Ocena brak

Aleksander Wielopolski i jego reformy

Autor /Pantaleon Dodano /01.05.2012

 

Aleksander Wielopolski (1803-1877) aktywność polityczną rozpoczął w okresie Powstania Listopadowego, kiedy to wysłany przez Rząd Narodowy do Londynu, bezskutecznie zabiegał o pomoc angielską. W 1846 ogłosił w j. francuskim anonimowy „List szlachcica polskiego o rzezi galicyjskiej do księcia Metternicha”, w którym oskarżał Austrię o spowodowanie wystąpienia chłopskiego oraz nakłaniał polską szlachtę do zwrócenia się o opiekę do cara rosyjskiego.

Odwilż posewastopolska, która miała miejsce w Rosji po przegraniu przez nią wojny krymskiej (1853-56) i zajęcie się przez carat reformą wielu dziedzin życia (uwłaszczenie, reforma sądowa, administracyjna, wojskowa, oświatowa), skłoniły Aleksandra II do złagodzenia polityki wobec Królestwa, w którym narastało niezadowolenie z poczynań władz. Nową politykę mieli realizować Polacy, opowiadający się za bezwzględnym utrzymaniem łączności z Rosją.

Prorosyjska postawa Wielopolskiego umożliwiła powołanie go przez władze rosyjskie (kolejno) na stanowiska: dyrektora reaktywowanej Komisji Rządowej Wyznań i Oświecenia Publicznego (III 1861), dyrektora Komisji Sprawiedliwości (IV 1861) i naczelnika Rządu Cywilnego w Królestwie Polskim (VI 1862). Wielopolski dążył do odbudowy autonomii Królestwa w ramach państwa rosyjskiego, uzyskując reaktywowanie Rady Stanu i samorządów municypalnych oraz polonizację administracji.

Z jego inicjatywy w V 1861 wydano dekret znoszący pańszczyznę i wprowadzono powszechne (całkowite) oczynszowanie chłopów (VI 1862). Wymienione dekrety nie poprawiły jednak, w sposób wyraźny, sytuacji wsi gdyż zlikwidowano serwituty.

Dzięki Wielopolskiemu zniesiono ograniczenia praw ludności żydowskiej w miastach i przywrócono prawa szkolnictwu polskiemu, w tym także wyższemu (restytuowano uniwersytet w pod nazwą Szkoły Głównej w Warszawie. Margrabia był zdecydowanym przeciwnikiem powstania zbrojnego i sądził, że skazany jest na działanie samodzielne, o czym świadczy jego opinia: „dla Polaków można coś zrobić.

Z Polakami nic (nigdy)”. To przekonanie było powodem zabiegów o to by namiestnik Gorczakow rozwiązał Towarzystwo Rolnicze i Delegację Miejską. Dążąc do pacyfikacji sytuacji wewnętrznej (przez rozbicie Czerwonych, lub zmuszenie ich do podjęcia walki w sytuacji najbardziej niekorzystnej), zarządził pobór do wojska 12 tys. młodzieży.

Decyzja o poborze imiennym, tzw. branka, stała się bezpośrednią przyczyną wybuchu Powstania Styczniowego (1863-64), które zakończyło karierę polityczną Wielopolskiego i zainicjowane przez niego reformy. W VII 1863 wyjechał na stałe do Drezna.

Podobne prace

Do góry