Ocena brak

Administracja publiczna a finanse publiczne

Autor /Chrystian99999 Dodano /11.01.2012

Finanse publiczne istnieją w administracji publicznej dlatego, że mechanizm rynkowy nie rozwiązuje wszystkiego, nie można wszystkiego scedować na prywatne firmy. Świadczeniami takimi musi się zająć administracja publiczna.

Administracja publiczna nie przynosi dochodów. Pieniądze otrzymuje ona z systemu podatkowego, czyli z odbierania osobom fizycznym i firmom części dochodów.

Podział finansów administracji publicznej:

Stopień skomplikowania celów i zadań powoduje konieczność specjalizacji. Stąd istnieje gałąź administracji zwana administracją finansów publicznych. Organy tejże dzielą się na:

  • organy zarządzające – sterują całością lub członami finansów publicznych. W szczególności:

    • tworzą prawo finansowe

    • planują finanse (tworzą budżet)

    • organizują realizację budżetu

    • kontrolują wykonanie budżetu

Do tych organów zaliczamy parlament i rząd.

  • organy finansowe wykonujące/prowadzące działalność finansową – bezpośrednio realizują zadania. Zaliczamy do nich:

    • aparat skarbowy Ministerstwa Finansów

    • instytucje terenowe (Urzędy Skarbowe)

    • jednostki regionalne

Zajmują się ściąganiem podatków i wydawaniem pieniędzy według planu – budżetu.

Pojęcie finansów publicznych:

Finanse publiczne to publiczne zasoby pieniężne, operacje na nich i normy prawne regulujące te operacje. Jest to spojrzenie prawnicze.

W ujęciu ekonomicznym finanse publiczne to zjawisko ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydadkowaniem publicznych środków pieniężnych.

Finanse publiczne a prywatne:

Różnica polega na tym, że finanse publiczne nie są nastawione realizację zysku. Organy państwowe pozyskują dochody dysponując przymusem i są ich zarządcą. Finanse publiczne służą osiąganiu dobra wspolnego. Ich wpływ na gospodarkę jest nieporównywalnie większy od wpływu finansów prywatnych.

Funkcje finansów publicznych:

  • stabilizacyjna – wykorzystywanie instrumentów finansowych do oddziaływania na globalny popyt. Są to wydatki publiczne i podatki. Wzrost wydatków publicznych połączony z rozluźnieniem podatków daje wzrost gospodarczy.

  • alokacyjna – wykorzystywanie dochodów i wydatków publicznych do pozyskania z rynku czynników wytwórczych w celu świadczenia dóbr i usług publicznych.

  • redystrybucyjna – wtórny podział dochodów ukształtowanych w drodze podziału pierwotnego czyli mechanizmu rynkowego. Celem jest zapewnienie minimum egzystencji dla osób fizycznych.

Budżety publiczne:

To przez nie odbywają się finanse publiczne. Budżet to:

  • przewidywany dochód i planowane wydatki

  • akt normatywny, zarazem plan finansowy, zarazem publiczne zasoby pieniężne, zarazem bilansujący się strumień dochodów i wydatków w określonym czasie

  • ustawa (państwo) lub uchwała (samorząd)

  • roczny plan finansowy obejmujący dochody i wydatki oraz wskazujący źródła pokrycia niedoboru lub kierunki rozdysponowania nadwyżki

Budżet ma głównie znaczenie prognostyczne. Umożliwia to określenie planu wydatków, czyli realizowanych zadań publicznych.

System funduszy publicznych:

Państwo spełnia wobec społeczeństwa 3 funkcje: publiczna, socjalną i gospodarczą. Aby je realizowac potrzebuje okreslonych pieniędzy, w tym wypadku określanych jako fundusz.

System funduszy tworzą:

  • budżety państw

  • budżety regionalne

  • budżety lokalne

  • fundusze pozabudżetowe

  • fundusze ubezpieczeń społecznych

Źródla funduszy:

  • dochody z majątku państwowego

  • podatki i opłaty o charakterze podatku

  • pożyczki

Istnieją różne formy podziału źródeł podatkowych między podsystemy administracji publicznej (głównie między rząd a samorząd):

  • system konkurencji podatkowej – każdy podmiot z prerogatywami może nakładac podatki i nimi administrować

  • system rozgraniczenia źródeł podatku między państwo a samorząd przy założeniu o pełnym lub ograniczonym władztwie podatkowym

  • system z dodatkami do podatków – do podatku nałożonego przez państwo, samorządy dodają określony procent podatku dla siebie

  • system udziałów podatkowych – samorządy mają określony, procentowy wskaźnik udziału we wpływach podatkowych państwa (obecnie w Polsce wskaźnik ten przekracza 48%)

  • system mieszany – czyli po trochu z kazdego z powyższych systemów

Zarządzanie procesami tworzenia publicznych zasobów finansowych:

W jego ramach mamy 3 funkcje:

Materiałem bazowym tego zarządzania jest PKB. Należy pamiętać o różnicy między produktem krajowym brutto a produktem narodowym brutto. PKB opiera się na kryterium lokalizacji a PNB na kryterium własności. Na przykład firma niemiecka zlokalizowana w Polsce pracuje na polskie PKB ale niemieckie PNB.

Podatki:

Dominują w dochodach państwa. Są to świadczenia publiczne, przymusowe, bezzwrotne i nieodpłatne. Wśród podatków możemy wyróżnić:

  • podatki przychodowe (od towarów i usług, rolny, od gier)

  • podatki dochodowe (od osób fizycznych i prawnych)

  • podatki majątkowe

  • podatki konsumpcyjne

Istnieją też niepodatkowe dochody budżetowe takie jak:

Wpływy podatkowe można podwyższyć zarówno podwyższając jak i obnizając podatki. Zgodnie z prawem Gerloffa obniżanie podatku skutkuje zmniejszeniem skłonności do unikania podatku a co za tym idzie zwiększeniem wpływów do budżetu.

Prawo Wagnera:

Wzrost zakresu działalności publicznej pod wpływem rosnącego zakresu potrzeb zbiorowych powoduje wzrost zakresu wydatków publicznych. W takiej sytuacji ciężar potrzeb spada na państwo. Prawo zostało podważone przez kryzys koncepcji państwa opiekuńczego jaki nastąpił niedawno w Szwecji i Francji.

Typologia wydatków publicznych:

  • związane z realizacją klasycznych funkcji państwa (obronność, porządek wewnętrzny)

  • związane z wykonywaniem socjalnych zadań państwa

  • związane z aktywnością ekonomiczną państwa

Wydatki budżetowe:

  • dotacje na bieżące zadania gospodarcze (np. dla przedsiębiorstw)

  • wydatki bieżące w sferze budżetowej (np. utrzymanie dróg)

  • wydatki majątkowe (np. wybudowanie nowego ratusza)

  • wydatki kapitałowe (np. zakup akcji przez Skarb Państwa)

W planie budżetowym wydatki opisane są w:

  • działach – podstawowe dziedziny działalności

  • rozdziałach – odnoszą się do grup i jednostek organizacyjnych lub zadań budżetowych

  • paragrfach – określone, wymienione z nazwy źródła dochodów i cele wydatków

Deficyt budżetowy:

Występuje gdy wydatki państwa przewyższają jego dochody. Niekontrolowany może doprowadzić do poważnych trudności w zarządzaniu państwem. Wysoki deficyt powoduje wzrost inflacji. Zgodnie z postanowieniami Traktatu z Maastricht warunkiem wejścia do strefy Euro jest deficyt nieprzekraczający 30% PKB i dług publiczny nieprzekraczający 60% PKB.

Podobne prace

Do góry