Ocena brak

ANALIZA SYTUACJI FINANSOWEJ

Autor /KolesHaHa Dodano /08.08.2013

Dokonywana jest na podstawie pasywów bilansu i danych zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym. Źródła finansowania aktywów przedsiębiorstwa (pasywa bilansu), przyjmując za podstawę kryterium własności, można ująć w dwóch grupach, tj. jako kapitał (fundusz) własny oraz kapitał obcy (zobowiązania i rezerwy na zobowiązania). Kapitał własny pochodzi z wkładów właścicieli i z części przeznaczonego na ten cel zysku.

Kapitał (fundusz) własny definiowany jest przez ,,Aktywa netto”, które równe są aktywom jednostki pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy, który jest korygowany in minus o należne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udziały (akcje) własne, kapitał (fundusz) zapasowy, kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny (zawierający oprócz skutków ewentualnej aktualizacji wyceny środków trwałych także skutki wyrażenia w cenach rynkowych inwestycji zaliczanych do aktywów trwałych, a więc nieruchomości, praw, papierów wartościowych, oraz różnice kursowe powstałe z przeliczenia na walutę polską danych oddziałów zagranicznych), pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe, zysk (stratę) z lat ubiegłych, zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego.

Druga grupa - zobowiązania i rezerwy na zobowiązania - obejmuje natomiast: rezerwy na zobowiązania, z uwzględnieniem nowej pozycji rezerw na świadczenia emerytalne i podobne, z dalszym podziałem na długo- i krótkoterminowe; zobowiązania długoterminowe; zobowiązania krótkoterminowe, w tym zobowiązania z tytułu dostaw i usług, które niezależnie od okresu wymagalności są traktowane jako zobowiązania krótkoterminowe; rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów, obejmujące ujemną wartość firmy powstałą w wyniku nabycia innej jednostki, zorganizowanej jej części lub rozliczenia wynikające połączenia spółek metodą nabycia.

Analiza wielkości, dynamiki i struktury pasywów. W analizie wielkości, dynamiki i struktury pasywów bilansu zmierza się przede wszystkim do zbadania tendencji rozwoju oraz struktury źródeł finansowania przedsiębiorstwa, a także do oceny zaistniałych w tym zakresie zmian. Podstawą wstępnej oceny, podobnie jak w analizie struktury aktywów, jest bilans analityczny, który zawiera odchylenia bezwzględne, wskaźniki tempa wzrostu i wskaźniki struktury ustalone dla każdej pozycji.

Przy wstępnej ocenie pasywów bilansu trzeba ponadto zwrócić uwagę na wiele istotnych pozycji, a mianowicie:

1) kapitał ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej świadczy o pozytywnej ocenie firmy przez otoczenie;

2) zmianę kapitałów (funduszy) na skutek zastosowania niekonwencjonalnych metod przeszacowania aktywów lub pasywów, np. jako wyniku urealnienia wartości składników majątkowych w warunkach wysokiej inflacji;

3) strukturę wewnętrzną kapitałów długoterminowych (kredyty, obligacje) i kapitałów krótkoterminowych (kredyty krótkoterminowe, kredyty przeterminowane, obligacje, pożyczki) itp.;

4) zobowiązania zabezpieczone, np. pożyczki zabezpieczone hipotecznie, zabezpieczone kredyty bankowe (zbyt duże zabezpieczenie zobowiązań nie jest dla przedsiębiorstwa korzystne);

5) terminy wymagalności zobowiązań.

Analiza zadłużenia i niezależności finansowej w ujęciach: kapitałowym i zdolności spłaty oraz obsługi zadłużenia. W literaturze z zakresu finansów przedsiębiorstw pojęcie kapitału nie jest precyzyjnie definiowane. Wyróżnia się trzy grupy poglądów. W pierwszym ujęciu strukturę kapitału utożsamia się ze strukturą pasywów, czyli strukturą finansowania. W drugim przez kapitał rozumie się jedynie kapitał stały, który dzieli się na kapitał własny i kapitał obcy długoterminowy. W trzecim natomiast kapitał tworzą kapitał własny i kapitał obcy długo- i krótkoterminowy oprocentowany.

Z przedstawionych definicji kapitału coraz więcej zwolenników zyskuje trzecia jej postać. Struktura kapitału jest wynikiem poszukiwań optymalnej relacji między wyższymi zyskami właścicieli a wzrostem ryzyka jako następstwa wykorzystania kapitałów obcych do finansowania działalności przedsiębiorstwa. Proporcje między kapitałem obcym i własnym w gospodarce rynkowej są wynikiem decyzji podejmowanej zgodnie z zasadą, iż jednostka gospodarcza powinna pożyczać tak dużo, aby osiągnąć jak największe korzyści z powiększania długu, ale nie na tyle dużo, aby stworzyć realne niebezpieczeństwo wkroczenia na drogę bankructwa. Optymalna struktura minimalizuje średni ważony koszt kapitału, co powoduje, że wartość rynkowa firmy jest maksymalizowana.

Struktura kapitałowa przedsiębiorstwa powinna być przedmiotem ciągłej analizy. Analiza struktury kapitału może być prowadzona w dwóch ujęciach: kapitałowym oraz możliwości spłaty i obsługi zadłużenia. W pierwszym wypadku przedmiotem badań są relacje między kapitałem własnym i kapitałem obcym lub zobowiązaniami ogółem. Relacje te mogą być wyliczone w odniesieniu do wartości księgowych lub też wartości rynkowej zobowiązań i kapitału własnego.

Niewątpliwie, wysoki stan kapitałów własnych w stosunku do kapitałów obcych świadczy o silnych podstawach finansowych przedsiębiorstwa, ale niekoniecznie pozytywnie o jego rentowności. Wyższy koszt kapitału własnego podnosi średni ważony koszt kapitału, co automatycznie obniża wartość firmy. Zagadnieniem będącym kontynuacją (pogłębieniem) analizy niezależności finansowej przedsiębiorstwa jest badanie wewnętrznej struktury kapitału własnego. Analiza struktury kapitału własnego jest interesująca z tego względu, że wymienione komponenty kapitału nie są jednakowo dostępne dla firmy. Kapitały (fundusze) podstawowe z powodu odpowiedzialności za substancję majątkową i ochronę interesów wierzycieli nie mogą być wypłacone właścicielom. Podobne funkcje pełni kapitał zapasowy. Kapitał zapasowy w spółkach akcyjnych i w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością służy przede wszystkim do pokrycia straty bilansowej, a o innym jego użyciu, w ograniczonym wymiarze, rozstrzyga walne zgromadzenie akcjonariuszy lub statut spółki czy uchwała zgromadzenia wspólników.

Pozostałe rezerwy tworzone są fakultatywnie i pozostają do dyspozycji przedsiębiorstwa. Można je zatem przeznaczyć np. na wykup akcji własnych lub też na planowane inwestycje. Wysoki udział rezerw w kapitale własnym umożliwia stabilizację przedsiębiorstwa i określa stopień zasilania działalności gospodarczej z zysku. Relatywnie duże rezerwy uważane są przez finansistów za objaw przezornej polityki finansowej przedsiębiorstwa. Podczas podejmowania decyzji o tworzeniu wolnych rezerw może powstać konflikt między zarządem spółki i akcjonariuszami.  

Badanie efektywności wykorzystania kapitałów. Miarą efektywności wykorzystania kapitałów są wskaźniki obrotu. Wskaźniki te ustala się odrębnie dla kapitałów całkowitych, kapitałów własnych i kapitałów obcych, a w tym w szczególności dla zobowiązań krótkoterminowych lub zobowiązań z tytułu dostaw i usług. W każdym wypadku konstrukcja wskaźników obrotu kapitałów stanowi relację odpowiednio wyrażonego obrotu do przeciętnego stanu odpowiedniego rodzaju kapitału lub źródła finansowania. W tym miejscu omówienia wymaga jedynie wskaźnik rotacji zobowiązań. Może być on liczony w odniesieniu do zobowiązań krótkoterminowych ogółem (wówczas, gdy przedmiotem badań jest płynność finansowa) lub też wyłącznie do zobowiązań z tytułu dostaw i usług (przy ocenie polityki kredytowej dostawców w stosunku do przedsiębiorstwa).

W obu przypadkach stanowi on relację odpowiednio wyrażonego obrotu do przeciętnego stanu zobowiązań krótkoterminowych lub też do zobowiązań z tytułu dostaw i usług. Stosowane są różne wielkości wyrażające obrót, a mianowicie: wartość zakupu brutto, tj. po uwzględnieniu VAT, koszt wytworzenia sprzedanych produktów lub też sprzedaż netto.  

Podobne prace

Do góry