Ocena brak

Andragogika - Idea kształcenia ustawicznego – geneza i przedstawiciele

Autor /Norman Dodano /30.08.2011

Demokratyzacja życia społeczno politycznego i urynkowienie gospodarki wymusiły na polskiej praktyce szereg zmian:

- powstało mnóstwo szkół wyższych, także prywatne

- powstało dużo przedszkoli

- powstał rynek edukacyjny, oraz konkurencja na tym rynku

W wyniku umasowienia na poziomie wyższym, wykształcenie uzyskuje więcej osób, uzyskują oni nowe doświadczenia.

Pomiędzy szkołami publicznymi i niepublicznymi rozwinęła się konkurencja.

Zmiany w sferze politycznej, ekonomicznej, społecznej zwróciły uwagę ludzi na wyzwanie stojące przed edukacją dorosłych.

Demokratyzacji życia i urynkowienia trudno nie docenić. Te procesy zaowocowały postępującym udziałem społeczeństwa np. w wyborach.

Procesy transformacji nałożyły się na rozwój technologii.

W latach 60-tych B. Suchodolski udowadniał potrzebę kontraktu z wiedzą i nauką przez całe życie.

Przyspieszenie cywilizacyjne powoduje dezaktualizacje wiedzy. Szybkość dezaktualizacji narasta i sprawia, że chcąc rozumieć mechanizmy rządzące światem musimy się dokształcać.

Wszystkie procesy rozwojowe obejmują cały świat. Mają charakter globalizacyjny, na skutek środków komórkowych.

Nowe warunki społeczne, ekonomiczne, kulturowe narzucają potrzeby zmian w edukacji, poprzez np. diagnozę edukacji w różnych krajach.

Idea edukacji ustawicznej – permanentnej

Podstawą założenia systemu edukacji ustawicznej jest potrzeba ciągłego, dalszego uczenia się i potrzeba samokształcenia – czyli wyższego poziomu uczenia się.

Waga edukacji permanentnej rzutuje na obszar edukacji dorosłych stymulując różne jej formy i metody.

Pierwsza konferencja na temat edukacji permanentnej miała miejsce w I połowie lat 70-tych XX wieku. Pierwsze ważne prace na temat edukacji permanentnej SA autorstwa F. Jessup, R. H. Dave.

Koncepcja kształcenia ustawicznego Edgarda Foure

Edgar Faure, szef UNESCO (Międzynarodowa Organizacja zajmująca się edukacją) przygotował raport pt. „Uczyć się, aby żyć”.

Edukacja stanowi ten rodzaj aktywności ludzkiej, że podejmowana jest nie tylko w celu przekazywania i kształcenia umiejętności, ale również przede wszystkim, by doskonalić i rozwijać człowieka możliwie wszechstronnie w ciągu całego jego życia.

Tym samym uznano, że edukacja jest zarówno środkiem, jak i celem rozwoju. Bo człowiek nieustannie powinien pracować nad sobą. Tego typu zadanie można realizować przez kształcenie permanentne – w tym rozumieniu nie jest to system kształcenia(jak w szkołach), ale jest zasada, na której powinien opierać się system.

Komisja zwróciła uwagę na to, że reforma edukacji powinna objąć 3 elementy każdego systemu uczenia się:

- strukturę - treść - metody

Reforma ta nie może dotyczyć tylko jednego elementu. Edukacja permanentna jako zasada – wyraz pełnego związku między wszelkimi formami, przejawianiu i okresami procesu wychowawczego – od przedszkola poprzez całe życie człowieka. W tym ujęciu nauczanie, to tylko część składowa całego procesu wychowawczego. Oferta edukacji poszerza się. Jest coraz więcej szkół, kursów itp. Autorzy raportu mówią, że aby można zlikwidować bariery w uczeniu się, trzeba zlikwidować możliwości poziomu – związane z terenami zamieszkania(mieszkając w innym miejscu, gdzie jest szkoła i nowy dobry dojazd – to jest ruchliwość pozioma).

Ruchliwość pozioma – związana jest z drożnością oświaty(bo jak kończymy jedna szkołę, to możemy iść do następnej i możemy uczyć się. Możemy z danego etapu kształcenia przejść na następny.

Docelowo chodzi o stworzenie takiego systemu oświaty, aby każdy mógł wybrać tą szkołę, którą chce.

Czesław Kupisiewicz – założenia

Potrzeba ciągłego, dalszego uczenia się i ściśle z nią związana aktywność samokształcenia, która może sprostać konieczności nieustannego nadążania za rowojem.

Założenia edukacji ustawicznej wg Lengranda

Paul Legrand napisał „Wprowadzenie do cało życiowej edukacji”. Przyjmuje on, że kształt ustawiczny jest cało kształtem działań i towarzyszących im zadań zmierzających do skonstruowania nowego systemu edukacyjnego. Legrand twierdzi, że obowiązujący dotąd podział życia na okres nauki i pracy zawodowej stracił na znaczeniu. O tym, że człowiek musi uczyć się całe życie decydują różne czynniki:

- nauczyciele muszą w nas zaszczepić przyjemności z nauki. Legrand twierdzi, że o ile edukacja jest na ogół dobrze rozpoznana, o tyle to, co faktycznie powinno się umieć jest nie rozpoznawane. Te dalsze etapy edukacji będą dużo znaczyły.

Legrand zwraca uwagę na konieczność rozpoznawań wyjściowych potrzeb edukacyjnych, form, metod edukacji. Dostrzega tez potrzebę modyfikacji systemu edukacyjnego np. okres rozpoczęcia nauki szkolnej powinien nauczyć dalszego uczenia się. Okres szkoły podstawowej powinien rozwijać zainteresowania, motywacje uczenia się.

Zdaniem Legranda podstawową zasadą kształcenia ustawicznego powinno być zachowanie ciągłości i systematyczności procesu uczenia się, co z jednej strony zapewnia stały rozwój, a z drugiej zapobiega dezaktualizacji zdobytej już wiedzy.

Rozwój człowieka ma szansę dokonywać się, kiedy edukacja ma miejsce na wielu płaszczyznach, nie tylko w systemie kształcenia szkolnego, ale też poprzez programy, kursy dokształcające.

Idea kształcenia ustawicznego narodziła się w umysłach ludzi refleksyjnych – ludzi którzy potrafią przeanalizować coś, co ich zaskoczyło i potrafi wyciągnąć z tego wnioski.

Paul Legrand uważa, że aby w pełni móc realizować edukację ustawiczną należy realizować działania:

- rozwijać różne formy kształcenia ludzi dorosłych, tak by odnawiały one wiedze i stawały się poligonem tworzenia nowoczesnych metod kształcenia

- dokonywać takich modyfikacji i zmian w nauczaniu podstawowym, aby sprawą najważniejszą było wyrabianie w uczuciach rozwoju uczenia się. Tylko tą drogą można rozwinąć zadania oświaty ludzi dorosłych, która z formuły służącej uzupełnianiu zaniedbań nauczania podstawowego i zawodowego stanie się autonomicznym systemem kształcenia człowieka

- przygotować zmiany systemu kształcenia nauczyciela, tak, by człowiek uczący drugiego człowieka doszedł do roli dającego wiedzę i stał się osobą kierującą procesem uczenia się, albo jeszcze lepiej osobą służącą radą dorosłemu, który podejmuje trud samokształcenia

Koncepcja Legranda zyskała rozgłos – autor zaproponował konkretne formy działania.

Dydaktyczne osiągnięcia edukacji ustawicznej to dochodzenie do wpajania wiedzy encyklopedycznej, na korzyść wiedzy poznawczej – chęci poznania świata natury, kultury i techniki.

W chwili obecnej ideą kształcenia ustawicznego jest idea, która obejmuje całe życie człowieka. Realizacja tego służy rozwojowi człowieka.

Głównym zadaniem edukacji ustawicznej jest w tym ujęciu wychowanie nowego typu człowieka, charakteryzującego się twórczym i dynamicznym stosunkiem do życia i kultury, człowieka, który potrafi doskonalić sam siebie, zmieniać warunki życia i ulepszać je dla dobra społeczeństwa.

Do góry