Ocena brak

ALEKSANDER II

Autor /Gordian Dodano /18.05.2012

ur. 29 IV 1818 w Petersburgu, zm. 13 III 1881, Od 1855 cesarz Rosji, z dynastii Romanowów, syn cara Mikołaja I i Karoliny, księżniczki pruskiej, córki Fryderyka Wilhelma II. Wychowany w kulcie autokratyzmu carskiego i prawosławia, rozmiłowany w wojsku, był władcą ograniczonym i chwiejnym oraz przeciwnikiem udziału społeczeństwa w życiu politycznym.

Zakończywszy wojnę krymską (1853--56), która wykazała słabość caratu, zdecydował się na szereg reform, nie naruszających jednak absolutyzmu carskiego i interesów szlachty; najważniejszą z nich było zniesienie 1861 poddaństwa chłopów; podobnie i w stosunku do Polaków początkowo stosował politykę ustępstw (amnestia 1856, otwarcie Akademii Medycznej w Warszawie, Towarzystwo Rolnicze), co budziło nadzieje uzyskania autonomii Królestwa.

Wobec częstych po 1860 manifestacji patriotycznych A. stosował na przemian ustępstwa (Szkoła Główna w Warszawie, działalność A. Wielopolskiego) i surowe represje, które jednak nie zapobiegły powstaniu 1863. W 1864 A. uwłaszczył chłopów także w Królestwie, starając się przy tym o pozyskanie ich dla caratu. W Królestwie Polskim prowadził politykę rusyfikacji, szczególnie intensywną po powstaniu 1863.

W samej Rosji kontynuował reformy, realizowane jednak tylko częściowo — w związku z potrzebami kraju wkraczającego na drogę rozwoju kapitalistycznego, a głównie z obawy przed ruchami rewolucyjnymi.
Stosunek A. do Kościoła kat. był zdecydowanie niechętny, ponieważ widział w nim ostoję polskości. Toteż po upadku powstania 1863 represje objęły także Kościół (1875 kasata unii w Królestwie). Doprowadziło to do całkowitego zerwania stosunków Watykanu z Rosją (1877).

Tylko dzięki rosnącemu w Ro-. sji ruchowi rewolucyjnemu, który od 1878 wszedł na drogę zamachów zbrojnych, A. przystał na rokowania z pap. Leonem XIII (układ w Wiedniu 31 X 1880). W obawie przed terrorem rewolucyjnym zdecydował się także na nowe reformy polit.; zginął od bomby rzuconej przez Polaka I. Hryniewieckiego.

 

S.S. Tatiszczew. Imperator A. 11 I-II, Ptb 1911; A. Boudou, Le Saint-Siège et la Russie II, P 1925 (Stolica Święta a Rosja II, Kr 1930); I. Kobrynczuk, A. II und die Polen 1856-62, B 1933; P. Kubicki, Bojownicy kaplani I-XI, Sd 1933-40; S. Graham, Tsar of Freedom, The Life and Reign of A. II, NY 1935; H. Wereszycki, Historia polityczna Polski w dobie popowstaniowej 1864-1918, Wwa 1948; H. Seton-Watson, The Declin of Imperial Russia, NY 1952.

Podobne prace

Do góry