Ocena brak

Administracja publiczna w systemie parlamentarnym

Autor /DobryDuszek Dodano /20.07.2011

ISTOTA REŻIMU PARLAMENTARNEGO:

  • Powoływanie i egzystencja egzekutywy zależy od woli większości parlamentarnej; gabinet realizuje swą polit dopóki w parlamencie nie pojawi się większość zdolna do jego obalenia

RODZAJE PARLAMENTARYZMU:

    1. Rywalizacyjny parlamentaryzm dwupartyjny (dwublokowy) => stawką rywalizacji jest możliwość uformowania jednopartyjnego gabinetu większościowego przez jedno z 2 liczących się ugrupowań. Np. WB, Nowa Zelandia, Kanada.

    2. Rywalizacyjny parlamentaryzm wielopartyjny => tworzenie koalicji większościowych lub rzadziej mniejszościowych, o zmieniającej się często kompozycji partyjnej. Np. Szwecja, Norwegia, Dania, Włochy.

    3. Konsensualny parlamentaryzm dwupartyjny => tworzenie przez 2 najsilniejsze partie trwałej koalicji gabinetowej, dysponującej poparciem większości parlamentarnej. Np. Austria, Holandia, Belgia.

    4. Konsensualny parlament wielopartyjny => polegający na sprowadzeniu efektu rywalizacji o miejsce w parlamencie do utworzenia wielkiej koalicji obejmującej możliwie największą liczbę partii, niezależnie od dzielących je różnic ideologicznych. Niemal traci znaczenie opozycja polit. Np. Finlandia, Holandia i Belgia do końca lat ’60.

=> a) Czynnikiem określającym politykę rządu jest rozdział tek ministerialnych wewnątrz partii rządzącej. Analiza rozdziału tek w gabinecie jednopartyjnym pokazuje wewnętrzne zróżnicowanie i frakcjonizację partii polit oraz ich wpływ na poszczególnych ministrów. Ich rolę określają także związki z wybranymi segmentami służby cywilnej, która stanowi informacyjne, doradcze i wykonawcze zaplecze członków gabinetu. Charakter oraz intensywność ministrów z partią oraz służbą cywilną określa znaczenie ministra jako członka gabinetu, wpływający również na dominujący w pracy rządu model procesu decyzyjnego. Silne bodźce do zachowania jedności partii (będące warunkiem wygrania wyborów) do pewnego stopnia ograniczają autonomię polit ministrów działających jako cząstka kolektywnego gabinetu.

Model ten charakteryzuje się silną władzą premiera, którym jest na ogół lider partii rządzącej – ma decydujący wpływ na obsadę ministerstw, wraz z dyscypliną partyjną wywołuje to efekt dominacji premiera w rządzie. Premier dysponuje zasobami organizacyjnymi informacyjnymi, których pozbawieni są poszczególni ministrowie. Kolejną cechą jest kolektywność działania, nie pozwalająca na zbyt wielką autonomie działania poszczególnych członków gabinetu. Jednocześnie autonomia ministrów może wzrastać, gdy dysponują oni silnym poparciem wewnątrz partii, zajmują wyraziste stanowisko w kwestiach spornych, wyrażają chęć awansu oraz stoją na czele departamentów, które mają szczególne znaczenie. W połączeniu z autonomią departamentów i znaczeniem wyższych urzędników służby cywilnej jest to czynnik, który może prowadzić do osłabienia władzy premiera, a nawet do przekształcenia gabinetu w gabinet ministerialny, zwłaszcza jeśli premier preferuje styl działania oparty na uzgodnieniach międzyresortowych.

=> b) Istotne znaczenie ma zarówno kompozycja partyjna, jak i dystrybucja tek między poszczególne partie (brakuje utrwalonych wzorców rozdziału). Dwie konsekwencje maja znaczenie dla administracji. 1. Wzrasta wpływ partii politycznych w procesie formowania gabinetu, jak również w kształtowaniu jego polit. Ogromną rolę odgrywają tzw. szczyty większości parlamentarnej, w których skład wchodzą: premier, niektórzy ministrowie oraz sekretarze koalicyjnych partii. Struktury te podejmują decyzje o rozdziale tek oraz rozczytają kontrowersyjne kwestie programowe. Zarówno ministrowie, jak i wielu urzędników służby cywilnej wywodzą się z partyjnych aktywistów. 2. Osłabienie władzy premiera. Wynika to z faktu, że jego kandydatura jest wynikiem międzypartyjnych przetargów. Dodatkowo, konieczność uwzględnienia żądań koalicjantów powoduje ograniczoną możliwość przeforsowania polityki, za którą się odpowiada i kto piastuje stanowiska ministerialne. Premier musi stale zabiegać o poparcie liderów partii koalicyjnych. Jest to więc przede wszystkim gabinet partyjny. Największe znaczenie ma jednak które partie tworzą koalicję (prawicowe czy lewicowe) i które z nich mają kluczowe ministerstwa. Czy jest to może gabinet mniejszościowy.

=> c) i d) W parlamentaryzmie konsensualnym funkcjonuje odmienny mechanizm. Powoduje to uzależnienie treści polityki rządu od wyników wyborów, minimalizując jednocześnie, niemal całkowicie, polityczne znaczenie opozycji. Może prowadzić do zatarcia różnic między poszczególnymi partiami. Podział tek ministerialnych między poszczególne ugrupowania może, choć nie musi, mieć mniejsze znaczenie niż w przypadku wielopartyjnego parlamentaryzmu rywalizacyjnego. Parlamentaryzm konsensualny wzmacnia rolę partii w procesie formowania i funkcjonowania gabinetu. Premier, będący na ogół liderem najsilniejszego ugrupowania, ma mniejszy wpływ na dobór i działalność ministrów nie pochodzących z jego partii. Posiedzenia gabinetu maja bardziej charakter rytualny, kwestie sporne są natomiast rozstrzygalne bezpośrednio między ministrami, przy udziale parlamentarzystów i/lub rzeczników partyjnych. Jednak jeśli na czele gabinetu koalicyjnego staje lider polityczny, cieszący się znacznym autorytetem, to jego wpływ na polit rządu oraz działalność poszczególnych resortów wzrasta.

Niezależnie od typu reżimu politycznego oraz systemu partyjnego rola premiera, gabinetu, ministrów oraz wyższych urzędników służby cywilnej nie może być współcześnie sprowadzona do wykonywania polit ustalonej przez parlament. Elementem otoczenia admin pub są również partie, grupy nacisku oraz coraz bardziej rozbudowująca się struktura służby cywilnej, nie podlegająca kontroli sprawowanej przez wybory. Nowym zjawiskiem jest również prywatyzacja admin pub, odczuwalna zwłaszcza na szczeblu lokalnym. Admin pub obejmuje coraz szerszą i bardziej złożoną sieć powiązań między podmiotami różnego rodzaju. Polt państwa jest głównie tym, co proponuje i wciela w życie rząd.

Podobne prace

Do góry