Ocena brak

Anomia i mechanizmy przystosowania się jednostki do sytuacji anomii

Autor /Norbert999 Dodano /04.01.2012

Proces urbanizacji i industrializacji stanowił z punktu widzenia jednostki pew­ne niebezpieczeństwo. Przechodziła ona z środowiska o sztywnej kontroli, zapewniającej jednak orientację w świecie dobra i zła, do środowiska, które oferowało znacznie większy zakres swobody z niejasnymi jednak granicami, w którym łatwo się moralnie zagubić. Procesom takim pospolicie towarzyszą rozmaite wykolejenia, jak alkoholizm, prostytucja, przestępczość, samobójstwa zanim wykształcą się nowe mechanizmy społecznej kontroli.

Dewiacje jako odchylenia od obowiązujących norm w skali masowej są, jak się zdaje, nieuniknionym kosztem szybkich przemian społecznych. Stan taki Emile Durkheim określał mianem anomii (pojęciem tym XVII-wieczni prawnicy opatrywali stan bezprawia w państwie; później je zarzucono), przez którą rozumiał taką sytuację społeczną, w której jednostki w masowej skali zatracają zdolność odróżnienia dobra od zła, co jest świadectwem głębokie­go kryzysu społecznego.

Obok forsownych przemian społecznych przyczy­ną anomii może być także rewolucja, wojna domowa, kryzys gospodarczy itp., czego liczne ślady odnaleźć można w literaturze; np. proza Dostojewskie-go, Wiszniewskiego, Pasternaka, Dołęgi-Mostowicza itp. Według niektórych opinii współczesne społeczeństwo jako takie charakteryzuje się wysokim stopniem anomii, jak gdyby było w stadium permanentnego kryzysu norm; pogląd taki prezentował już Durkheim, a w odniesieniu do nowoczesnego społeczeństwa amerykańskiego David Riesman.

Anomia, co warto zaznaczyć, jest cechą struktury społecznej, która mani­festuje się w zachowaniu jednostki, nie zaś psychologiczną cechą jednostki, która łamie normy (dewiacja). Według Durkheima, anomia jest stanem względnego zaniku norm w społeczeństwie bądź rozpowszechnienia się licznych norm konkurencyjnych formułujących sprzeczne oczekiwania wobec jednostki, wskutek czego postępuje ona tak, jak gdyby żadne nakazy nie obowiązywały;

nowoczesne społeczeństwo z jego różnorodnością i pluralizmem może stanowić przykład tej ewentualności.

Współcześnie anomię rozpatruje się raczej z perspektywy psychologicznej jako zagubie­nie i wykorzenienie jednostki wywołane przez społeczeństwo.

Podobne prace

Do góry