Ocena brak

AKADEMIA RZYMSKA - PLATOŃSKA

Autor /koles8181000xd Dodano /19.12.2012

Szkoła humanistyczna, jedna z licznych
wspólnot uczonych, rodzaj towarzystwa naukowego, załozona w XV w.
przez Piotra z Kalabrii, zw. Pomponiuszem Leto (Pomponius Laetus), stanowiła
jeden z wielu kregów uczonych epoki humanizmu, nawiazujacych do filozofii
Platona, neoplatonizmu i pitagoreizmu. Była drugim, obok wspólnoty utworzonej
wokół Gemistosa Pletona, kregiem propagatorów platonizmu antychrzescijanskiego
(nawiazujacego do tradycji poganskich).

ARzP propagowała tzw. studia humaniora oraz studia historyczne, ujmowane
w duchu encyklopedyzmu. Akademie stanowili m.in. Piotr z Kalabrii,
Bartolomeus Sacchi (Platina), Kallimach (Filip Buonaccorsi) oraz uczen Ficina—
Conrad Celtes.
Celem ARzP było propagowanie idei platonskich oraz zakładanie stowarzyszen
o podobnym charakterze w innych osrodkach Europy. Kallimach np. rozwijał
szeroka działalnosc w Polsce, zakładajac w 1490 w Krakowie towarzystwo
naukowe Sodialitas Vistulana, złozone z profesorów Uniwersytetu Krakowskiego;
posredniczył takze w zakorzenianiu pogladów platonskich na Wegrzech,
gdzie przebywał w latach 1483–1484.

Idea zakładania małych wspólnot uczonych zafascynowany był zwł. Konrad
Celtes, jeden z typowych wedrownych humanistów; działał w Heidelbergu,
Moguncji, Wiedniu, Ingolstadt i w Krakowie—tu jego uczniami byli m.in. Jan
Aesticampianus i Wawrzyniec Corvinus, którzy z kolei byli nauczycielami Kopernika.
Wszedzie, gdzie to mozliwe, tworzył wspólnoty analogiczne do Akademii
Florenckiej, które z biegiem lat miały objac swa siecia całe zycie uczonej
Europy łac., rozwijajac watki zarysowane w twórczosci Ficina. Swoja formacje
filozoficzna i filologiczna Celtes otrzymał we Włoszech, studiujac we Florencji
u Ficina, w Padwie u Marko Musuro i w Rzymie u Piotra z Kalabrii.

Uważał, ze własciwa linie w filozofii wyznaczaja Platon i Pitagoras; tylko filozofia
neoplatonska dostarcza własciwego modelu, wg którego nalezy ułozyc
stosunki miedzy dziedzina poznania naturalnego a dziedzina dostepna jedynie
na płaszczyznie łaski, czyli miedzy metafizyka a teologia i mistyka. Był
przekonany, iz jest to koncepcja w rzeczywistosci najlepiej harmonizujaca ze
spirytualizmem chrystianizmu. Filozofia bytu byłaby—wg niego—najlepszym
wstepem do teologii i mistyki. Silnie oddziałał na niego takze stoicyzm Seneki.
Celtes, podobnie jak wielu innych humanistów XV w., krytykował filozofie scholastyczna,
zarzucajac jej, ze nie zajmuje sie tym, co rzeczywiste, lecz czystymi
abstrakcjami i fikcyjnymi tworami umysłu. Zachowane zaproszenie na pierwszy
wykład Celtesa w uniwersytecie w Ingolstadt jest rodzajem manifestu antyscholastycznego
(z niektórych jego tekstów wynika, iz scholastyke utozsamiał z via
moderna). Celtes zajmował sie tez studiami hellenistycznymi i hebraistycznymi.

W tym celu uczył sie w Heidelbergu (w 1486) u Rudilfa Agricola hebr. i greki,
której podstaw nauczał nastepnie w Lipsku, do czasu przybycia tam nauczyciela
Greka—Prianusa Capotiusa. W 1493 objał urzad rektora szkoły katedralnej
w Regensburgu.
Kolejnym akademikiem z kregu Piotra z Kalabrii był filozof i filolog Bartolomeus
Sacchi (Platina).

W jego pogladach odkryc mozna wiele elementów
platonskich, neopoganskich, charakterystycznych dla ARzP. Platina był nauczycielem
greki Marsilia Ficina. Za najwazniejsze zagadnienia filozoficzne uwazał
zagadnienia praktyczne, dotyczace głównie praw i moralnosci. Głosił po-
chwałe Rzymian, widział w nich bowiem najgorliwszych rzeczników wiedzy
uzytecznej.
ARzP Piotra z Kalabrii była zespołem programowo otwartym na kontakty
z innymi osrodkami. Utrzymywano np. kontakty z Akademia Florencka oraz,
poprzez Kallimacha, którego Ficino nazywał „bratem w Platonie”, takze z kard.
Bessarionem, Marsilio Ficino, Pico della Mirandola.

Zgrupowana wokół osoby Piotra z Kalabrii sodalitas quirinalis była grupa,
o której mozna powiedziec, ze sprzyjała filozofii materialistycznej. Skrajny
spirytualizm Platona stał sie przedmiotem krytyki wszystkich, których stanowisko
takie nie zadawalało na gruncie antropologii. Kallimach negował skrajny
spirytualizm platonski, nie mogac przyjac podstawowego dla platonizmu oddzielenia
duszy i radykalnego przeciwstawienia jej ciału. Nie była to całkowita
negacja, lecz zakwestionowanie, znaki zapytania stawiane Platonowi przez jego
zwolennika. W pogladach Kallimacha widac, podobnie jak u młodego Ficina,
pewna skłonnosc do epikureizmu.

ARzP Piotra z Kalabrii—ze wzgledu na opinie akademii neopoganskiej—
stała sie w 1468 przedmiotem krytyki i przesladowan ze strony władzy
Koscioła, wykorzystujacej w tym celu napisane wczesniej (w 1464—byc moze
na zamówienie) Comparationes duorum philosophorum Jerzego z Trapezuntu.

Podobne prace

Do góry