Ocena brak

Administracja terytorialna Polski Ludowej w latach 1944 - 1952

Autor /Adolf Dodano /11.08.2011

Manifest PKWN przewidywał utworzenie terenowego aparatu administracyjnego. Z jednej strony Terenowym Organem Administracji miały być Rady Narodowe, a z drugiej strony Pełnomocnicy Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. 1944 r. został opublikowany dekret KRN o trybie powoływania władz administracji ogólnej pierwszej i drugiej instancji .

Organami wykonawczymi administracji ogólnej : II instancji zostali Wojewodowie nadaj jednoosobowo kierujący urzędami Wojewódzkimi. Wojewodów mianował Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego  (przed wojną Prezydent) przy czym PKWN musiał zasięgnąć opinii właściwej Wojewódzkiej Rady Narodowej Wojewoda odpowiadał za:

a). Administrację publiczną – stąd też podlegał służbowo Ministr. Administracji Publicznej , organizacyjnie: kierownikom innych resortów , których zadania miał realizować . Woj. Rada Narodowa miała nad nim przewagę. W podobny sposób została zbudowana struktura władz administracyjnych I instancji czyli powiatowych.

Na czele powiatu stał starosta powołany przez PKWN na wniosek Wojewody. Personalnie i służbowo podległy wojewodzie i jednocześnie nadzorowany przez własna Powiatową Rade Narodową. Ustawa z 11.09.1944r. o organizacji i zakresie działania Rad Narodowych, która sytuowała Rady Narodowe jako tymczasowe ustawodawcze organy samorządowe. 

Na czele była KRN, potem były Wojewódzkie i Powiatowe Rady Narodowe oraz Miejskie i Gminne Rady Narodowe. Prezydia miały organizować pracę Rad Narodowych i reprezentować ja na zewnątrz.

Rady Narodowe niższego szczebla delegowały swoich przedstawicieli do Rad Narodowych wyższego szczebla. Ustawa została uzupełniona dekretem PKWN  z XI.1944r. o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego, który poszerzał uprawnienia Rad Narodowych, rozbudowywał przepisy dotyczące organów wykonawczych samorządu terytorialnego. Stwierdzają, że organami wykonawczymi będą:

Wydziały Wojewódzkie w województwach, Wydziały Powiatowe w powiatach.

Ad. 1. Wydziały Wojewódzkie- przewodniczył Wojewoda

Ad. 2. Wydział Powiatowy – na czele ze starostą natomiast w Gminach Miejskich  - na czele z Burmistrzem w Gminach Wiejskich – na czele z Wójtem .

Dekret wprowadzeniem dwóch organów wykonawczych Rad Narodowych wprowadził chaos w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego  z jednej strony organem wykonawczym Wojewódzkiej Rady Narodowej było jej Prezydium z drugiej strony Wydział Wojewódzki.

Ustawa z 1950 roku wprowadziła zmiany. Ustawa ta znosiła stanowiska wojewodów i starostów, znosiła wydziały odpowiedniego szczebla . Odtąd jednolitymi terenowymi organami władzy państwowej stały się Rady Narodowe odpowiednich szczebli przy czym Rady Narodowe pełniły jak gdyby trojakiego rodzaju funkcje: były organami władzy w terenie, były organami samorządu w terenie, Prezydia Rad Narodowych zaczęły pełnić funkcję organów administracji terytorialnej. Organem wykonawczym i zarządzającym Rad Narodowych były ich Prezydia, które miały działać kolegialnie. Prezydia pełniły drugą funkcję, były organami wykonawczymi terenowej władzy państwowej czyli Terenowymi Organami Administracji.

Zwierzchni nadzór nad wszystkimi Radami Narodowymi pełniła Rada Państwa. Konstytucja PRL z 1952 r. była wzorowana na Konstytucji ZSRR . Terenowymi Organami Władzy  i Administracji Państwowej pozostały Rady Narodowe. W roku 1954 nowelizacja ustawy o Radach Narodowych wprowadziła Gromadzkie Rady Narodowe poza Wojewódzkimi, Powiatowymi i Gminnymi.

Podobne prace

Do góry