Ocena brak

Aleksander Świętochowski (1849 — 1938)

Autor /Albinos Dodano /04.06.2013

Urodził się w Stoczku na Podlasiu. Studiował filozofię w Szkole Głównej w Warszawie, a następnie filozofię w Lipsku. W latach 1867—1878 publikował liczne artykuły na łamach prasy pozytywistycznej. Od roku 1881 jest redaktorem tygodnika „Prawdami Tutaj głosi swe antyklerykalne, anty-szlacheckie i demokratyczne poglądy, przybierające nieraz postać skrajną. Stał się z czasem Świętochowski głównym teoretykiem ideałów pozytywistycznych i ich bezkompromisowym głosicielem. W latach 1908—1913 wydawał miesięcznik „Kultura Polska”; w okresie międzywojennym zbliżył się wyraźnie do stronnictwa Narodowej Demokracji i publikował na łamach „Myśli Narodowej”; był przeciwnikiem kursu sanacyjnego w ówczesnej polityce.

Świętochowski jest najbardziej obecnie znany jako autor rozpraw i artykułów publicystycznych. Do najważniejszych z nich należą: Wolter (1878), O prawach człowieka i obywatela (1906), Utopia w rozwoju historycznym (1910), Ofiarność obywatelska (1911), Poeta jako człowiek pierwotny (1896).

Nowele, powieści, dramaty Świętochowskiego uległy — mimo powojennego wznowienia — zapomnieniu. Miały one charakter programowy i tendencyjny; jak to często w pozytywizmie bywało — ilustrowały pewne społeczne i światopoglądowe tezy, dowodziły ich. Oto najbardziej znamienne dramaty: Poddanka (1877), Za maską (1876), Błazen (1878), Aureli Wiszar (1888). Były to dramaty niesceniczne, gdzie akcja nie odgrywała większej roli, ich istotę — jak w powiastkach Diderota — stanowił dialog. Z nowel warto przypomnieć: O życie (1879), z powieści — Drygałowie (1915).

Do góry