Ocena brak

Aleksander Wielki

Autor /xperia10 Dodano /21.04.2012

Spektakularne podboje Aleksandra Wielkiego uczyniły Greków panami Bliskiego Wschodu. I chociaż imperium Aleksandra rozpadło się wkrótce po jego śmierci, wpłynął on na bieg historii całego regionu.

Aleksander Wielki był niewątpliwie geniuszem, lecz wiele zawdzięczał on temu, co zostawił po sobie jego ojciec, Filip II Macedoński. Filip zbudował bowiem doborową armię złożoną z ciężkiej kawalerii i piechoty uzbrojonej w piki, która pozwoliła Macedonii stać się pierwszą potęgą wśród państw greckich. Po zwycięstwie króla nad siłami ateńsko-tebańskimi pod Cheroneą i (338 r. p.n.e.) większość miast-państw stała się satelitami Macedonii i wciągnięta została w królewskie plany podboju Persji (dzisiejszy Iran). Niektóre oddziały wyruszyły już w drogę, gdy Filip został zamordowany w 336 roku p.n.e.

W nadziei, że śmierć króla osłabiła Macedonię, miasta greckie natychmiast wszczęły bunt. Jednak następca Filipa, dwudziestoletni Aleksander stłumił go szybko i bezwzględnie. Historyczne miasto Teby, które stawiło twardy opór, zrównane zostało w odwecie z ziemią, a jego mieszkańcy oddani w niewolę. Nie marnując czasu, w roku 334 p.n.e. Aleksander z marszu wkroczył do Azji Mniejszej (dziś tereny Turcji) ze swą 35 tysięczną armią.

Gra o wszystko

Inwazja była ryzykownym posunięciem - imperium perskie było rozległe, a jego armia wielokrotnie liczniejsza niż wojska Aleksandra. Z drugiej strony imperium było słabsze, niż można było sądzić, a jego władcy mieli problemy z utrzymaniem jedności państwa. Poza tym Grecy byli doskonałymi wojownikami, tak że nawet sami Persowie zatrudniali ich chętnie jako najemników.

Wkraczając do Persji Aleksander rozpoczął realizację planów, o których mówiono w Grecji od lat. Lecz musiał się spieszyć, ponieważ koszty utrzymania armii poważnie obciążały skarbiec. Filip zostawił po sobie długi i, mimo zaciągnięcia nowych kredytów, Aleksandra nie było stać nawet na utrzymanie greckiej floty w gotowości. Rozpaczliwie potrzebował zwycięstwa i łupów.

Aleksander odniósł swe pierwsze zwycięstwo w tej wojnie w bitwie z naprędce zebranymi wojskami perskimi nad rzeką Granikos. Miasta greckie położone w Azji Mniejszej, podbite wcześniej przez Persów, witały go jako wyzwoliciela. W dalszym marszu, Aleksander zatrzymał się w Gordion, gdzie pokazano mu niezwykle skomplikowany węzeł. Legenda głosiła, że ten, kto rozwiąże węzeł gordyjski będzie rządził Azją. Istnieją różne domysły na temat reakcji króla, ale najbardziej popularna historia głosi, że po prostu wyjął on swój miecz i „rozwiązał" problem, przecinając węzeł.

Początkowo strategia Aleksandra polegała na marszu na południe i zajmowaniu po drodze bogatych miast fenickich oraz odcięciu floty wroga od baz na Morzu Śródziemnym. Przeważające siły perskie pod wodzą cesarza Dariusza zastąpiły mu drogę nad Zatoką Issos. Jednakże, jak można się było spodziewać, ciężkie, niezwrotne formacje perskie zostały wymanewrowane przez lekkie oddziały macedońskie i okrążone przez kawalerię Aleksandra, która przypuściła szarżę na tyły wroga. Sam Dariusz ratował się ucieczką, pozwalając, by cała jego rodzina wpadła w ręce zwycięzcy. Aleksander jak zwykle osobiście dowodził szarżą.

W marszu na południe Aleksander został zmuszony do długotrwałego oblegania słynnego miasta Tyr, położonego na przybrzeżnej wyspie. Kapitulacja nastąpiła dopiero po siedmiu miesiącach. Dalej poszło już łatwiej i około 332 roku p.n.e. król zajął Egipt, podówczas prowincję imperium perskiego. Tam koronowano go na faraona i powitano jako syna boga słońca, Amona.

Obsesja

Aleksander pokazał, jak silnie owładnęła nim obsesyjna potrzeba ciągle nowych podbojów, gdy odrzucił pojednawczą ofertę Dariusza, który obiecywał mu ogromne terytoria w zamian za pokój. Aleksander jednak parł dalej, maszerując na północ i północny-wschód, kierując uderzenie w samo serce imperium. Decydująca konfrontacja miała miejsce pod Gaugamelą i Arbelą, gdzie kawaleria macedońska znów okrążyła i rozbiła wojska perskie. Następnie został zajęty Babilon, a stolica państwa perskiego, Perepolis, została zrabowana i spalona. W ręce Aleksandra wpadł bogaty skarbiec Dariusza i problemy finansowe, które trapiły króla od śmieci ojca, wreszcie się skończyły.

Jednak wojna trwała dalej. Aleksander ścigał Dariusza, a gdy ten został zamordowany przez własnych popleczników, ruszył w pogoń za uzurpatorem Bessosem. Nastąpiły długie i trudne kampanie, w których Aleksander podbijał ogromne obszary na wschodzie imperium perskiego. Lecz Persja mu nie wystarczyła: król przeprowadził swe wojsko przez Hindukusz i wkroczył do Doliny Indusu. Macedończycy pokonali lokalnego władcę Porosa (326 r. p.n.e.), lecz król chciał maszerować dalej, do Indii. Żołnierze, krańcowo wyczerpani nieustannym marszem, zbuntowali się i Aleksander niechętnie zgodził się zawrócić.

Teraz jako Król Królów i Pan Azji, rządząc imperium z Babilonu, Aleksander zaczął nosić szaty perskie i kazał sobie oddawać cześć boską. Można by posądzić go o megalomanię, ale być może Aleksander stosował tą politykę świadomie, jako najlepszy styl rządzenia wielkim, kosmopolitycznym imperium. Lecz macedońskim żołnierzom Aleksandra nie podobał się nowy imaż władcy oraz przyznawanie stanowisk w armii i administracji Persom. Gdy jednak wreszcie zagrozili rozejściem się do domów, król znalazł sposób na zatrzymanie ich przy sobie. Zorganizował wielką ceremonię nazwaną „Zaślubinami Wschodu z Zachodem", w czasie której podobno 9000 Macedończyków wzięło/ za żony Azjatki. Czynione przez Aleksandra próby I zespolenia Grecji i Persji w jeden organizm uważane są niekiedy za wyraz wizjonerskiego idealizmu, lecz mógł to być po prostu pragmatyzm: w wysiłkach o utrzymanie całości państwa musiały uczestniczyć wszystkie ludy imperium.

Nagle, w czerwcu 323 roku p.n.e. Aleksander zmarł. Nie miał wtedy nawet 33 lat. Państwo podzielone zostało między wyższych dowódców, ale język i kultura grecka utrzymały swój wysoki status w miastach dawnego imperium. Przez cały okres dominacji Rzymu i długo potem Wschód pozostawał pod wpływem kultury greckiej. Sam Aleksander zyskał miano jednego z największych wodzów w historii.

WAŻNIEJSZE DATY

334 p.n.e.

Aleksander pokonuje Persów nad rzeką Granikos

333 p.n.e.

Aleksander pokonuje Dariusza nad Zatoką Issos

331 p.n.e.

Dariusz ostatecznie pokonany pod Gaugamelą

330 p.n.e.

Zdobycie Persopolis; zamach na Dariusza

330-372 p.n.e.

Podbój wschodnich terytoriów imperium perskiego

326 p.n.e.

Macedończycy wkraczają do Indii,pokonują Porosa; żołnierze zmuszają Aleksandra do zaniechania dalszych podbojów

Podobne prace

Do góry