Ocena brak

ALEKSANDER I

Autor /Gordian Dodano /18.05.2012

ur. 23 XII 1777 w Petersburgu, zm. I XII 1825 w Taganrogu, 1801 Cesarz Rosji z dynastii Romanowów, 1815 król Polski. Wychowany w duchu oświecenia, przejawiał również skłonności do mistycyzmu. Okres jego panowania cechowały sprzeczności i niestałość.

W obawie przed wybuchem rewolucji przeprowadził szereg reform przy pomocy tzw. tajnego komitetu, w skład którego wchodził m. in. A. J. Czartoryski, ale poza utworzeniem 1802 ministerstw i komitetu ministrów większość projektów została zrealizowana połowicznie.

Po pokoju w Tylży (1807) A. nie zgodził się na nazwę „Polska" dla nowo utworzonego państwa i nazwał je Księstwem Warszawskim. W wojnie z Napoleonem I (1812-15) wykazał nieudolność. Na Kongresie Wiedeńskim (1814-15) z części byłych zaborów pruskiego i austriackiego utworzono Królestwo Polskie, złączone unią realną z cesarstwem.

Niespodziewane zwycięstwo nad Napoleonem I ożywiło w A. mistycyzm i wywołało w nim przekonanie o jego wyjątkowej misji w świecie. A. opracował plan związku monarchów o nazwie Święte Przymierze. Mieli oni rządzić w duchu chrześcijańskim, co w praktyce sprowadziło się dc rządów autokratycznych i konserwatywnych. W stosunku do Królestwa Polskiego coraz mniej kierował się A. nadaną mu 1815 konstytucją.

Postępowanie A. wobec papiestwa i Kościoła, obliczone na efekt zewn., było niekonsekwentne i podejrzliwe. Mimo deklaracji życzliwości dla papieża usunął 1804 z błahego powodu nuncjusza Tommaso d'Arezzo; nie zgodził się na utworzenie w Rosji nuncjatury apost.; 1815 popierał plan wynagrodzenia księcia saskiego częścią terytorium Państwa Kościelnego.

W stosunku do Kościoła w Rosji kontynuował, choć w sposób łagodniejszy, politykę poprzedników, starając się uzależnić Kościół od państwa i osłabić wpływ Stolicy Apost. ną Kościół unicki. Bez zgody papieża utworzył —> Kolegium Duchowne Rzym.Kat. w Petersburgu. Faworyzował abpa mohylewskiego S. Siestrzeńcewicza.

W 1816 kazał wydalić jezuitów z Petersburga, a 1820 z całej Rosji. Oficjalnie ogłoszono, że A. zmarł 1 XII (nowego stylu) 1825 w Taganrogu nad M. Azowskim. Wg legendy lud. żył do 1864 jako pustelnik Fiodor Kozmicz na Syberii, otoczony specjalną opieką cesarzy.

 

A. Vandal, Napoleon et A. I" I-III, P 1891-96; P. Pierling, La Russie et le Saint-Siège, P 1912 V; M. Loret, Kościół katolicki w początku panowania A. I, BW 189 (1913) 493-520; A. Boudou, Le Saint-Siège et la Russie I, P 1922 (Stolica Święta a Rosja I, Kr 1928); J. Iwaszkiewicz, Z ostatnich tygodni życia A. I, PrzWs 12 (1933) 120-134, 409-422; M. Handelsman, Adam Czartoryski, Wwa 1948, I (passim); A. Petrani, Kolegium duchowne w Petersburgu, Lb 1950.

Podobne prace

Do góry