Ocena brak

ALEXIS DE TOCQUEVILLE (1805 - 1859)

Autor /Gerwazy Dodano /29.07.2011

Francuski myśliciel polityczny, prekursor socjologii politycznej i socjologii historycznej. Trwałą sławę przyniosło mu dzieło o demokracji amerykańskiej: De la dśmocratie en Amerique (1835-1840), a także analiza Wielkiej Rewolucji Francuskiej: L’ancient regime et la Revolution [Dawny ustrój i rewolucja] (1856).

Centralną siłą w historii jest egalitaryzm. Ukoronowaniem tej tendencji jest ustrój demokratyczny, który realizuje zasady:

a) powszechnego udziału w rządzeniu (wolność polityczna),

b) powszechnej dostępności wszelkich pozycji społecznych (równość społeczna).

Demokracja wytwarza silny pęd do ciągłego podnoszenia pozycji społecznej, standardu życia, indywidualnego sukcesu w nieustannym porównywaniu się i konkurencji z innymi. Najważniejszym nośnikiem tych dynamicznych i ekspansywnych tendencji jest klasa średnia, zagrożona jeszcze degradacją do klas niższych, a zarazem postrzegająca realne szansę awansu do klas wyższych. Niepewność statusu plus wysokie aspiracje czynią tę klasę najmocniej motywowaną do przedsiębiorczości, inwestowania, zdyscyplinowanej pracy, oszczędzania. Egalitarne szansę życiowe prowadzą do nieegalitarnych osiągnięć opartych na wysiłkach i zasługach.

Wzorcowy charakter demokracji amerykańskiej wynika, po pierwsze, z konstrukcji instytucji: modelowej równowagi władz, federalizmu zapewniającego różnorodność zasobów, mądrego prawa gwarantującego swobodę gospodarowania i pewność własności. Ale po drugie, demokracja wymaga jeszcze warunków społecznych:

a) silnego społeczeństwa obywatelskiego, bogactwa stowarzyszeń, oddolnych inicjatyw, żywej opinii publicznej,

b) cnót moralnych, oświecenia obywateli, demokratycznych „odruchów serca". „Wolność zależy od obyczajów i przekonań ludzi, którzy deszą się wolnością".

WAmeryce sukces demokracji wynika ze zlania się ducha wolności z duchem religijności, religia bowiem niesie w sobie najmocniej legitymizowane reguły moralne. Patologie demokracji, przed którymi trzeba się chronić, to: oligarchiza-cja, tyrania większości i duch pochlebstwa, populistycznej demagogii.

Upadek anden regimću we Francji spowodowany był:

a) centralizacją administracji i ignorowaniem różnic regionalnych,

b) brakiem możliwości debaty publicznej,

c) anachronicznymi przywilejami dawnych grup i upośledzeniem grup wschodzących („stanu trzeciego"),

d) starciem ruchu prodemokratycznego i broniących status quo instytucji.

Ale ostatecznym czynnikiem były próby reform podjęte przez monarchię, które pokazywały słabość władzy, a równocześnie zwiększały aspiracje wolnościowe obywateli. Rewolucje wybuchają nie w okresie największej tyranii, lecz w okresie liberalizacji ustroju.

Podobne prace

Do góry