Ocena brak

Akredytywa dokumentowa

Autor /Emma Dodano /07.04.2011

 

Akredytywa dokumentowa jest zobowiązaniem banku importera do uregulowania eksporterowi należności w zamian za złożenie dokumentów reprezentujących towar. Mimo że bank otwiera akredytywę w związku z umową kupna-sprzedaży jest ona jego zobowiązaniem samoistnym i niezależnym od tej umowy. Banki realizujące akredytywę nie są związane umową zawartą między importerem a eksporterem.

Transakcje eksportowo-importowe rozliczane w formie akredytywy zawierają kontrahenci z różnych krajów, w których obowiązują odmienne przepisy prawne i obyczaje, a umowy bywają sporządzane w różnych językach, co może spowodować rozbieżne interpretacje. Dlatego, podobnie jak przy inkasie dokumentowym znajdują zastosowanie Jednolite zwyczaje i praktyki dotyczące akredytyw dokumentowych. Nie wyklucza to jednak odmiennego uregulowania w treści akredytywy spraw szczegółowych. W praktyce bankowej stosuje się więc zasadę, że przede wszystkim obowiązują warunki zawarte w treści akredytywy, a Jednolite zwyczaje znajdują zastosowanie do przypadków nie uregulowanych w akredytywie. Jednolite zwyczaje ustalają odpowiedzialność i obowiązki uczestników rozliczeń w różnych rodzajach akredytyw oraz wymagania dotyczące dokumentacji. Zawierają także interpretację używanej terminologii w różnych językach. Stosujące je banki powołują się na nie w treści otwieranej akredytywy.

W rozliczeniach za pomocą akredytywy dokumentowej zleceniodawcą jest importer, który zleca swemu bankowi, czyli bankowi importera, otwarcie akredytywy na rzecz eksportera nazywanego beneflcjentem akredytywy. Bank importera, który otrzymuje zlecenie otwarcia akredytywy, korzysta za granicą z pomocy banku pośredniczącego, będącego zazwyczaj bankiem eksportera; taki bank działa z reguły na polecenie banku zlecającego otwarcie akredytywy. W niektórych przypadkach mogą występować dwa banki pośredniczące, gdy bank otwierający akredytywę lub zlecający jej otwarcie nie ma w danym kraju swego korespondenta.

Samoistność zobowiązania banku, który zlecił otwarcie akredytywy oznacza, że beneficjent akredytywy bezwzględnie otrzyma zapłatę, jeśli spełni warunki wymienione w akredytywie. Bank zapewnia bowiem eksporterowi wypłatę należności po złożeniu przez niego dokumentów reprezentujących towar i stwierdzających jego wysłanie. Natomiast importer zyskuje pewność, że wypłata z akredytywy na rzecz eksportera nastąpi po przedstawieniu dokumentów stwierdzających wykonanie dostawy wynikającej z umowy kupna-sprzedaży. Zadania banku pośredniczącego są określone zleceniem, które otrzymuje on od banku importera. Polegają one na otwarciu we własnym imieniu akredytywy na warunkach wskazanych przez bank importera i na potwierdzeniu eksporterowi tych warunków. Po sprawdzeniu dokumentów otrzymanych od eksportera bank pośredniczący dokonuje wypłaty. Stosuje się także inne formy akredytywy, w których zadania banku importera. Wówczas bank pośredniczący, który nie ma polecenia dokonania wypłaty, jedynie przesyła otrzymane od eksportera dokumenty do banku importera, który przekazuje zapłatę na rzecz eksportera.

W treści akredytywy dokumentowej wymienia się nazwę i adres zleceniodawcy (importera) oraz beneficjenta (eksportera), walutę i kwotę akredytywy oraz termin jej ważności, a także dokumenty, jakie ma złożyć beneficjent akredytywy (eksporter), aby otrzymać zapłatę. Ponadto wymienia się zasadnicze cechy rozliczanej transakcji, jak ilość i rodzaj towaru, cenę, bazę transakcji (np. cif, fob) itp.

Zobowiązanie banku do wypłacenia eksporterowi jego należności z akredytywy może być odwołalne lub nieodwołalne. W związku z tym rozróżniamy akredytywę odwołalną i nieodwołalną. Ta ostatnia może być zmieniona wyłącznie za zgodą wszystkich zainteresowanych stron, podczas gdy akredytywa odwołalna może być zmieniona lub odwołana przez wystawiający ją bank bez zgody uczestników rozliczeń. Ponieważ eksporter chce mieć pewność, że otrzyma zapłatę za dostarczone zgodnie z umową towary lub wyświadczone usługi, domaga się zazwyczaj akredytywy nieodwołalnej. Akredytywa nieodwołalna jest bowiem bezwzględnym zobowiązaniem banku dokonania zapłaty, jeśli beneficjent akredytywy spełni wymagane w niej warunki. Akredytywy odwołalne stosuje się w obrotach międzynarodowych bardzo rzadko.

Akredytywa może być potwierdzona przez bank pośredniczący. Przy takiej formie akredytywy bank pośredniczący, po zbadaniu przedłożonych dokumentów towarowych, dokonuje natychmiastowej wypłaty na rzecz beneficjenta. Przy akredytywie nie potwierdzonej bank pośredniczący jedynie wysyła dokumenty do banku importera, a ten przekazuje zapłatę. Przy dostawach sukcesywnych może być zastosowana akredytywa odnawialna, czyli rewolwingowa. Wówczas otwiera się akredytywę na niższą kwotę niż całkowita wartość umowy handlowej, uzupełniając ją sukcesywnie w miarę wypłacania należności za kolejne dostawy lub usługi. Łączną sumę akredytywy nazywa się plafonem (pułapem), a jej kwota częściowa nazywana jest w praktyce zawiązką akredytywy rewolwingowej. Akredytywa może być przenośna lub nieprzenośna. Ta ostatnia może być zrealizowana jedynie przez beneficjenta wymienionego w akredytywie. Akredytywę przenośną stosuje się wobec beneficjenta akredytywy będącego pośrednikiem i nabywającego towar od subdostawców. Aby uniknąć zamrożenia własnych środków, beneficjent akredytywy może domagać się od importera stosowania akredytywy przenośnej, którą mógłby przenieść na rzecz jednego lub kilku subdostawców.

Specjalną formę ma akredytywa typu listu kredytowego, zwana także akredytywą typu L/C .Jej otwarcie za granicą awizuje bank zleceniodawcy bezpośrednio beneficjentowi, bez udziału banku pośredniczącego, przesyłając mu tekst akredytywy na specjalnym blankiecie firmowym utrudniającym fałszerstwo. W liście kredytowym bank upoważnia beneficjenta akredytywy do ciągnienia na niego weksla trasowanego i zobowiązuje się do wykupienia ciągnionych na niego trat, jeśli będą do nich dołączone dokumenty świadczące o wysłaniu towaru. Jeśli akredytywę typu L/C przesłano bezpośrednio do eksportera, to może on przesłać swoją tratę łącznie z dokumentami towarowymi do banku, który wystawił akredytywę. Po zbadaniu tych dokumentów i stwierdzeniu ich zgodności z warunkami akredytywy, bank w umownym terminie i formie przekaże eksporterowi jego należność. Eksporter może również zwrócić się do innego banku, a przedkładając mu posiadaną akredytywę typu L/C i tratę oraz dokumenty towarowe, może proponować znegocjowanie traty, czyli skupienie jej przez ten bank, co oznacza otrzymanie przez eksportera jego należności.

Obowiązki banków związane z operacjami rozliczeniowymi przy zastosowaniu akredytywy polegają przede wszystkim na operowaniu dokumentami. Dlatego wszystkie dokumenty powinny być formułowane dokładnie, a ich treść powinna być jednoznaczna i wyczerpująca. Wprawdzie banki nie ponoszą odpowiedzialności za treść dokumentów ale do dobrych obyczajów należy dbałość o interesy klientów. Jeżeli dokumenty przedłożone przez eksportera odpowiadają warunkom akredytywy, bank wypłaca mu należność, a wszelkie ewentualne spory będą przebiegać między importerem a eksporterem. Eksporter jest zainteresowany rozliczaniem dostaw w formie akredytywy dokumentowej, zwłaszcza akredytywy potwierdzonej i nieodwołalnej. Gwarantuje mu ona szybki wpływ należności eksportowych, a także eliminuje ryzyko wycofania się importera z transakcji. Przy rozliczeniach w formie inkasa dokumentowego importer może bowiem zwlekać z uregulowaniem należności, ,a nawet odmówić przyjęcia dostawy. Stosowanie akredytywy oznacza dla importera okresowe zamrożenie środków i wyższe koszty bankowe, ale równocześnie zapewnia mu wykonanie umowy przez eksportera. W polskich bankach w okresie trudności płatniczych zauważono wzrost rozliczeń importowych akredytywą dokumentową, przy równoczesnym spadku udziału w rozliczeniach inkasa dokumentowego. Potwierdza to tezę, że kontrahent silniejszy ekonomicznie może narzucić partnerowi korzystniejszą dla siebie formę rozliczeń.

Podobne prace

Do góry