Ocena brak

Andragogika specjalna - Zainteresowania badawcze andragogiki specjalnej

Autor /Oskar Dodano /02.09.2011

Zainteresowania i procedury badawcze andragogiki specjalnej nawiązują zwłaszcza do dorobku pedagogiki specjalnej, andragogiki, pedagogiki spo­łecznej, pedagogiki pracy oraz takich nauk współdziałających, jak: psycholo­gia, socjologia, nauki medyczne, prawo. Podstawą są tu badania interdyscy­plinarne, mające na celu opracowanie diagnozy badanej rzeczywistości, a także wyjaśnienie zjawisk i problemów dotyczących osób dorosłych nie­pełnosprawnych, dostarczenie danych dla prognoz oraz wdrożenie ich wy­ników do praktyki rewalidacyjnej (resocjalizacyjnej). Wyrównywanie szans życiowych osób niepełnosprawnych związane jest z doskonaleniem klasyfikacji niepełnosprawności i określeniem lokalizacji ośrodków niepełnosprawności w kraju przy uwzględnieniu struktury, natę­żenia, grup wiekowych, poziomu wykształcenia, możliwości znalezienia pracy.

Dotychczasowy podział na osoby upośledzone umysłowo, z uszkodze­niami wzroku, słuchu, przewlekle chore i niedostosowane społecznie wyda­je się już nieodpowiedni w stosunku do potrzeb edukacyjnych. Teoria edukacji specjalnej stoi obecnie przed trudnym zadaniem podziału jednostek i zespołów chorobowych (jest ich około 990) według kryteriów pozwalają­cych wyłonić szerokie grupy niepełnosprawności, dla których rewalidacji (resocjalizacji) można byłoby przygotować kadry pedagogów i andragogów specjalnych. Wartościowa wydaje się w tym względzie propozycja Świato­wej Organizacji Zdrowia (WHO) i przyjęta próba klasyfikacji niepełno­sprawności.

Omawiając zagadnienie metodologii badań nad edukacją osób niepełno­sprawnych, A. Hulek stwierdza m.in., że o ich cechach osobowościowych i zachowaniu można wnioskować na podstawie:

  • badań porównawczych nad osobami z różnym rodzajem upośledze­nia,

  • badań nad osobami z różnym rodzajem upośledzenia i pełnosprawnymi,

  • rzeczywistej reprezentatywnej grupy badanych, a nie tylko tych, które znalazły się w zakładach i szkołach

W badaniach empirycznych warto rozwijać koncepcję ustawicznej edu­kacji integracyjnej uwzględniającej konstruowanie dla osób dorosłych nie­pełnosprawnych indywidualnych toków kształcenia, realizowanych pod­czas kontaktów społecznych z osobami pełnosprawnymi. Ważne jest opracowanie procedur postępowania andragogicznego, sprzyjających inte­gracji funkcjonalnej poprzez oddziaływanie na osoby pełno- i niepełno­sprawne. Dzięki nim u tych ostatnich dla przykładu wystąpić może przyjęcie odpowiedniej postawy wobec swojej sprawności powiązanej z prawidłową samooceną oraz uczenie się zachowań asertywnych w toku kontaktów inter­personalnych. Pilna i konieczna jest też edukacja dla osób pełnosprawnych w duchu tolerancji dla tego, co odmienne (walka za szkodliwymi stereoty­pami, „etykietyzacją").

W związku z proponowaniem przez instytucje i osoby prawne różnego rodzaju odpłatnych ofert dla osób dorosłych niepełnosprawnych niezbędne staje się prowadzenie badań wartościujących jakość realizowanych zajęć dy­daktycznych w ramach procedury akredytacyjnej.

W badaniach andragogicznych interesujące jest wykorzystanie koncepcji rozwoju człowieka w ciągu całego życia (lifespan) zakładającej, że zmiany rozwojowe człowieka dorosłego są co najmniej równe tym, które zachodzą w okresie dzieciństwa (Tyszkowa 1988, s. 45). Podstawowe wydarzenia ży­ciowe zachodzące w okresie dorosłości - podjęcie pracy, zawarcie małżeń­stwa, urodzenie dzieci, usamodzielnienie dzieci i opuszczenie przez nie do­mu, przejście na emeryturę, śmierć bliskich i in. - są co najmniej tej samej rangi, co analogiczne wydarzenia istotne dla rozwoju dzieci i młodzieży.

Edukacja dorosłych, wzmacniając efekty socjalizacji, zawiera elementy stymulowania indywidualnego, rozwoju w ciągu życia; w jego toku wystę­pują niepowtarzalne zdarzenia, w tym indywidualnie i podmiotowo defi­niowane wydarzenia krytyczne. Wydarzenia te, naruszając pewien układ względnej równowagi jednostki ze sobą i otoczeniem, wywołują koniecz­ność reorientacji dotychczasowych struktur (strategii) warunkujących za­chowanie. Sygnalizowane tutaj koncepcje krytycznych wydarzeń życiowych oraz inne, np. koncepcja „pola sił", spostrzegania społecznego i ról społecznych, empatii i postaw prospołecznych, stanowić mogą cenną podstawę do orga­nizowania opieki oraz pracy rewalidacyjnej i resocjalizacyjnej z osobami do­rosłymi.

Podobne prace

Do góry