Ocena brak

Angielscy Poeci Jezior - William Wordsworth, Samuel Taylor Coleridge

Autor /kacper007 Dodano /12.04.2012

Williama Wordswortha i Samuela Taylora Coleridge'a często wymienia się jednym tchem, określając ich wspólnym mianem „Poetów Jezior". Łączyło ich głębokie umiłowanie natury, jednak pod względem osobowości trudno byłoby znaleźć bardziej różniących się od siebie ludzi.

Kiedy William Wordsworth i Samuel Taylor Coleridge poznali się w 1795 roku, zawiązała się między nimi przyjaźń, jedna z najbardziej znanych w historii literatury. Różnili się osobowością, jednak łączyła ich wspólna miłość do Lake District (Krainy Jezior), położonej w północnej Anglii, po której często razem spacerowali, podziwiając piękno natury. Ich wzajemny wpływ na własną twórczość był stosunkowo niewielki, jednak zaowocował zbiorem lirycznych ballad, który wspólnie zaplanowali i wydali i który przyniósł im później światową sławę.

William Wordsworth urodził się w Cockermouth, na obrzeżach Lake District, 7 kwietnia 1770 r. Pracodawca jego ojca był bogatym, ale ekscentrycznym arystokratą. Już jako młody człowiek William był zafascynowany naturą i często udawał się na samotne wędrówki. W czasie jednej z nich natknął się na jezioro i wioskę Grasmere, które wywarły na nim niezapomniane wrażenie. W 1799 r. Wordsworth powrócił do Grasmere, by zostać tam na całe życie.

Życie Wordswortha

Wordsworth miał zaledwie 8 lat kiedy w 1778 r. zmarła jego matka. Pięć lat później zmarł także jego ojciec. Razem ze swoimi braćmi i siostrą zamieszkał w domu dziadków ze strony matki. William nie lubił surowej atmosfery tego domu i ucieszył się, kiedy wspólnie z braćmi został wysłany do szkoły.

Pomimo trudnego dzieciństwa chłopcy dobrze sobie radzili. William i jeden z jego braci byli studentami uniwersytetu w Cambridge, inny brat wybrał zawód marynarza, natomiast najstarszy został prawnikiem. Jego siostra Dorothy została w Lake District i kiedy William na stałe powrócił w rodzinne strony, pozostawała z nim w bliskim związku, który trwał do końca ich życia. Po skończeniu studiów William zapragnął posmakować trochę życia w stolicy, więc udał się do Londynu. Jako gorący zwolennik idei Rewolucji Francuskiej , przepłynął na drugą stronę kanału La Manche, żeby stać się naocznym świadkiem historycznych wydarzeń. Okres terroru, jaki nastąpił później, rozwiał jego iluzje dotyczące rewolucji, więc powrócił do Anglii i osiadł w Somerset. Kilka lat później, w 1802 roku, poślubił Mary Hutchinson, która urodziła mu pięcioro dzieci. Dwoje z nich zmarło w 1812 r.

Natura

Wordsworth był bardziej wrażliwy na piękno natury niż Coleridge, o czym można się przekonać czytając jego pełne umiłowania dla otaczającego go krajobrazu wiersze. Stworzone przez niego w latach 1798-1807 poezje różniły się w stylu i tematyce od wszystkiego, co było napisane przed nim, i w sposób nieodwracalny zmieniły kształt poezji angielskiej.

Trudno oddzielić wiersze Wordswortha od jego życia. Jego poezja jest silnie związana z jego przeżyciami jako dziecko i młodością spędzoną w górach. W cyklu wierszy Preludium (The Prelude) Wordsworth opisuje rozwój własnej osobowości i śledzi genezę swoich uczuć wobec natury.

Zamiast epickiego rozmachu - bitew, romansów i ponadnaturalnych wydarzeń - charakterystycznego dla dotychczasowej poezji, poeta czyni tu siebie samego centrum zainteresowania. Takie osobiste podejście do literatury stanowiło coś niemal rewolucyjnego i William Wordsworth był jednym z pierwszych współczesnych poetów, którzy osobiste doświadczenia twórcy oraz jego życie wewnętrzne uczynili pełnoprawnym tematem poetyckim.

Preludium opowiada historię dzieciństwa poety, pełnego samotnych wędrówek i bliskiego związku z naturą, i wyraża przekonanie, że jego osobowość była „ukształtowana zarówno przez piękno, jak i strach". Wordsworth opisuje w poemacie także swoje studia w Cambridge, fascynację matematyką, pieszą wycieczkę po Alpach w wieku lat 20 oraz pobyt we Francji w okresie rewolucji. Potem następuje fragment opisujący rozpacz i jej przezwyciężenie po tym, jak młodzieńcze nadzieje poety zostały we Francji całkowicie rozwiane.

Pomimo że Wordsworth ukończył pracę nad Preludium w 1805 r., dzieło to zostało opublikowane dopiero po jego śmierci w 1850 r. i do dziś uznaje się je za jeden z najlepszych poematów napisanych w języku angielskim.

Samuel Taylor Coleridge

Samuel Taylor Coleridge urodził się 21 października 1772 roku jako najmłodsze z dziesięciorga dzieci wiejskiego duchownego z Devonshire. Nauki pobierał w Londynie a następnie w Cambridge. Cechował się wybitną osobowością, lecz niezbyt silnym charakterem - wolał polegać na przyjażni i pomocy innych, niż na własnych siłach.

...

Wkład Wordswortha do Ballad lirycznych był zupełnie inny. Michael opowiada historię znajdującego się w trudnej sytuacji pasterza. Historia ta mówi o nędzy, odwadze i cierpieniu - językiem takim, jakim zdaniem Wordswortha posługiwali się zwykli ludzie. Poeta chciał zerwać ze sztucznym językiem XVIII-w. poezji i powrócić do prostych tematów, opowiedzianych przy użyciu prostych słów. Opactwo w Tintern (Tintern Abbey) odzwierciedla kolejny, bardziej osobisty aspekt poezji Wordswortha. W utworze tym odwiedza on opactwo, w którym nie był od 5 lat, i zdaje sobie sprawę z tego, jak bardzo od tamtego czasu się zmienił. W młodości jego charakter cechował się bezpośredniością w obcowaniu z naturą, fizycznym odczuwaniem drzew, gór, strumieni, podczas gdy od tego czasu jego idea natury została pogłębiona dzięki kontaktom z ludźmi i powiązana z szerszym rozumieniem świata:

(...) Bo umiem

Dziś na Naturę patrzeć nie jak w czasach

Młodości, co jest bezmyślna; lecz słysząc

Spokojną, smutną muzykę ludzkości.

(tłum. Cz. Miłosz)

Dorothy Wordsworth

Trudno mówić o rewolucji literackiej, której autorami byli Wordsworth i Coleridge, nie wspominając o roli, jaką odegrała w ich życiu siostra Wordswortha. Dorothy towarzyszyła im w ich wędrówkach i mieszkała z bratem nawet po jego małżeństwie. Dzieliła z poetami głębokie umiłowanie natury, była również autorką notatek, z których obydwoje twórcy robili użytek w swoich utworach. Bardzo często stanowiła coś w rodzaju oczu i uszu swojego brata.

W jej dzienniku pod datą 15 kwietnia 1802 roku znajduje się sprawozdanie z wydarzenia, które, po tym jak zostało przeczytane przez jej brata, stało się inspiracją do napisania przez niego słynnego utworu poświęconego żonkilom. Oto co odnośnie tego zdarzenia napisała Dorothy: „Kiedy byliśmy w lesie, niedaleko Gowbarrow Park, spostrzegliśmy kilka żonkili rosnących tuż przy brzegu jeziora. Wymyśliliśmy sobie, że wody jeziora wyrzuciły nasiona na brzeg i w ten sposób powstała ta mała kolonia. Jednak kiedy szliśmy dalej było ich więcej i więcej, aż wreszcie pod konarami drzew zauważyliśmy długi pas tych kwiatów, ciągnący się wzdłuż brzegu... wyrastały spomiędzy omszałych kamieni, niektóre kładły swe głowy na tych kamieniach, niczym na poduszce... pozostałe kołysały się, kręciły, tańczyły... były takie lśniące, wesołe, żywe."

Wordsworth przetransponował ten fragment na wiersz, który zaczyna się słowami: „Wędrowałem samotnie niczym obłok". Poeta napisał ten utwór dwa lata po tym, kiedy wydarzenie to zostało zamieszczone w dzienniku Dorothy. Jej opis pozwolił Wordswothowi przywołać z pamięci epizod, którego sam był świadkiem, i w sposób niezwykle wyraźny przedstawić go sobie w wyobraźni. Jednak interpretacja poetycka zdarzenia - opisująca relację pomiędzy człowiekiem a naturą - miała swoje źródło w osobistych doświadczeniach samego poety.

Bez wątpienia Dorothy Wordsworth stanowiła inspirację nie tylko dla swojego brata, lecz także dla Coleridge'a, zarówno ze względu na dyskusje o poeżji, które z nim prowadziła, jak i z powodu jej własnej twórczości poetyckiej.

Inni pisarze

W tym samym okresie co Wordsworth i Coleridge tworzyli pisarze tacy jak William Hazlitt (1778-1830) i Thomas De Quincey (1785-1859), którzy wiele zawdzięczali Poetom Jezior. W eseju My First Acquaintance with Poets Hazlitt wspomina o swojej rozmowie z Coleridge'em, która wywarła na nim ogromne wrażenie. O podobnym doświadczeniu pisze De Quincey w swojej pracy Recollections ofthe Lake Poets. Podobnie jak Coleridge, De Quincey był nałogowym opiumistą, a sławę przyniósł mu utwór zatytułowany Wyznania angielskiego opiumisty, w którym opisuje on cierpienia związane ze skutkami zażywania tego narkotyku.

Wordsworth przeżył wszystkich swoich przyjaciół. W późniejszych latach jego młodzieńczy radykalizm polityczny ustąpił miejsca konserwatyzmowi. Jego odmowa wspierania jakichkolwiek radykalnych działań społecznych wywoływała wściekłość młodszych poetów, takich na przykład jak Shelley. Po śmierci Roberta Southeya w 1843 r. Wordsworth odziedziczył po nim dworski tytuł „poeta laureatus", chociaż w okresie tym całkowicie zaprzestał już twórczości poetyckiej. Zmarł w 1850 roku.

Podobne prace

Do góry