której przedmiotem jest człowiek. Należy ona do tzw. metafizyki szczegó­łowej i docieka ostatecznych racji bytu ludzkiego oraz jego działania (M. A. Krąpiec).

4. Antropologia teologiczna^— nauka o człowieku jako istocie stworzonej, oparta na danych Objawienia.

Podobne prace

Do góry